Chế tạo thành công 'mắt thần' lượng tử, mở ra cánh cửa tiến vào vũ trụ vô hình

Nước đi chấn động của giới vật lý khi thí nghiệm lượng tử mới mở đường săn tìm vật chất tối kỳ lạ.

Một mô hình cảm biến lượng tử thử nghiệm do các nhà nghiên cứu tại đại học Hoàng gia London (Imperial) chế tạo đã lần đầu tiên chứng minh được ý tưởng cốt lõi đằng sau các máy dò lượng tử tương lai có thể vận hành ổn định trong các điều kiện thí nghiệm thực tế.

Nghiên cứu này chỉ ra rằng việc so sánh hai máy đo giao thoa nguyên tử đường cơ sở dài có thể triệt tiêu nhiễu thí nghiệm từ tia laser một cách hiệu quả. Bước tiến vượt bậc này giúp khôi phục các tín hiệu siêu mờ nhạt, mở ra cơ hội săn tìm sóng hấp dẫn từ vũ trụ sơ khai và các dạng vật chất tối kỳ lạ.

Hình minh họa.

Tham vọng mở rộng quy mô lớn và chạm tay vào các bí ẩn vật lý

Công trình mang tính đột phá kể trên là một phần thuộc chương trình hợp tác của Mạng lưới và Đài quan sát Máy đo giao thoa Nguyên tử (AION) tại Vương quốc Anh. Để thử nghiệm khả năng chịu tải của kỹ thuật vi sai này, nhóm nghiên cứu đã chủ động bơm một lượng lớn nhiễu pha bổ sung vào hệ thống mô hình đặt trên bàn bằng hai đám mây strontium 87 siêu lạnh. Kết quả cho thấy khi đứng độc lập, cả hai máy đo giao thoa đều bị nhiễu lấn át hoàn toàn, nhưng khi đem so sánh đối chiếu với nhau thì tín hiệu cốt lõi lập tức xuất hiện trở lại.

Sự thành công của phép đo kết hợp này đã chạm tới giới hạn cơ bản được thiết lập bởi vật lý lượng tử, chứng minh tính năng triệt tiêu nhiễu hoạt động hoàn hảo. Ngay cả khi các nhà khoa học thêm vào một tín hiệu dao động nhân tạo mô phỏng sóng hấp dẫn đi qua, hệ thống vẫn dễ dàng phát hiện rõ ràng. Thành tựu này đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm đầu tiên giải quyết một trong những thách thức lớn nhất trong việc thiết kế máy dò đường cơ sở dài.

Thông qua chương trình AION, các chuyên gia đang chuẩn bị các bước cần thiết để mở rộng hệ thống này thành các thí nghiệm quy mô lớn nhằm khám phá những vùng không gian mới. Chương trình cũng kết hợp chặt chẽ với dự án MAGIS của Mỹ và hướng tới đề xuất Thí nghiệm CERN Giao thoa Nguyên tử (AICE) trên khoảng cách xa hơn rất nhiều. Nếu được hiện thực hóa tại các phòng thí nghiệm danh tiếng như CERN hay Fermilab, đây sẽ là một trong những thí nghiệm lượng tử lớn nhất từng được xây dựng.

Để chế tạo cảm biến lượng tử, ánh sáng phải được chuẩn bị ở trạng thái được kiểm soát cẩn thận, trong đó tần số, độ phân cực và cường độ của nó đều được điều chỉnh kỹ càng. Ở đây, độ phân cực của ánh sáng xanh lam được thay đổi trước khi được sử dụng để làm lạnh các nguyên tử đến độ không tuyệt đối.

Việc tái sử dụng các công cụ chính xác như đồng hồ nguyên tử và máy đo giao thoa hứa hẹn sẽ mở ra những "cửa sổ" hoàn toàn mới bước vào thế giới vô hình. Trong tương lai, thế hệ cảm biến lượng tử mới này sẽ giúp nghiên cứu các dải tần số sóng hấp dẫn hiện chưa thể tiếp cận và giải mã bản chất vật chất tối. Đây được coi là một cột mốc quan trọng, một bước đệm vững chắc định hình các cơ sở hạ tầng vật lý cơ bản quốc tế đang trong quá trình phát triển.

An An - TechSciDaily

Nguồn Người Đưa Tin: https://nguoiduatin.vn/che-tao-thanh-cong-mat-than-luong-tu-mo-ra-canh-cua-tien-vao-vu-tru-vo-hinh-204260907115802137.htm