Chênh lệch lợi suất trái phiếu giữa Mỹ và Trung Quốc lớn nhất 20 năm

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Trung Quốc - Ảnh: Nikkei Asia

Theo dữ liệu của Quick-FactSet, chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Mỹ và của Trung Quốc đang ở gần mức cao nhất kể từ năm 2006.

HAI NỀN KINH TẾ LỚN NHẤT THẾ GIỚI ĐI THEO CHU KỲ TRÁI NGƯỢC

Trong phiên giao dịch ngày 2/9, khoảng cách trên có lúc lên tới 313 điểm cơ bản, tương đương 3,13 điểm phần trăm, cao nhất từ 2006. Nguyên nhân là những phát biểu theo hướng ôn hòa từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã thúc đẩy giá trái phiếu kho bạc Mỹ tăng và lợi suất giảm.

Đầu tuần trước, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2023 sau nhiều phiên bị bán tháo. Nhà đầu tư lo ngại về nợ công cao kỷ lục, lạm phát gia tăng và cuộc chiến kéo dài của Mỹ tại Iran.

Hôm thứ Sáu vừa rồi, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đứng quanh mức 4,765%. Trong khi đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc cùng kỳ hạn ở mức 1,678%, dẫn tới chênh lệch gần 3,09 điểm phần trăm với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc đang ở gần mức thấp nhất trong hơn một năm, trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế yếu và nhu cầu tiêu dùng ảm đạm.

Diễn biến này khiến thị trường trái phiếu Trung Quốc trở thành trường hợp khác biệt hiếm hoi giữa làn sóng bán tháo đang lan rộng tại tất cả các nước thuộc Nhóm các nền công nghiệp phát triển (G7), trong đó có Nhật Bản, thành viên châu Á duy nhất của nhóm. Đầu tháng này, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm có lúc vượt 3%, mức cao nhất trong ba thập kỷ.

“Chênh lệch lợi suất ngày càng lớn phản ánh sự phân hóa rõ rệt về chu kỳ kinh tế vĩ mô và chính sách của hai nền kinh tế”, ông Wee Khoon Chong, chiến lược gia thị trường cấp cao phụ trách khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại BNY, nhận định với tờ báo Nikkei Asia.

Theo ông Chong, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng mạnh do lạm phát dai dẳng, giá hàng hóa đi lên, lo ngại tài khóa và khối lượng phát hành lớn từ cả chính phủ lẫn doanh nghiệp. Ngược lại, lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc giảm trong bối cảnh nhu cầu trong nước yếu, áp lực giảm phát kéo dài và nhu cầu đối với các tài sản phòng thủ gia tăng.

Diễn biến khác biệt của trái phiếu chính phủ Trung Quốc cũng phản ánh những lo ngại của nhà đầu tư về khó khăn của nền kinh tế nước này. Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc giảm còn 4,3% trong quý 2. Dù xuất khẩu đạt mức kỷ lục, nhu cầu trong nước vẫn chịu sức ép do tâm lý người tiêu dùng yếu.

“Chúng tôi dự báo chênh lệch lợi suất trên sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, đặc biệt đối với trái phiếu dài hạn, khi đường cong lợi suất của Mỹ ngày càng dốc hơn, còn lợi suất tại Trung Quốc tương đối ổn định nhờ nhu cầu đầu tư vào các tài sản tạo thu nhập vẫn được duy trì”, ông Lei Zhu, Giám đốc bộ phận trái phiếu châu Á tại Fidelity International, nhận xét

Theo ông Zhu, chính sách tiền tệ, lạm phát và tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) của hai nền kinh tế là những yếu tố quan trọng cần theo dõi. Chênh lệch lợi suất có thể thu hẹp nếu quan hệ Mỹ - Trung được cải thiện.

TRÁI PHIẾU TRUNG QUỐC VẪN THU HÚT VỐN NGOẠI

Theo các nhà phân tích, trái với quan niệm thông thường rằng nhà đầu tư thường tìm đến những thị trường có lợi suất cao hơn, gần đây đã xuất hiện dấu hiệu cho thấy sự quan tâm đối với trái phiếu chính phủ Trung Quốc đang phục hồi.

Lượng trái phiếu chính phủ Trung Quốc do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ đã tăng tháng thứ ba liên tiếp trong tháng 7, sau 13 tháng liên tục bị khối ngoại cắt giảm.

“Trái phiếu chính phủ Trung Quốc thể hiện khả năng chống chịu tương đối tốt trong đợt bán tháo trái phiếu toàn cầu hiện nay, mang lại lợi nhuận hấp dẫn sau khi điều chỉnh theo rủi ro và giúp đa dạng hóa danh mục đầu tư”, ông Chong nhận định.

Trong khi đó, đồng nhân dân tệ đã tăng giá kể từ đầu năm 2025, với mức tăng gần 9% so với USD. Các nhà phân tích cho rằng nếu xu hướng này tiếp diễn, sự tăng giá của đồng nhân dân tệ có thể bù đắp một phần tác động bất lợi từ chênh lệch lợi suất ngày càng lớn giữa Trung Quốc và Mỹ.

Theo ngân hàng Goldman Sachs, giới đầu tư nhìn chung cho rằng đồng nhân dân tệ vẫn bị định giá thấp so với giá trị thực, khi xét tới thặng dư thương mại khổng lồ của Trung Quốc, tương đương khoảng 1% GDP toàn cầu.

Ngân hàng đầu tư Mỹ nhận định Bắc Kinh có thể chấp nhận để đồng nhân dân tệ tăng giá từ từ. Đồng tiền mạnh hơn có thể làm giảm những chỉ trích của các đối tác thương mại rằng đồng nhân dân tệ bị định giá thấp và tạo lợi thế cạnh tranh cho hàng xuất khẩu Trung Quốc.

Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng muốn duy trì lợi thế này nên không muốn để đồng nhân dân tệ tăng giá hoàn toàn tự do.

“Xét về mục tiêu quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, nếu nhà đầu tư kỳ vọng đồng tiền này tiếp tục tăng giá, lợi ích từ tỷ giá có thể bù đắp phần nào bất lợi do lãi suất tại Trung Quốc thấp hơn Mỹ. Nhờ đó, trái phiếu và các tài sản sinh lời cố định bằng nhân dân tệ sẽ trở nên hấp dẫn hơn”, Goldman Sachs nhận định trong một báo cáo công bố ngày thứ Tư.

Ông Zhu của Fidelity International cho biết đồng nhân dân tệ tăng giá đã giúp tổng lợi nhuận từ trái phiếu chính phủ Trung Quốc, tính bằng USD, cao hơn mức lợi nhuận của nhiều loại trái phiếu chính phủ thuộc Nhóm 10 nền kinh tế phát triển (G10).

Tuy nhiên, ông Chong cảnh báo rằng chỉ riêng sự tăng giá của đồng tiền khó có thể tạo ra nhu cầu bền vững đối với trái phiếu.

“Nhà đầu tư vẫn chủ yếu quan tâm đến lợi nhuận sau khi điều chỉnh theo rủi ro, định hướng chính sách và niềm tin vào triển vọng kinh tế Trung Quốc. Đồng nhân dân tệ mạnh lên là một yếu tố hỗ trợ, nhưng không thể thay thế mức lợi nhuận hấp dẫn của bản thân tài sản”, ông Chong chỉ ra.

Do các biện pháp kiểm soát vốn, dòng tiền khó chuyển ra nước ngoài và phần lớn lưu lại trong hệ thống tài chính Trung Quốc. Trong bối cảnh không có nhiều kênh đầu tư cho lợi suất cao, trái phiếu chính phủ thu hút nhu cầu lớn nhờ được xem là tài sản an toàn.

Sau giai đoạn phát hành chậm năm ngoái, Trung Quốc gần đây đã đẩy nhanh tiến độ. Tính đến cuối tháng 8, nước này đã phát hành 61% tổng hạn ngạch trái phiếu chính phủ của năm 2026, tăng từ mức 56% một tuần trước đó - theo báo cáo ngày 30/8 của Goldman Sachs.

Thị trường trái phiếu chính phủ Trung Quốc còn được hỗ trợ bởi nhu cầu từ nhà đầu tư quốc tế. Fidelity cho biết giới đầu tư toàn cầu đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào các tài sản bằng USD do lo ngại thâm hụt tài khóa của Mỹ ngày càng lớn và lượng phát hành trái phiếu kho bạc Mỹ gia tăng. Trong bối cảnh đó, trái phiếu chính phủ Trung Quốc ngày càng được xem là một tài sản dự trữ thay thế đáng tin cậy.