Đưa dữ liệu vào quản trị, nâng cao chất lượng phục vụ

Phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội có cuộc trao đổi với ông Trịnh Tất Thắng, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo (Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội) xung quanh vấn đề này.

Giám đốc Trung tâm Dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo (Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội) Trịnh Tất Thắng. Ảnh Thanh Hải

Từng bước hoàn thiện nền tảng dữ liệu dùng chung

- Trong quá trình đẩy mạnh chuyển đổi số, Hà Nội đang tập trung giải quyết những vấn đề gì về dữ liệu và đâu là những kết quả bước đầu đáng chú ý, thưa ông?

- Hà Nội đang từng bước hoàn thiện các điều kiện về dữ liệu phục vụ chuyển đổi số và quản trị số. Ngày 9-6-2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 220/KH-UBND về tổ chức tích hợp, di trú và chuẩn hóa dữ liệu về Kho dữ liệu dùng chung. Tiếp đó, ngày 14-7-2026, thành phố ban hành Kế hoạch số 277/KH-UBND triển khai đợt cao điểm 100 ngày thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số, trong đó xác định việc hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung và xử lý tình trạng dữ liệu chưa “đúng, đủ, sạch, sống”, chưa được kết nối, chia sẻ và tái sử dụng hiệu quả là những nhiệm vụ trọng tâm.

Ngày 17-7-2026, UBND thành phố ban hành Quyết định số 3618/ QĐ-UBND về Danh mục dữ liệu gốc, dữ liệu chủ và Bộ trường thông tin dữ liệu thành phố Hà Nội, nhằm thống nhất quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu. Cùng với đó, Nghị quyết số 59/2026/ NQ-HĐND ngày 15-6-2026 về chính sách thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số xác định “nguồn lực số của thành phố” bao gồm dữ liệu được phép khai thác, hạ tầng dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây, nền tảng trí tuệ nhân tạo, nền tảng số dùng chung, phần mềm, hệ thống thông tin và các nguồn lực số khác.

Những bước đi này đang chuyển trọng tâm từ việc tạo lập, chuẩn hóa và tập trung dữ liệu sang yêu cầu cao hơn là đưa dữ liệu vào phục vụ công việc thực tế. Đến nay, 13 cơ sở dữ liệu quan trọng đã được đưa về Kho dữ liệu dùng chung. Tuy nhiên, đưa dữ liệu về một chỗ mới chỉ là bước đầu. Giá trị của dữ liệu chỉ thực sự được phát huy khi có thể khai thác theo đúng thẩm quyền, giảm thời gian tra cứu, hạn chế việc phải xác minh lại thông tin qua nhiều đầu mối và có thêm căn cứ phục vụ quản lý, điều hành. Vì vậy, thành phố đang chuyển từ tư duy “đưa dữ liệu về kho” sang tư duy “đưa dữ liệu vào sử dụng”.

Cách tiếp cận này được triển khai theo hai hướng. Thứ nhất, tạo điều kiện để cán bộ trực tiếp khai thác dữ liệu theo đúng thẩm quyền. Thứ hai, thành phố từng bước kết nối trực tiếp các hệ thống để giảm thao tác trung gian. Khi một phần mềm nghiệp vụ cần dữ liệu, hệ thống có thể khai thác từ Kho dữ liệu dùng chung theo đúng quyền được cấp.

Người dân đến các điểm hỗ trợ tại nhà sinh hoạt cộng đồng để đối chiếu, cập nhật thông tin đất đai. Ảnh: Võ Giang

- Từ thực tế triển khai, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất trong quá trình làm sạch, chuẩn hóa và khai thác dữ liệu cần tiếp tục tháo gỡ?

- Điểm nghẽn hiện nay trước hết nằm ở việc một số dữ liệu vẫn được cập nhật thủ công. Dữ liệu phát sinh nhưng phải cập nhật qua hồ sơ, giấy tờ thì sẽ ảnh hưởng đến tính chính xác và tính kịp thời của dữ liệu. Vấn đề thứ hai là chu kỳ cập nhật. Có những dữ liệu được cập nhật theo tháng, quý hoặc thậm chí 6 tháng một lần. Trong khi đó, dữ liệu thay đổi liên tục. Sau một tháng, rất nhiều thông tin đã thay đổi, vì vậy nếu dữ liệu không được cập nhật thường xuyên thì việc kết hợp dữ liệu để đưa ra cảnh báo hoặc phục vụ điều hành sẽ khó đạt hiệu quả cao.

Chúng tôi mong muốn dữ liệu sau khi được tạo ra và hình thành phải được các đơn vị cập nhật về kho ít nhất theo ngày, tốt hơn nữa là phát sinh đến đâu, cập nhật đến đó. Khi dữ liệu được cập nhật liên tục, tính ứng dụng sẽ cao hơn rất nhiều.

Từ dữ liệu “sạch” đến những tiện ích nhìn thấy

- Hà Nội sẽ khai thác dữ liệu đã được chuẩn hóa, kết nối như thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp, thưa ông?

- Đối với khối chính quyền, dữ liệu liên ngành có thể giúp cán bộ không phải xác minh lại những thông tin đã có, đồng thời giảm việc phải khai đi, khai lại hoặc làm quá nhiều báo cáo. Khi các nguồn dữ liệu được kết nối tự động, năng suất lao động có thể được nâng lên và các thủ tục hành chính nội bộ được giảm bớt.

Với người dân, thành phố hướng tới đưa những dữ liệu có thể công khai lên hệ thống dữ liệu mở, để người dân có thể trực tiếp khai thác mà không phải xin phép hay làm thêm thủ tục. Chẳng hạn, người dân có thể tra cứu thông tin thửa đất, quy hoạch; đồng thời tiếp cận các dữ liệu thiết yếu trong lĩnh vực giáo dục, y tế, an toàn thực phẩm.

HanoiCheck là một ví dụ cụ thể. Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế xây dựng hệ thống theo mô hình “một hệ thống, một dữ liệu, một quy trình, một trung tâm điều hành”, hướng tới chuyển từ phương thức hậu kiểm sang giám sát chủ động, phát hiện và xử lý kịp thời các bất thường trong quá trình vận hành. Hệ thống tích hợp nhiều lớp dữ liệu, từ hồ sơ dinh dưỡng điện tử, quản lý nhà cung cấp và truy xuất nguồn gốc thực phẩm, kiểm soát an toàn thực phẩm bằng AI, ứng dụng dành cho phụ huynh đến hệ thống Dashboard (bảng điều khiển) phục vụ chỉ đạo, điều hành...

Đáng chú ý, quy trình kiểm thực 3 bước được số hóa, tích hợp chữ ký số và mã QR. Camera AI hỗ trợ giám sát các khâu giao nhận, sơ chế, chế biến, chia suất ăn và nhận diện việc tuân thủ các quy định về trang phục bảo hộ. Dữ liệu được cập nhật, xác thực, tự động quét nhận diện, ghi nhận việc khắc phục và lưu vết toàn bộ quá trình.

Đối với phụ huynh, dữ liệu được chuyển thành thông tin có thể sử dụng ngay: có thể theo dõi thực đơn hằng ngày, nguồn gốc thực phẩm và tình trạng bán trú của con. Trong khi đó, toàn bộ dữ liệu được tổng hợp trên Dashboard, trực quan hóa theo thời gian thực và phân quyền cho các cấp quản lý, từ thành phố, sở, ngành đến xã, phường và cơ sở giáo dục, qua đó giảm báo cáo thủ công và giúp việc chỉ đạo, điều hành dựa nhiều hơn trên dữ liệu.

Quan trọng hơn, những dữ liệu này nếu không liên quan đến bí mật cá nhân hoặc bí mật kinh doanh thì có thể được công khai để người dân sử dụng trực tiếp. Mục tiêu là người dân không phải đi xin dữ liệu hay làm thêm giấy tờ, mà có thể tiếp cận thông tin chính thống ngay khi cần.

Ứng dụng công nghệ số vào giải quyết thủ tục hành chính tại phường Cửa Nam. Ảnh: Phương Ngân

- Về dài hạn, Hà Nội cần thay đổi như thế nào trong quản lý, chia sẻ và khai thác dữ liệu để dữ liệu sạch thực sự trở thành một nguồn lực mới cho phát triển?

- Dữ liệu là một nguồn tài nguyên mới, có thể được sử dụng, kết hợp và tạo ra những giá trị khác nhau tùy thuộc vào khả năng sáng tạo và năng lực của mỗi cá nhân, tổ chức. Vì vậy, thành phố cần chia sẻ dữ liệu ở mức cao nhất có thể theo quy định pháp luật; giữa các cơ quan, đơn vị cũng cần tăng cường chia sẻ, tránh tình trạng cát cứ dữ liệu.

Cùng với chia sẻ là trách nhiệm của đơn vị chủ quản. Dữ liệu đưa lên hệ thống phải bảo đảm đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung. Nếu dữ liệu không chính xác hoặc không được cập nhật kịp thời, chất lượng khai thác cũng như các quyết định dựa trên dữ liệu sẽ bị ảnh hưởng.

Thời gian tới, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội sẽ tiếp tục làm sạch, thu về các nguồn dữ liệu từ sở, ngành, xã, phường; đồng thời xây dựng những bài toán chung trên Kho dữ liệu dùng chung của thành phố. Đây sẽ là những bài toán mẫu để các đơn vị tiếp tục khai thác dữ liệu theo lĩnh vực, giảm lao động thủ công, tăng năng suất và tạo ra giá trị mới.

Quan trọng nhất, trong bất kỳ hoạt động nào, từ đầu tư đến quản lý, điều hành, phải nghĩ đến dữ liệu trước tiên: Đã có đủ dữ liệu chưa? Sau khi thực hiện sẽ tạo ra nguồn dữ liệu gì? Việc kiểm soát có thể dựa trên dữ liệu và tự động hóa đến đâu?… Khi tư duy đó trở thành một phần của phương thức quản trị, chuyển đổi số mới thực sự đi vào thực chất.