Chỉ thị của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường lãnh đạo của các cấp ủy đảng trong chủ động phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu

CHỈ THỊ

Về tăng cường lãnh đạo của các cấp ủy đảng trong chủ động phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

Trong những năm qua, quán triệt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu, các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp đồng bộ; phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và Nhân dân trong chủ động phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai; góp phần hạn chế thiệt hại về người và tài sản, ổn định đời sống Nhân dân, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Tuy nhiên, tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét; thiên tai diễn biến bất thường, cực đoan, khó dự báo; mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng xảy ra với tần suất và cường độ gia tăng. Đợt mưa lũ cuối tháng 6 năm 2026 tiếp tục cho thấy nguy cơ rất lớn đối với một tỉnh miền núi như Cao Bằng. Bên cạnh nguyên nhân khách quan, công tác quản lý nhà nước, dự báo, cảnh báo, quy hoạch phát triển, quản lý lưu vực sông, hành lang thoát lũ, quản lý tài nguyên nước, vận hành công trình thủy lợi, thủy điện, tổ chức ứng phó ở một số nơi còn bộc lộ hạn chế; việc phối hợp giữa các ngành, các cấp có lúc chưa thật chặt chẽ; năng lực quản trị rủi ro thiên tai chưa đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Trong bối cảnh tỉnh đang đẩy mạnh thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững; vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, kinh tế cửa khẩu, du lịch và chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới mạnh mẽ tư duy lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống thiên tai theo hướng chủ động, khoa học, hiện đại; coi đây là một nội dung quan trọng của quản trị phát triển, gắn chặt với quy hoạch, đầu tư, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Quán triệt Nghị quyết số 24-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường; Kết luận số 81-KL/TW ngày 04/6/2024 của Bộ Chính trị; Chỉ thị số 42CT/TW ngày 24/3/2020 và Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư; Thông báo số 117-TB/VPTW ngày 04/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt các nội dung sau:

I. QUAN ĐIỂM CHỈ ĐẠO

1. Xác định chủ động phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, quan trọng, cấp bách và lâu dài của cả hệ thống chính trị; đặt bảo vệ tính mạng, sức khỏe của Nhân dân là mục tiêu ưu tiên cao nhất; đồng thời bảo vệ tài sản của Nhà nước, của Nhân dân, giữ vững ổn định xã hội và tạo môi trường an toàn cho phát triển.

2. Chuyển mạnh từ tư duy "ứng phó khi thiên tai xảy ra" sang "chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa"; lấy phòng ngừa là chính; quản trị rủi ro thiên tai trên cơ sở khoa học, dữ liệu, dự báo và công nghệ; kết hợp đồng bộ giữa giải pháp công trình và phi công trình; gắn phòng, chống thiên tai với phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch không gian phát triển, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

3. Bảo đảm quản lý thống nhất theo lưu vực; hài hòa giữa yêu cầu phát triển và bảo đảm an toàn; kiên quyết không đánh đổi môi trường, không gian thoát lũ, an toàn của Nhân dân để lấy lợi ích kinh tế trước mắt; quán triệt sâu sắc phương châm: “Người không lấy không gian của nước để nước không lấy không gian của người”.

4. Mọi hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành phải dựa trên cơ sở khoa học, dữ liệu, bằng chứng và quy định của pháp luật; phát huy trách nhiệm người đứng đầu; phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, từng cấp trong từng khâu của công tác phòng, chống thiên tai; xử lý nghiêm các hành vi thiếu trách nhiệm, vi phạm quy định; đồng thời bảo vệ tổ chức, cá nhân thực hiện đúng chủ trương, đúng quy định, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

5. Phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, lực lượng vũ trang, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội; kết hợp chặt chẽ giữa vai trò lãnh đạo của cấp ủy đảng, quản lý thống nhất của chính quyền, sự tham gia tích cực của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân; xây dựng văn hóa chủ động phòng ngừa, thích ứng với thiên tai trong toàn xã hội.

II. NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM TỪ NAY ĐẾN HẾT NĂM 2026 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO

1. Nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo; đổi mới tư duy quản trị rủi ro thiên tai theo hướng chủ động, khoa học và hiện đại

Đưa công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu trở thành nội dung quan trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của tỉnh; gắn với việc triển khai thực hiện quy hoạch tỉnh, quy hoạch ngành, lĩnh vực và địa phương.

Chủ động rà soát, hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành; xây dựng các kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro thiên tai, từng lưu vực, từng địa bàn và từng loại hình thiên tai; nâng cao năng lực dự báo, chỉ huy, điều hành, phối hợp và tổ chức thực hiện, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, kịp thời, hiệu quả; tuyệt đối không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Do tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét; thiên tai diễn biến bất thường, cực đoan, khó dự báo; mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất, ngập úng xảy ra với tần suất và cường độ gia tăng. (Ảnh chụp cuối tháng 6/2026)

Phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu; đề cao tính chủ động, tinh thần trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện; lấy kết quả phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân theo thẩm quyền.

2. Nâng cao chất lượng quy hoạch, quản lý tài nguyên, không gian phát triển và giảm thiểu các nguy cơ rủi ro thiên tai

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy hoạch, kế hoạch phát triển đô thị, nông thôn, giao thông, thủy lợi, sử dụng đất, khai thác tài nguyên và các quy hoạch có liên quan theo hướng bảo đảm hài hòa giữa phát triển và an toàn trước thiên tai.

Tập trung rà soát, đánh giá toàn diện các khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, ngập úng, các công trình hạ tầng thiết yếu, hồ chứa, đập, công trình thủy lợi, thủy điện, hệ thống giao thông và khu dân cư; xác định đầy đủ các điểm xung yếu, nguy cơ mất an toàn để có giải pháp xử lý phù hợp.

Quản lý chặt chẽ hành lang bảo vệ sông, suối, hồ chứa, hành lang thoát lũ và các khu vực có nguy cơ cao; kiên quyết ngăn chặn, xử lý các hành vi lấn chiếm lòng sông, bãi sông, khe suối, san lấp ao hồ, xây dựng trái phép hoặc các hoạt động làm gia tăng nguy cơ ngập úng, sạt lở; không để phát sinh các yếu tố làm gia tăng rủi ro thiên tai trong quá trình phát triển.

3. Tăng cường quản lý tài nguyên nước; bảo đảm an toàn hồ chứa, công trình thủy lợi, thủy điện và vùng hạ du

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý tài nguyên nước theo lưu vực; tăng cường quản lý, giám sát việc khai thác, sử dụng nguồn nước; bảo đảm khai thác hợp lý, tiết kiệm, bền vững, gắn với yêu cầu phòng, chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế phối hợp trong quản lý, vận hành các công trình thủy lợi, thủy điện; thực hiện nghiêm các quy trình vận hành hồ chứa theo quy định của pháp luật; tăng cường chia sẻ thông tin, dữ liệu, phối hợp điều tiết giữa các công trình trên cùng lưu vực, bảo đảm an toàn cho vùng hạ du.

Việc đánh giá, kiểm tra, xem xét trách nhiệm trong quản lý, vận hành công trình phải bảo đảm khách quan, khoa học, toàn diện, đúng quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định.

4. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai

Ưu tiên đầu tư phát triển hệ thống quan trắc, giám sát, dự báo và cảnh báo thiên tai; xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu đồng bộ về khí tượng, thủy văn, tài nguyên nước, hồ chứa, các khu vực có nguy cơ thiên tai và các công trình phòng, chống thiên tai; từng bước hình thành hệ thống hỗ trợ ra quyết định trên nền tảng dữ liệu số.

Đẩy mạnh ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, viễn thám, mô hình thủy văn, thủy lực và các công nghệ tiên tiến trong dự báo, cảnh báo, phân tích, đánh giá rủi ro, quy hoạch và quản lý thiên tai; nâng cao chất lượng công tác chỉ huy, điều hành và năng lực thích ứng của các cấp, các ngành.

Đồng thời, khẩn trương nghiên cứu, đánh giá tổng thể các lưu vực sông trên địa bàn tỉnh, nhất là lưu vực sông Bằng Giang; đề xuất các giải pháp tổng thể về tiêu thoát lũ, chỉnh trị dòng chảy, bảo đảm an toàn lâu dài, phục vụ phát triển bền vững.

5. Chủ động bảo đảm an toàn dân cư, hạ tầng thiết yếu; phục hồi nhanh sản xuất và đời sống sau thiên tai

Thường xuyên rà soát, bổ sung các phương án bảo vệ dân cư; ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng của Nhân dân, nhất là tại các khu vực có nguy cơ cao; chủ động chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật tư, hậu cần và các điều kiện cần thiết để ứng phó hiệu quả với mọi tình huống thiên tai.

Có phương án bảo đảm hoạt động thông suốt của các lĩnh vực thiết yếu như giao thông, điện, nước, thông tin liên lạc, y tế, giáo dục, sản xuất và cung ứng hàng hóa; hạn chế thấp nhất thiệt hại và sự gián đoạn các hoạt động kinh tế - xã hội.

Sau thiên tai, tập trung khắc phục nhanh hậu quả; khôi phục kết cấu hạ tầng, sản xuất, sinh kế và đời sống của Nhân dân; quan tâm hỗ trợ các địa bàn đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo, hộ cận nghèo, các đối tượng dễ bị tổn thương; không để người dân thiếu đói, thiếu nơi ở hoặc không được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

6. Phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong phòng, chống thiên tai

Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, kỹ năng phòng ngừa và ứng phó thiên tai cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân; xây dựng văn hóa chủ động phòng ngừa, thích ứng với thiên tai trong cộng đồng.

Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, lực lượng vũ trang, cộng đồng doanh nghiệp và Nhân dân trong tham gia phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai; tăng cường phối hợp, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước và xã hội.

Chủ động cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời; tăng cường đấu tranh, xử lý các hành vi đưa tin sai sự thật, gây hoang mang dư luận hoặc lợi dụng thiên tai để vi phạm pháp luật; củng cố niềm tin của Nhân dân, giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội và tạo môi trường thuận lợi cho phát triển bền vững.

III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1. Đảng ủy UBND tỉnh

Lãnh đạo UBND tỉnh cụ thể hóa các nội dung của Chỉ thị này thành chương trình, kế hoạch, đề án, phương án và các văn bản chỉ đạo phù hợp với quy định của pháp luật và tình hình thực tiễn của tỉnh; phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương; bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất, đồng bộ, xuyên suốt trong công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Lãnh đạo UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan chuyên môn, các xã, phường thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn việc tổ chức thực hiện; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; huy động, điều phối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực theo quy định; định kỳ sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Chỉ thị; báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy theo quy định hoặc khi có yêu cầu.

2. Đảng ủy các xã, phường

Lãnh đạo chính quyền địa phương quán triệt, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện nghiêm Chỉ thị phù hợp với đặc điểm từng địa bàn; chủ động lãnh đạo xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai; phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị ở cơ sở và Nhân dân trong phòng, chống thiên tai.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc quản lý địa bàn; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý các vi phạm theo thẩm quyền; chủ động nắm chắc tình hình, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền các vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền giải quyết.

Người đứng đầu cấp ủy và chính quyền địa phương chịu trách nhiệm trước Ban Thường vụ Tỉnh ủy và cấp có thẩm quyền nếu buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, đôn đốc hoặc để xảy ra thiệt hại nghiêm trọng do nguyên nhân chủ quan thuộc phạm vi quản lý.

3. Đảng ủy Quân sự tỉnh

Lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chủ động chuẩn bị lực lượng, phương tiện và các điều kiện cần thiết; duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng và địa phương trong phòng ngừa, ứng phó, cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả thiên tai; góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhà nước và Nhân dân.

4. Đảng ủy Công an tỉnh

Lãnh đạo Công an tỉnh chủ động nắm chắc tình hình; bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trong mọi tình huống thiên tai; phối hợp với các lực lượng tham gia cứu hộ, cứu nạn, bảo đảm an toàn giao thông, bảo vệ tài sản của Nhà nước và Nhân dân; kịp thời phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng thiên tai để vi phạm pháp luật theo quy định.

5. Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy

Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn, định hướng công tác tuyên truyền, quán triệt, phổ biến và triển khai thực hiện Chỉ thị; tăng cường nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội; kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền định hướng thông tin, góp phần tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị và sự đồng thuận trong Nhân dân.

6. Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy

Tăng cường kiểm tra, giám sát việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện Chỉ thị của các cấp ủy, tổ chức đảng; kịp thời tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, xử lý trách nhiệm đối với tổ chức đảng, đảng viên và người đứng đầu khi để xảy ra vi phạm, buông lỏng lãnh đạo, thiếu trách nhiệm hoặc không thực hiện nghiêm Chỉ thị theo quy định của Đảng.

7. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội

Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân tích cực tham gia phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai; phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội; phối hợp huy động các nguồn lực hợp pháp để hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, ổn định đời sống, phục hồi sản xuất; nhân rộng các mô hình tự quản, mô hình cộng đồng an toàn trước thiên tai.

8. Báo và Phát thanh, Truyền hình Cao Bằng

Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng tổ chức thông tin, truyền thông kịp thời, chính xác, khách quan về tình hình thiên tai, công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu; tăng cường phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai; chủ động truyền tải các thông tin cảnh báo, khuyến cáo của cơ quan có thẩm quyền đến Nhân dân.

Đẩy mạnh tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phản ánh kịp thời kết quả triển khai thực hiện Chỉ thị, những mô hình hay, cách làm hiệu quả, các tập thể, cá nhân tiêu biểu trong công tác phòng, chống thiên tai; đồng thời chủ động đấu tranh, phản bác các thông tin sai sự thật, thiếu kiểm chứng, gây hoang mang dư luận; góp phần tạo sự đồng thuận xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân và nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh.

9. Các cơ quan tham mưu, giúp việc Tỉnh ủy

Theo chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động theo dõi tình hình triển khai thực hiện Chỉ thị thuộc lĩnh vực phụ trách; kịp thời tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực Tỉnh ủy lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết những vấn đề phát sinh; phối hợp với Đảng ủy UBND tỉnh và các cơ quan, đơn vị liên quan trong quá trình tổ chức thực hiện, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, hiệu quả.

10. Chế độ theo dõi, sơ kết, tổng kết

Đảng ủy UBND tỉnh chủ trì theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình triển khai thực hiện Chỉ thị; định kỳ hằng năm và khi có yêu cầu báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy, chủ trì sơ kết, tổng kết việc thực hiện Chỉ thị, đánh giá kết quả đạt được, làm rõ những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm; đề xuất sửa đổi, bổ sung các chủ trương, giải pháp phù hợp với tình hình thực tiễn.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, Đảng ủy UBND tỉnh, các đảng ủy xã, phường, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện nghiêm Chỉ thị này; phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, chủ động, quyết liệt, khoa học, hiệu quả; bảo vệ tuyệt đối an toàn tính mạng của Nhân dân; hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai; xây dựng Cao Bằng phát triển an toàn, bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Chỉ thị này được phổ biến, quán triệt đến Chi bộ.

Nơi nhận: T/M BAN THƯỜNG VỤ

- Ban Bí thư Trung ương Đảng; BÍ THƯ

- Đảng ủy Chính phủ; (báo cáo) (đã ký)

- Văn phòng Trung ương Đảng;

- Đảng ủy Bộ Nông nghiệp và Môi trường;

- Các cơ quan TMGV Tỉnh ủy; Phan Thăng An

- Các đảng ủy trực thuộc Tỉnh ủy;

- Các sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh;

- Các đồng chí Tỉnh ủy viên;

- LĐVP, CVTH;

- Lưu Văn phòng Tỉnh ủy.