'Chạy đua' với thời gian tìm lại tên cho liệt sĩ tại Đà Nẵng, Quảng Ngãi

Khẩn trương lấy mẫu ADN

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nghĩa Trung (xã Tư Nghĩa, Quảng Ngãi), những ngày qua, công tác khai quật và lấy mẫu sinh phẩm đối với các phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin được triển khai khẩn trương, nhưng rất cẩn trọng.

Dưới nắng nóng gay gắt, các cán bộ, chiến sĩ tham gia nhiệm vụ vẫn miệt mài thực hiện từng công đoạn: khai quật, lấy mẫu, vận chuyển, số hóa dữ liệu và xây dựng lại phần mộ. Với họ, mỗi lớp đất được mở ra không chỉ là quy trình chuyên môn, mà còn là hành trình tìm lại danh tính cho những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Để triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi đã thành lập nhiều tổ công tác chuyên trách như: tổ lấy mẫu, tổ vận chuyển, bàn giao, tổ số hóa thông tin, tổ khai quật và xây mộ. Các lực lượng quân sự, y tế và địa phương phối hợp chặt chẽ nhằm bảo đảm việc lấy mẫu ADN diễn ra đúng quy trình, trang nghiêm và chính xác.

Toàn tỉnh Quảng Ngãi hiện có 127 nghĩa trang liệt sĩ với 37.689 phần mộ, gồm 26 mộ tập thể. Trong đó, 16.758 mộ có đầy đủ thông tin, 5.134 mộ có một phần thông tin và 15.771 mộ chưa có thông tin. Đến nay, các lực lượng chức năng đã lấy mẫu 2.115 mộ phục vụ giám định ADN; còn 13.656 mộ tiếp tục được thực hiện theo kế hoạch.

Tại Đà Nẵng, thời gian qua, địa phương cũng đang tổ chức lễ lấy mẫu, số hóa thông tin và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Hòa Tiến (xã Hòa Tiến, TP Đà Nẵng).

Theo ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, toàn thành phố hiện có gần 30.000 phần mộ liệt sĩ đang được chăm sóc tại các nghĩa trang nhưng chưa xác định được danh tính. Tuy đời sống kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, nhưng việc nhiều liệt sĩ chưa được xác định tên tuổi vẫn là nỗi trăn trở lớn của chính quyền và nhân dân thành phố.

Nghĩa trang liệt sĩ Hòa Tiến hiện là nơi an nghỉ của hơn 1.180 liệt sĩ, trong đó có 291 phần mộ chưa xác định được danh tính. Việc tổ chức lấy mẫu sinh phẩm hài cốt tại nghĩa trang Hòa Tiến được xem là bước làm trước nhằm giúp các cơ quan chức năng rút kinh nghiệm, hoàn thiện quy trình lấy mẫu, số hóa thông tin và giám định ADN để từng bước xác định danh tính, trả lại tên cho các liệt sĩ còn thiếu thông tin trên địa bàn thành phố. Thành phố xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, là mệnh lệnh từ trái tim.

Thêm hy vọng cho thân nhân liệt sĩ, hoàn thành trước 27/7/2027

Để bảo đảm việc lấy mẫu ở Nghĩa trang liệt sĩ Hòa Tiến đúng quy trình, khoa học và chính xác, Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng đã chuẩn bị kỹ lưỡng các thủ tục và thành lập các tổ công tác chuyên trách.

Tại các phần mộ chưa xác định danh tính, lực lượng chức năng cắm cờ Tổ quốc để đánh dấu. Sau khi thực hiện các nghi thức theo phong tục, các tổ công tác tiến hành mở nắp mộ, chụp ảnh, cất bốc hài cốt để cơ quan chuyên môn lấy mẫu ADN.

Đáng chú ý, trong buổi lấy mẫu đầu tiên vào cuối tháng 5, một số phần mộ đã mục nên không đủ điều kiện để lấy mẫu phục vụ giám định.

Theo lực lượng chức năng, chỉ những phần mộ bảo đảm yêu cầu chuyên môn mới được tiến hành các bước tiếp theo.

Còn với Quảng Ngãi, Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi cho biết, với vai trò cơ quan thường trực, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã xây dựng kế hoạch cụ thể, thành lập 5 tổ công tác gồm cán bộ lực lượng vũ trang và các bác sĩ của Sở Y tế để thực hiện lấy mẫu sinh phẩm trên toàn tỉnh.

Cùng với đó, đơn vị tổ chức tập huấn chuyên môn, phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng thực hiện. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cũng phối hợp tham mưu xây dựng chương trình hoạt động giai đoạn 2026 - 2030, kế hoạch triển khai chiến dịch và kế hoạch lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định thông tin để giám định ADN.

Không chỉ triển khai trong tỉnh Quảng Ngãi, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn được thực hiện tại Lào và Campuchia thông qua hoạt động phối hợp, đối ngoại quốc phòng.

Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Phó Chính ủy Quân khu 5, Trưởng Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định hài cốt liệt sĩ Quân khu 5 cho biết, Quân khu xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm.

Kết quả, tại Lào đã khảo sát 230 nguồn tin, quy tập được 10 hài cốt liệt sĩ; tại Campuchia khảo sát 160 nguồn tin, quy tập được 6 hài cốt liệt sĩ. Các hài cốt sau quy tập được quản lý, bảo quản và thờ cúng trang nghiêm theo đúng quy định. Trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi, lực lượng chức năng cũng đã tổ chức 3 đợt tìm kiếm tại Đăk Cấm, Ya Ly và Ba Gia nhưng chưa có kết quả.

Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Phó Chính ủy Quân khu 5, Trưởng Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định hài cốt liệt sĩ Quân khu 5 cho biết, Quân khu xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm. Vì vậy, Quân khu đã huy động tối đa nhân lực, tổ chức làm việc 3 ca, 4 kíp, tranh thủ cả ngày lẫn đêm để đẩy nhanh tiến độ. Kết cấu các phần mộ không giống nhau nên việc tìm kiếm và xác định mẫu sinh phẩm đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức, tuy nhiên, Quân khu 5 là phấn đấu hoàn thành trước ngày 27/7/2027.