'Chìa khóa' hút vốn ngoại sau nâng hạng

PV: Việt Nam đã có nhiều bước tiến trong việc hoàn thiện hạ tầng giao dịch và cơ chế vận hành thị trường nhằm đáp ứng các tiêu chí nâng hạng. Theo ông, trong giai đoạn hiện nay, những yếu tố nào có ý nghĩa quyết định hơn đối với khả năng thu hút dòng vốn ngoại sau nâng hạng?

Ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng

Ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng: Sau khi được FTSE nâng hạng, nhiều tổ chức dự báo thị trường chứng khoán Việt Nam có thể thu hút khoảng 1,5 - 2 tỷ USD từ các quỹ đầu tư thụ động trong vòng 12 tháng tới. Dư địa thu hút vốn có thể lớn hơn, đặc biệt từ các quỹ chủ động, nếu thị trường tiếp tục duy trì tiến độ cải cách và nâng cấp hạ tầng.

Trong ngắn hạn, các ưu tiên trọng tâm là triển khai hiệu quả mô hình Global Broker (môi giới toàn cầu) tại các công ty chứng khoán, hoàn thiện lộ trình áp dụng cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP) vào năm 2027 và tiếp tục xem xét mở rộng dư địa sở hữu nước ngoài tại một số lĩnh vực thu hút nhà đầu tư ngoại như ngân hàng, công nghệ thông tin và viễn thông. Những bước đi này sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế và củng cố niềm tin vào thị trường.

Bên cạnh cải cách hạ tầng, chất lượng hàng hóa và độ sâu của thị trường cũng đóng vai trò quan trọng. Khi gia nhập nhóm thị trường mới nổi, Việt Nam sẽ cạnh tranh trực tiếp với các thị trường trong khu vực như Indonesia, Thái Lan và Malaysia. Do đó, việc tiếp tục nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết, tăng tính minh bạch và cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao sức hấp dẫn của thị trường.

Cùng với đó, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, bao gồm kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, sẽ là nền tảng quan trọng để củng cố sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các dòng vốn quốc tế dài hạn.

PV: Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đã có nhiều doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn. Theo ông, nguồn cung cổ phiếu đáp ứng đồng thời các tiêu chí về quy mô, thanh khoản và khả năng tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài đã đủ để đón nhận các dòng vốn quy mô lớn chưa?

Ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng: Dưới góc độ nguồn cung hàng hóa, thị trường chứng khoán Việt Nam đã cải thiện đáng kể trong những năm gần đây, song số lượng cổ phiếu đáp ứng đồng thời các tiêu chí về quy mô, thanh khoản và khả năng tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa thực sự dồi dào so với quy mô dòng vốn kỳ vọng thu hút sau nâng hạng.

Chúng tôi ước tính, việc Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp có thể thu hút khoảng 1 tỷ USD vốn thụ động và 5 - 6 tỷ USD vốn chủ động. Trong khi dòng vốn thụ động chủ yếu bám theo chỉ số, các quỹ chủ động thường có yêu cầu khắt khe hơn về vốn hóa, thanh khoản và khả năng giải ngân thực tế.

Mặc dù số lượng doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn đã gia tăng đáng kể, độ sâu của thị trường vẫn cần cải thiện khi nhìn từ góc độ các nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Hiện VN-Index có hơn 420 cổ phiếu, nhưng nếu áp dụng các tiêu chí của FTSE Emerging Markets Index, thì chỉ khoảng 32% đáp ứng ngưỡng vốn hóa tối thiểu trên 150 triệu USD. Đồng thời, khoảng 63% số cổ phiếu có tỷ lệ giao dịch bình quân ngày trên 0,05% lượng cổ phiếu lưu hành. Tuy nhiên, khi kết hợp đồng thời các tiêu chí về quy mô, thanh khoản và khả năng tiếp cận, số lượng cổ phiếu phù hợp với các quỹ nước ngoài giảm đáng kể.

Nhiều quỹ đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các quỹ quy mô lớn, thường ưu tiên các cổ phiếu có giá trị giao dịch bình quân từ 5 - 10 triệu USD mỗi ngày để bảo đảm khả năng xây dựng và thoái vốn mà không gây biến động mạnh đến giá cổ phiếu. Trong khi đó, số lượng cổ phiếu trên HOSE đáp ứng tiêu chí này hiện chủ yếu tập trung ở nhóm vốn hóa lớn.

Bên cạnh đó, nguồn cung cổ phiếu còn dư địa lớn cho nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa nhiều.

Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp có thể thu hút khoảng 1 tỷ USD vốn thụ động và 5 - 6 tỷ USD vốn chủ động. Ảnh: An Thư

PV: Để quá trình nâng hạng mang lại hiệu quả thực chất, theo ông, Việt Nam cần tiếp tục ưu tiên những giải pháp nào nhằm nâng cao chất lượng nguồn cung, gia tăng tính hấp dẫn của thị trường và chuyển hóa kỳ vọng nâng hạng thành dòng vốn đầu tư thực tế?

Ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng: Nâng hạng thị trường là điều kiện cần, nhưng để dòng vốn ngoại thực sự gắn bó và gia tăng quy mô theo thời gian, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện những yếu tố nền tảng vượt ra ngoài các tiêu chí kỹ thuật.

Trước hết là chất lượng công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp. Nhiều nhà đầu tư tổ chức quốc tế, đặc biệt là các quỹ chủ động, không chỉ đánh giá cơ hội đầu tư dựa trên định giá hay thanh khoản, mà còn xem trọng độ tin cậy của báo cáo tài chính, mức độ minh bạch trong cơ cấu sở hữu và năng lực của ban điều hành. Đây là lĩnh vực Việt Nam vẫn còn dư địa cải thiện. Việc đẩy nhanh áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) cùng các yêu cầu công bố thông tin về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh đó, chiều sâu của thị trường vốn cũng cần được tăng cường. Hiện thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chủ yếu tập trung vào cổ phiếu và trái phiếu truyền thống. Việc phát triển thêm các sản phẩm như trái phiếu xanh, công cụ phái sinh, sản phẩm cấu trúc và các quỹ ETF đa dạng hơn sẽ giúp mở rộng lựa chọn đầu tư, đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm nhà đầu tư chuyên biệt.

Một yếu tố quan trọng khác là tính nhất quán và khả năng dự đoán của chính sách. Các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài thường có tầm nhìn dài hạn và đặc biệt quan tâm đến sự ổn định của môi trường pháp lý. Do đó, việc luật hóa các cơ chế quan trọng thay vì chỉ quy định ở cấp thông tư hoặc nghị định sẽ góp phần tăng tính cam kết và minh bạch của thể chế.

Dự thảo sửa đổi Luật Chứng khoán là một bước đi theo hướng này, song hiệu quả sẽ phụ thuộc lớn vào chất lượng thực thi của các văn bản hướng dẫn, sự ổn định của môi trường pháp lý và việc duy trì các nền tảng kinh tế vĩ mô vững chắc. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để nâng cao sức hấp dẫn của thị trường và hỗ trợ quá trình thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế trong dài hạn.

PV: Xin cảm ơn ông!