Chi cục Hải quan khu vực I: “Lá chắn” chống buôn lậu, thúc đẩy môi trường kinh doanh xanh và bền vững

Chủ động nhận diện rủi ro và quyết liệt đấu tranh với tội phạm buôn lậu, Chi cục Hải quan khu vực I không chỉ bảo vệ an ninh kinh tế, quyền lợi người tiêu dùng mà còn góp phần quan trọng xây dựng một môi trường thương mại lành mạnh, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Chủ động nhận diện, đấu tranh với thủ đoạn mới

Hoạt động xuất nhập khẩu càng phát triển, các đối tượng vi phạm càng có thêm nhiều cách thức để lợi dụng. Báo cáo 6 tháng đầu năm 2026 của Chi cục Hải quan khu vực I cho thấy, các đối tượng đã lợi dụng những quy định tạo thuận lợi trong xuất nhập khẩu, sự phát triển của thương mại điện tử, phương thức chuyển phát nhanh, dịch vụ ký gửi hàng hóa để thực hiện buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa và ma túy qua biên giới. Các mặt hàng trọng điểm được xác định gồm vàng, ma túy, tiền chất, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, tập trung tại các tuyến, địa bàn như sân bay quốc tế Nội Bài và chuyển phát nhanh.

Công chức Hải quan kiểm tra, giám sát hàng hóa tại khu vực sân bay Nội Bài, góp phần ngăn hàng hóa vi phạm thâm nhập thị trường nội địa.

Trước thực tế đó, thay vì chỉ xử lý khi vụ việc đã phát sinh, Chi cục Hải quan khu vực I chú trọng hơn vào khâu nhận diện từ sớm. Đơn vị triển khai các kế hoạch về kiểm soát hải quan, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; đồng thời xây dựng các phương án phòng, chống ma túy, kiểm soát tiền chất và đấu tranh với hàng hóa giả mạo, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Tại những tuyến, địa bàn trọng điểm như Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài, Hải quan Chuyển phát nhanh, Hải quan Bắc Hà Nội, Hải quan Gia Thụy, lực lượng Hải quan tập trung kiểm soát hoạt động trung chuyển, quá cảnh, tạm nhập - tái xuất, gửi kho ngoại quan đối với nhiều nhóm hàng như thực phẩm, hàng tiêu dùng, điện tử, thời trang, rượu, bia, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, đồ gia dụng... Qua đó, kịp thời phát hiện, ngăn chặn hàng hóa vi phạm thâm nhập vào nội địa.

Cùng với việc bố trí lực lượng tại các điểm, tuyến trọng yếu, Chi cục tăng cường thu thập, trao đổi thông tin và phân tích rủi ro, tập trung soi chiếu đối với những lô hàng, đối tượng có dấu hiệu nghi vấn. Đây là cách thức giúp hoạt động chống buôn lậu chuyển dần từ xử lý vụ việc sang chủ động nhận diện nguy cơ, nhất là trước những phương thức vi phạm thay đổi nhanh theo hoạt động thương mại và vận chuyển hàng hóa.

Soi chiếu và phân tích hình ảnh giúp lực lượng Hải quan nhận diện sớm những lô hàng có dấu hiệu nghi vấn, nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu.

Hiệu quả của công tác đấu tranh được thể hiện qua kết quả xử lý trong 6 tháng đầu năm. Chi cục đã phát hiện, xử lý 622 vụ vi phạm hành chính, tổng số tiền xử phạt 81,5 tỷ đồng; đồng thời phát hiện, bắt giữ và chuyển cơ quan Công an khởi tố 7 vụ buôn lậu, với tang vật gồm cá cảnh, vàng, ngà voi và ngoại tệ. Trong đấu tranh với tội phạm ma túy, Chi cục đã bắt giữ, xử lý, chuyển cơ quan Công an khởi tố 11 vụ, thu giữ 118,08 kg ma túy các loại, phối hợp bắt giữ 13 đối tượng; đồng thời xác lập và triển khai 2 chuyên án về ma túy. 

Những con số này cho thấy tính chất phức tạp của công tác chống buôn lậu trong điều kiện hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng phát triển. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để Chi cục tiếp tục nâng cao chất lượng thu thập thông tin, phân tích rủi ro và phối hợp giữa các lực lượng, hướng tới phát hiện đúng đối tượng, đúng dấu hiệu vi phạm.

Qua đó, không chỉ chống thất thu ngân sách mà còn trực tiếp góp phần ngăn chặn tội phạm xuyên quốc gia về môi trường và đa dạng sinh học.

Giữ môi trường kinh doanh lành mạnh, hướng tới phát triển bền vững

Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là nhiệm vụ thường xuyên, trong khi phương thức vi phạm ngày càng đa dạng, tinh vi theo sự phát triển của hoạt động xuất nhập khẩu. Điều này đòi hỏi cơ quan Hải quan phải liên tục đổi mới phương thức đấu tranh, nâng cao năng lực nghiệp vụ và chủ động hơn trong công tác phòng ngừa.

Xác định đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là một “cuộc chiến” lâu dài, Chi cục Hải quan khu vực I tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Với phương châm “kiểm soát chặt chẽ nhưng không gây cản trở, tạo thuận lợi nhưng không buông lỏng quản lý”, đơn vị tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực, tuyến, địa bàn và nhóm hàng có nguy cơ cao, đồng thời bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp tuân thủ được thực hiện thuận lợi.

Trong đó, Chi cục tiếp tục nâng cao chất lượng công tác quản lý rủi ro, chủ động thu thập, phân tích thông tin để nhận diện những phương thức, thủ đoạn mới, từ đó lựa chọn biện pháp phòng ngừa và đấu tranh phù hợp. Cùng với kiểm tra, giám sát tại các khâu trọng yếu, công tác kiểm tra sau thông quan cũng được thực hiện nhằm đánh giá việc chấp hành pháp luật của doanh nghiệp và kịp thời phát hiện những hành vi vi phạm chưa được nhận diện trong quá trình thông quan.

Kiểm tra thực tế hàng hóa là một trong những biện pháp góp phần phát hiện, xử lý vi phạm, bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng và lành mạnh.

Để công tác đấu tranh đạt hiệu quả, yếu tố con người và sự phối hợp giữa các lực lượng tiếp tục được Chi cục xác định là những nhiệm vụ quan trọng. Đơn vị chú trọng nâng cao trách nhiệm, năng lực nghiệp vụ của cán bộ, công chức; siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ; đồng thời tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng, kiên quyết không để các đối tượng lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu, quá cảnh để buôn lậu, vận chuyển hàng cấm hoặc gian lận thương mại.

Ở chiều ngược lại, việc bảo đảm môi trường kinh doanh lành mạnh cũng cần sự chủ động từ phía doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp hiểu và tuân thủ đúng quy định, nguy cơ phát sinh sai phạm được hạn chế, quá trình làm thủ tục thuận lợi hơn và cơ quan Hải quan có điều kiện tập trung nguồn lực vào những trường hợp thực sự có rủi ro. Qua đó, công tác chống buôn lậu không chỉ góp phần bảo vệ nguồn thu ngân sách mà còn giữ vững an ninh kinh tế, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp, người tiêu dùng.

Bằng những kết quả đã đạt được, Chi cục Hải quan khu vực I đang thể hiện quyết tâm cao trong công tác đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại. Với cách tiếp cận chủ động từ nhận diện rủi ro đến kiểm soát, xử lý vi phạm, cùng việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và phối hợp liên ngành, Chi cục Hải quan khu vực I đang từng bước củng cố “lá chắn” từ tuyến đầu, góp phần xây dựng môi trường xuất nhập khẩu minh bạch, an toàn, tạo tiền đề cho nền kinh tế xanh phát triển.