Chỉ 18,4% tổ chức ứng dụng AI đạt đến cấp độ 'chuẩn hóa'

Ông Đinh Hà Duy Linh, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ Tin học HPT, tại sự kiện HPT-D-Day 2026, sáng 15/10. Ảnh - Minh Hà.

Báo cáo khảo sát "Thực trạng ứng dụng AI trong tổ chức" năm 2026 do Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ Tin học HPT, phối hợp với Hội Tin học TP. Hồ Chí Minh (HCA) và chuyên gia tư vấn chiến lược AI ông Đào Trung Thành thực hiện. 

Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động của nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ trưởng thành trong việc ứng dụng AI vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. 

Theo báo cáo, phần lớn các tổ chức tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu của hành trình ứng dụng AI. Cụ thể, 47,8% tổ chức được xếp vào cấp độ "khởi phát-emerging", trong khi 30,8% ở cấp độ "định hình-developing". Điều này cho thấy, mặc dù AI đã được tiếp cận rộng rãi, nhưng khả năng chuyển hóa AI thành năng lực tổ chức vẫn chưa phổ biến.

Chỉ có 18,4% tổ chức đạt đến cấp độ "chuẩn hóa-standardized", và một tỷ lệ nhỏ 3,0% đạt cấp độ "chuyển hóa-transformative".

Tại sự kiện HPT-D-Day 2026 với chủ đề “R3 - Công nghệ thật, vận hành thật, kết quả thật”, ngày 15/10, ông Đinh Hà Duy Linh, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ Tin học HPT, nhận định: Một trong những thách thức lớn nhất mà các doanh nghiệp gặp phải là thiếu nhân sự AI, với 52% phản hồi cho biết đây là rào cản chính.

Bên cạnh đó, an toàn dữ liệu và đạo đức AI cũng là mối quan tâm hàng đầu, được 58% tổ chức lựa chọn. Những vấn đề này không chỉ đòi hỏi sự đầu tư vào công nghệ mà còn cần có chiến lược quản trị rõ ràng và hiệu quả.

Về mặt ứng dụng, AI đã được sử dụng rộng rãi trong các tác vụ văn phòng như soạn thảo, tổng hợp tài liệu, chiếm 71% phản hồi. Tuy nhiên, việc tích hợp AI vào các hệ thống nghiệp vụ cốt lõi như ERP hay CRM vẫn còn hạn chế, chỉ đạt 21% và 34% tương ứng. Điều này cho thấy, mặc dù AI đã hiện diện trong nhiều lĩnh vực, nhưng chiều sâu ứng dụng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của công nghệ này.

“Một điểm sáng trong bức tranh ứng dụng AI là khả năng nâng cao chất lượng ra quyết định. Có 34% tổ chức cho biết AI đã giúp cải thiện chất lượng ra quyết định thông qua dự báo, phân tích và cảnh báo sớm. Tuy nhiên, việc đo lường giá trị mà AI mang lại vẫn là một thách thức lớn, khi nhiều tổ chức chưa thể lượng hóa rõ ràng hiệu quả của các ứng dụng AI”, ông Linh chia sẻ.

Theo ông Linh, để vượt qua những thách thức này, các doanh nghiệp cần chuyển từ việc triển khai công cụ AI đơn lẻ sang quản lý danh mục AI một cách toàn diện. Việc thiết lập cơ chế đo lường giá trị ngay từ đầu cũng là yếu tố then chốt để chứng minh hiệu quả và quyết định đầu tư tiếp theo. Đồng thời, phát triển nguồn nhân lực AI và thiết lập cơ chế quản trị dữ liệu, quản trị AI ngay từ giai đoạn đầu là cần thiết để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong ứng dụng AI.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy trong khoảng thời gian 12 tháng tới, các tổ chức đang ưu tiên AI trước hết cho những mục tiêu có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả vận hành và chất lượng quản trị trong ngắn hạn, giải quyết các bài toán hiện hữu, tạo cải thiện cụ thể trong hoạt động hằng ngày và hỗ trợ tổ chức ra quyết định nhanh, có cơ sở hơn.

Phần lớn đơn vị có xu hướng ưu tiên các bài toán có phạm vi rõ, dễ triển khai và dễ quan sát kết quả hơn trước khi tiến tới những mục tiêu đòi hỏi mức độ tích hợp sâu với dữ liệu khách hàng, sản phẩm, thị trường và mô hình kinh doanh. Cơ cấu này cũng phù hợp với đặc điểm mẫu khảo sát, trong đó phần lớn là tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin và các đơn vị có quy mô dưới 1.000 nhân viên.

Bên cạnh đó, các tổ chức cũng đối mặt với nhiều thách thức khi ứng dụng AI. Thách thức nổi bật nhất là an toàn dữ liệu và đạo đức AI, được 58% người tham gia lựa chọn. Thiếu nhân sự AI đứng thứ hai với 52%. Chi phí và khả năng xác định tỷ suất hoàn vốn đầu tư (ROI) được 48% lựa chọn, phản ánh áp lực chứng minh giá trị thực tế của AI. Bên cạnh đó, 42% phản hồi cho biết gặp hạn chế về dữ liệu và hạ tầng.

Đồng thời, dữ liệu phân tán, thiếu chuẩn hóa, chất lượng chưa ổn định hoặc khó kết nối giữa các hệ thống có thể làm giảm độ chính xác và hạn chế khả năng vận hành AI ở quy mô lớn. Trong khi đó, 30% cho rằng tổ chức còn thiếu chiến lược hoặc vai trò dẫn dắt của lãnh đạo.

Cuối cùng, 27% cho biết chưa nắm rõ quy định pháp lý. Nhìn tổng thể, các thách thức có quan hệ chặt chẽ với nhau: thiếu chiến lược dẫn đến đầu tư dàn trải; dữ liệu và hạ tầng hạn chế làm giảm hiệu quả giải pháp; thiếu nhân lực cản trở triển khai và kiểm soát; trong khi khả năng đo lường chưa rõ làm gia tăng áp lực về chi phí và ROI.

Vì vậy, tổ chức cần tiếp cận các điểm nghẽn một cách đồng bộ, bắt đầu từ một số bài toán ưu tiên, đồng thời củng cố năng lực con người, dữ liệu, quản trị rủi ro và đo lường giá trị để mở rộng AI an toàn và hiệu quả.

Các chuyên gia cũng nhận định mặc dù AI đã có những bước tiến đáng kể trong việc ứng dụng tại các doanh nghiệp Việt Nam, nhưng để thực sự chuyển hóa AI thành một năng lực tổ chức, cần có sự đầu tư đồng bộ vào công nghệ, con người và quản trị. Chỉ khi đó, AI mới có thể phát huy hết tiềm năng, trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.