Chỉ thị của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang

CHỈ THỊ

CỦA BAN THƯỜNG VỤ TỈNH ỦY

về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang trên địa bàn tỉnh Cao Bằng

-----

Việc cưới, việc tang là những sự kiện quan trọng trong đời sống mỗi gia đình, dòng họ và cộng đồng; thể hiện đạo lý, nghĩa tình, phong tục, tập quán và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Cao Bằng có đời sống văn hóa phong phú, đa dạng; các dân tộc có nhiều phong tục, nghi lễ mang giá trị tốt đẹp về đạo hiếu, tình cảm gia đình, dòng họ, cộng đồng cần tiếp tục được gìn giữ, phát huy.

Trong những năm qua, các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân trong tỉnh đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang. Việc tổ chức cưới cơ bản thực hiện theo quy định của pháp luật; tình trạng thách cưới, tảo hôn và một số tập quán không còn phù hợp từng bước được hạn chế. Việc tang cơ bản được tổ chức trang nghiêm, chu đáo, phù hợp với phong tục, nghi lễ truyền thống. Nhiều giá trị văn hóa tốt đẹp tiếp tục được gìn giữ, phát huy; cách thức tổ chức từng bước được điều chỉnh phù hợp hơn với điều kiện đời sống.

Tuy nhiên, ở một số địa bàn vẫn còn tình trạng việc cưới, việc tang kéo dài, nghi thức rườm rà; tổ chức ăn uống nhiều ngày, sử dụng nhiều rượu, bia, vàng mã, vòng hoa; việc giết mổ gia súc và một số khoản chi có trường hợp vượt quá điều kiện kinh tế của gia đình. Một số tang lễ kéo dài nhiều ngày, huy động nhiều người thân, họ hàng và cộng đồng tham gia, làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến thời gian lao động, sản xuất, kinh doanh, công tác, học tập và sinh hoạt của người dân. Một số tập quán, nghi thức chưa phù hợp với điều kiện đời sống hiện nay; việc bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, giao thông, an ninh, trật tự có lúc, có nơi chưa tốt. Những vấn đề trên làm tăng gánh nặng về thời gian, công sức, kinh tế đối với gia đình và cộng đồng, nhất là các hộ còn khó khăn; ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và hiệu quả lao động xã hội.

Những hạn chế nêu trên là do một số cấp ủy, chính quyền chưa nhận thức đầy đủ về ý nghĩa, tầm quan trọng và trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện; công tác tuyên truyền, vận động ở một số nơi chưa thường xuyên, phương pháp chưa thật phù hợp; việc kiểm tra, giám sát, nhắc nhở có lúc, có nơi chưa kịp thời; cơ chế, chế tài xử lý đối với một số hành vi vi phạm chưa cụ thể, hiệu quả răn đe chưa cao; việc rà soát, sửa đổi, bổ sung hương ước, quy ước ở một số thôn, xóm, tổ dân phố chưa kịp thời, một số nội dung còn thiếu tính khả thi. Việc tuyên truyền, vận động, định hướng và phát huy vai trò của người thực hành tín ngưỡng, người am hiểu phong tục, nghi lễ trong thực hiện nếp sống văn minh ở một số nơi còn hạn chế; một số nghi thức, nhất là việc lựa chọn thời gian thực hiện các nghi lễ trong việc tang, còn chịu ảnh hưởng nhiều bởi tập quán truyền thống. Vai trò tự quản của cộng đồng, người có uy tín, dòng họ và trách nhiệm nêu gương của một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa được phát huy đầy đủ.

Để tiếp tục xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, tiến bộ; gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của các dân tộc; thực hành tiết kiệm, giảm những chi phí không cần thiết, sử dụng hiệu quả thời gian lao động, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:

1. Phát huy trách nhiệm, tính tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên

Cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý, người đứng đầu phải gương mẫu chấp hành các chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, Quy định số 207-QĐ/TW, ngày 26/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về những điều đảng viên không được làm và các quy định của tỉnh về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang. Khi tổ chức việc cưới, việc tang phải bảo đảm trang trọng, tiết kiệm, phù hợp với phong tục, tập quán và điều kiện của gia đình; không phô trương, hình thức, xa hoa, lãng phí, không nhằm mục đích vụ lợi; đồng thời vận động gia đình, dòng họ cùng thực hiện.

Thực hiện nghiêm các quy định về sử dụng công quỹ, tài sản công, phương tiện công và thời gian làm việc; không để việc tổ chức, tham dự việc cưới, việc tang ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ được giao. Gắn việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang với thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW, ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới; phát huy trách nhiệm nêu gương, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Cấp ủy, tổ chức đảng thường xuyên giáo dục, nhắc nhở, kiểm tra, giám sát việc thực hiện; kịp thời chấn chỉnh, xem xét, xử lý hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định. Kết quả thực hiện nếp sống văn minh được gắn với việc xem xét trách nhiệm nêu gương, ý thức chấp hành kỷ luật, kỷ cương trong đánh giá, xếp loại cán bộ, đảng viên hằng năm theo quy định.

2. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, tạo đồng thuận trong nhân dân

Xác định thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang là nhiệm vụ thường xuyên trong xây dựng văn hóa, con người Cao Bằng; gắn với xây dựng gia đình hạnh phúc, cộng đồng đoàn kết và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Việc tổ chức thực hiện phải kế thừa, gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức, nghĩa tình tốt đẹp; tôn trọng sự đa dạng về phong tục, tập quán, tín ngưỡng; phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và đặc điểm của từng địa bàn, dân tộc, cộng đồng dân cư. Tuyên truyền, vận động nhân dân từng bước điều chỉnh, loại bỏ những phong tục, tập quán, nghi thức không còn phù hợp, gây lãng phí, ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe, môi trường và sinh hoạt của nhân dân; không áp dụng máy móc, hành chính hóa việc vận động thay đổi phong tục, tập quán.

Đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, vận động theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ thực hiện; hướng mạnh về cơ sở, đến từng gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư; chú trọng tuyên truyền bằng tiếng dân tộc phù hợp với từng địa bàn, đối tượng; phát huy vai trò của người có uy tín, già làng, trưởng xóm, trưởng dòng họ trong tuyên truyền, vận động nhân dân. Tập trung làm rõ lợi ích thiết thực của việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang đối với kinh tế gia đình, thời gian lao động, sức khỏe, môi trường và đời sống cộng đồng; gắn với thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Chú trọng tuyên truyền, phổ biến các quy định về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang; vận động các gia đình tự giác chấp hành các quy định về an ninh, trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm; không đánh bạc hoặc tổ chức đánh bạc trái pháp luật. Các cơ quan báo chí, truyền thông của tỉnh tăng cường thông tin, tuyên truyền, giới thiệu các mô hình, điển hình, cách làm hay trong thực hiện nếp sống văn minh; kịp thời nắm bắt, phản ánh tình hình tư tưởng, dư luận xã hội, góp phần tạo đồng thuận trong nhân dân.

3. Rà soát, hoàn thiện hương ước, quy ước; phát huy vai trò chủ thể, tự quản của cộng đồng dân cư

Rà soát việc xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư; kịp thời bổ sung các nội dung phù hợp về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang theo đúng quy định của pháp luật, phù hợp với đặc điểm văn hóa, phong tục, tập quán và điều kiện thực tiễn của từng địa bàn, dân tộc. Nghiên cứu, cụ thể hóa phù hợp các nội dung về thời gian tổ chức, quy mô ăn uống, giết mổ gia súc, sử dụng vòng hoa, vàng mã và các nội dung có liên quan; bảo đảm dân chủ, phát huy sự tham gia, thống nhất và tự giác thực hiện của nhân dân; không đưa vào hương ước, quy ước các quy định, hình thức xử lý trái thẩm quyền, trái quy định của pháp luật.

Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, người có uy tín, già làng, trưởng xóm, trưởng dòng họ, nghệ nhân, chức sắc, chức việc tôn giáo, người thực hành tín ngưỡng, người am hiểu phong tục, nghi lễ trong tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang. Khuyến khích người thực hành tín ngưỡng, người am hiểu phong tục, nghi lễ tích cực hướng dẫn gia đình, dòng họ thực hiện các nghi lễ trang nghiêm, văn minh, tiết kiệm; giảm những nghi thức rườm rà, kéo dài, tốn kém và chấp hành các quy định có liên quan.

Khuyến khích, nhân rộng các mô hình tổ chức việc cưới, việc tang trang trọng, tiết kiệm, nghĩa tình, phù hợp với đời sống và văn hóa của cộng đồng; kịp thời biểu dương những gia đình, dòng họ, khu dân cư thực hiện tốt.

4. Tăng cường quản lý nhà nước; hoàn thiện các quy định về việc cưới, việc tang và xử lý vi phạm

Lãnh đạo, chỉ đạo rà soát, đánh giá toàn diện thực trạng thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang trên địa bàn tỉnh, hoàn thành trong năm 2026. Việc rà soát, đánh giá cần tập trung làm rõ những vấn đề tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân như thời gian tổ chức, chi phí, mức độ huy động người tham gia; ảnh hưởng đến lao động, sản xuất, công tác, học tập, sức khỏe, vệ sinh môi trường, an ninh, trật tự và đời sống gia đình, cộng đồng. Đồng thời, nhận diện những giá trị văn hóa, đạo đức, tín ngưỡng tốt đẹp cần tiếp tục gìn giữ, phát huy và những phong tục, tập quán, nghi thức không còn phù hợp cần tuyên truyền, vận động điều chỉnh, loại bỏ.

Trên cơ sở kết quả rà soát, đánh giá, chỉ đạo tổ chức thực hiện nghiêm Quyết định số 05/2026/QĐ-UBND, ngày 25/02/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Quy định thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang trên địa bàn tỉnh Cao Bằng; kịp thời cập nhật, sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các quy định có liên quan, bảo đảm thống nhất với quy định hiện hành và phù hợp với tình hình thực tiễn. Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện phù hợp; lựa chọn, xây dựng một số mô hình điểm để tổ chức thực hiện, đánh giá, rút kinh nghiệm và nhân rộng. Rà soát, cụ thể hóa nội dung thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang trong bình xét các danh hiệu văn hóa theo quy định. Chú trọng đánh giá kết quả thông qua sự đồng thuận của nhân dân, mức độ giảm thời gian, chi phí không cần thiết và những chuyển biến thực chất trong đời sống cộng đồng.

Tăng cường quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực có liên quan đến việc cưới, việc tang, nhất là văn hóa, y tế, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, giao thông, đất đai, mai táng, nghĩa trang; lồng ghép phù hợp với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, xây dựng gia đình văn hóa, xóm, tổ dân phố văn hóa và các phong trào, cuộc vận động ở cơ sở. Kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý theo quy định đối với các hành vi phô trương, hình thức, lãng phí, tổ chức kéo dài ảnh hưởng đến sinh hoạt cộng đồng, sử dụng âm thanh không đúng quy định, mê tín dị đoan, lợi dụng việc cưới, việc tang để trục lợi và các hành vi vi phạm khác có liên quan.

5. Tổ chức thực hiện

5.1. Các cấp ủy, tổ chức đảng lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức quán triệt Chỉ thị đến cán bộ, đảng viên và tuyên truyền, phổ biến rộng rãi trong nhân dân. Căn cứ chức năng, nhiệm vụ và tình hình thực tiễn của địa phương, cơ quan, đơn vị, xây dựng kế hoạch, cụ thể hóa tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên; thường xuyên kiểm tra, giám sát, đôn đốc, đánh giá kết quả thực hiện.

5.2. Đảng ủy Hội đồng nhân dân tỉnh lãnh đạo Hội đồng nhân dân tỉnh nghiên cứu, xem xét, quyết định theo thẩm quyền đối với các cơ chế, chính sách có liên quan trên cơ sở yêu cầu thực tiễn; tăng cường giám sát việc thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và quy định của tỉnh về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang; kịp thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền khắc phục những hạn chế, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện.

5.3. Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể tỉnh lãnh đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tăng cường tuyên truyền, vận động, giám sát việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang; phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư, Ban Công tác Mặt trận, người có uy tín, già làng, trưởng xóm, trưởng dòng họ, người thực hành tín ngưỡng, người am hiểu phong tục, nghi lễ và các tổ chức, mô hình tự quản ở cơ sở. Vận động các gia đình, dòng họ tự giác thực hiện hương ước, quy ước và các quy định về nếp sống văn minh. Lồng ghép nội dung thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang với các cuộc vận động, phong trào thi đua; kịp thời nắm tình hình, nhắc nhở, hòa giải, kiến nghị xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định.

5.4. Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác kiểm tra, giám sát theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền đối với cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên, trước hết là người đứng đầu trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện Chỉ thị; kịp thời phát hiện, xem xét, xử lý hoặc đề nghị cấp có thẩm quyền xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định.

5.5. Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy chủ trì hướng dẫn, định hướng công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động cán bộ, đảng viên và nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang; theo dõi tình hình tư tưởng, dư luận xã hội và kết quả công tác tuyên truyền; phối hợp với các cơ quan liên quan kịp thời tham mưu cho Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ đạo, định hướng đối với những vấn đề phát sinh; phối hợp tham gia sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Chỉ thị.

5.6. Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các cơ quan chuyên môn liên quan và Ủy ban nhân dân các xã, phường cụ thể hóa, tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp của Chỉ thị và các quy định của Trung ương, của tỉnh về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang.

Chủ trì, phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy và các cơ quan liên quan thường xuyên theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình, kết quả triển khai thực hiện Chỉ thị; định kỳ tham mưu sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện, báo cáo Ban Thường vụ Tỉnh ủy.

T/M BAN THƯỜNG VỤ

BÍ THƯ

(đã ký)