'Chìa khóa' nâng cao đời sống văn hóa cơ sở

“Điểm tựa” cho đời sống cộng đồng vùng cao

Trước đây, tại nhiều địa phương vùng cao của tỉnh, các hoạt động văn nghệ, thể thao chủ yếu tổ chức tự phát, thiếu địa điểm sinh hoạt tập trung. Thời gian gần đây, với sự quan tâm đầu tư của Nhà nước và sự chung tay của nhân dân, hệ thống thiết chế VHTT ngày càng được hoàn thiện. Nhiều nhà văn hóa tổ, xóm được xây dựng khang trang; sân bóng chuyền, cầu lông, bóng đá mini được mở rộng; trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, bàn ghế từng bước được bổ sung. Các thiết chế VHTT vì thế trở thành nơi tổ chức các sự kiện chính trị, văn hóa, hội họp nhân dân; đồng thời là không gian sinh hoạt cộng đồng, góp phần nâng cao mức hưởng thụ văn hóa, đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí của người dân sau những giờ lao động sản xuất.

Nhờ có các thiết chế văn hóa, các hoạt động thể thao, văn nghệ được duy trì thường xuyên và nền nếp hơn.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Ngọc Văn Chắn cho biết: Xây dựng thiết chế VHTT cơ sở là một nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân. Những năm qua, tỉnh đã ưu tiên lồng ghép nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình xây dựng nông thôn mới, đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa để đầu tư xây dựng nhà văn hóa, sân chơi bãi tập, tạo điều kiện để người dân được hưởng thụ văn hóa và tham gia rèn luyện thể dục thể thao thường xuyên. Ngành phối hợp các địa phương quan tâm tổ chức hoạt động thường xuyên, duy trì các câu lạc bộ văn nghệ, thể thao, khuyến khích các mô hình tự quản, xã hội hóa để thiết chế hoạt động bền vững, tránh tình trạng “xây xong để đó”.

Nơi “giữ lửa” văn hóa và gìn giữ bản sắc

Ở nhiều địa phương nhà văn hóa thôn, xóm không chỉ là nơi hội họp mà còn là không gian gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc. Tại đây, các đội văn nghệ quần chúng được thành lập, duy trì tập luyện thường xuyên; các làn điệu dân ca, dân vũ của đồng bào Tày, Nùng, Dao… được phục dựng, biểu diễn vào dịp lễ tết, ngày hội đại đoàn kết, sự kiện chính trị quan trọng của địa phương.

Ông Hà Văn Kiến, người uy tín tại Tổ dân phố 3, xã Trà Lĩnh cho biết: Có nhà văn hóa rồi, đội văn nghệ tập hát, tập múa thường xuyên. Dịp lễ tết, chúng tôi tổ chức giao lưu văn nghệ, thể thao, vui lắm, trẻ em cũng có chỗ vui chơi, hoạt động.

Không gian nhà văn hóa vì thế trở thành nơi nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, là “sợi dây” kết nối cộng đồng, góp phần tạo nên đời sống văn hóa phong phú ngay từ cơ sở. Cùng với hoạt động văn hóa, hệ thống sân bãi thể thao được đầu tư đã tạo điều kiện thúc đẩy phong trào rèn luyện thể dục thể thao quần chúng. Từ các xã vùng thuận lợi đến những xóm vùng sâu, bóng chuyền hơi, bóng đá, cầu lông, đi bộ, dưỡng sinh… trở thành hoạt động thường xuyên. Nhiều địa phương tổ chức các giải thể thao cấp xã, liên xã, giao lưu giữa các xóm, tổ dân phố; thu hút đông đảo người dân, nhất là thanh niên, tham gia. Không khí luyện tập thể thao vào buổi chiều, buổi tối tại sân bóng chuyền, cầu lông và Pickleball tại các điểm nhà văn hóa tổ, xóm đã trở nên quen thuộc ở nhiều khu dân cư, góp phần nâng cao sức khỏe, hạn chế các tệ nạn xã hội.

Không chỉ thanh niên, người cao tuổi cũng có điều kiện tập luyện thường xuyên. Nhiều câu lạc bộ dưỡng sinh, bóng chuyền hơi người cao tuổi được thành lập và hoạt động nền nếp. Bà Nguyễn Thị Huyền, hội viên người cao tuổi Tổ dân phố 14 Sông Hiến, phường Thục Phán phấn khởi chia sẻ: Có sân tập gần nhà nên hôm nào chúng tôi cũng ra tập bóng chuyền hơi. Nhờ vậy, sức khỏe của người cao tuổi được cải thiện rõ rệt, tinh thần cũng vui vẻ, phấn chấn hơn. Nếu không có thiết chế này thì người cao tuổi như chúng tôi chẳng có chỗ để tập luyện thường xuyên.

Phố đi bộ Kim Đồng - điểm nhấn thiết chế văn hóa đô thị

Bên cạnh hệ thống nhà văn hóa, trung tâm VHTT cơ sở, những năm gần đây, không gian phố đi bộ Kim Đồng (phường Thục Phán) trở thành một điểm nhấn quan trọng trong phát triển thiết chế VHTT theo hướng hiện đại, văn minh, đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí và hưởng thụ văn hóa của nhân dân. Vào các buổi tối cuối tuần, tuyến phố đi bộ Kim Đồng thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, mua sắm, thưởng thức ẩm thực và tham gia các hoạt động biểu diễn nghệ thuật đường phố. Tại đây, nhiều chương trình giao lưu văn nghệ quần chúng, biểu diễn các tiết mục mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, hoạt động trưng bày sản phẩm OCOP, hàng thủ công truyền thống… được tổ chức thường xuyên, tạo không khí sôi động, góp phần quảng bá hình ảnh Cao Bằng thân thiện, giàu bản sắc.

Chị Nông Thị Thu, phường Nùng Trí Cao chia sẻ: Từ khi có phố đi bộ Kim Đồng, gia đình tôi tối cuối tuần thường đưa các cháu ra chơi. Không gian sạch đẹp, an toàn, có nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ nên rất vui. Người dân vừa được thư giãn, vừa có thêm điểm sinh hoạt cộng đồng.

Phố đi bộ Kim Đồng (phường Thục Phán) là điểm nhấn quan trọng trong phát triển thiết chế theo hướng hiện đại, văn minh.

Không chỉ là nơi vui chơi, phố đi bộ Kim Đồng còn tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế dịch vụ, hỗ trợ các hộ kinh doanh, tiểu thương, thanh niên khởi nghiệp với các sản phẩm ẩm thực, đồ lưu niệm, sản phẩm địa phương. Qua đó, không gian phố đi bộ đã phát huy hiệu quả kép: vừa phục vụ đời sống tinh thần của nhân dân, vừa góp phần phát triển du lịch, thương mại đô thị. Trao đổi về ý nghĩa của mô hình này, Phó Chủ tịch UBND phường Thục Phán Nguyễn Tuấn Thành cho biết: Phố đi bộ Kim Đồng là một thiết chế văn hóa mới theo xu hướng phát triển đô thị hiện đại. Đây là không gian mở để tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng, góp phần hình thành nếp sống văn minh, tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh cho người dân, đồng thời thúc đẩy quảng bá hình ảnh Cao Bằng đến với du khách.

Không gian phố đi bộ Kim Đồng đã và đang trở thành “điểm hẹn văn hóa” của người dân thành phố, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, tạo động lực phát triển du lịch, dịch vụ và xây dựng đô thị Cao Bằng ngày càng văn minh, hiện đại.

Hiệu quả thiết thực trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh

Từ hiệu quả hoạt động của thiết chế VHTT, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được thúc đẩy mạnh mẽ. Nhà văn hóa xóm, tổ dân phố trở thành nơi tổ chức tuyên truyền chủ trương, chính sách; phổ biến pháp luật; vận động nhân dân xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa; triển khai các nội dung xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh. Quan trọng hơn, đó là nền tảng để nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Khi có nơi sinh hoạt cộng đồng, phong trào VHTT phát triển sẽ góp phần củng cố tinh thần đoàn kết, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, xây dựng môi trường sống văn minh. Hiệu quả của thiết chế không chỉ dừng ở các hoạt động văn nghệ, thể thao, mà còn tác động trực tiếp tới nhận thức, lối sống, tinh thần cộng đồng, tạo môi trường xã hội lành mạnh.

Nhà văn hóa tổ, xóm là thiết chế văn hóa cơ sở, giữ vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng.

Tuy nhiên, ở một số nơi thực tế cho thấy một số thiết chế VHTT vẫn chưa phát huy hết công năng. Nhà văn hóa đã xây dựng nhưng thiếu trang thiết bị; sân chơi bãi tập xuống cấp; thiếu hệ thống âm thanh, ánh sáng, dụng cụ thể thao nên hoạt động chưa thường xuyên. Một số địa phương còn khó khăn về kinh phí duy tu, bảo dưỡng; thiếu cán bộ chuyên trách phụ trách VHTT, dẫn đến hoạt động chủ yếu theo thời vụ, chưa tạo sức hút mạnh đối với người dân, nhất là thanh thiếu niên.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả của hệ thống thiết chế VHTT, tỉnh, xã cần ưu tiên đầu tư theo hướng đồng bộ, phù hợp với điều kiện địa phương. Đồng thời, tăng cường xã hội hóa, huy động doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia xây dựng và hỗ trợ trang thiết bị. Bên cạnh đó, cần chú trọng công tác quản lý, vận hành; phát huy vai trò tự quản của cộng đồng; duy trì các câu lạc bộ văn nghệ, thể thao hoạt động thường xuyên; tổ chức nhiều hoạt động giao lưu, thi đấu, hội diễn nhằm thu hút người dân tham gia, tạo thành phong trào sôi nổi.

Thiết chế VHTT ở Cao Bằng đang ngày càng phát huy vai trò là “trái tim” của đời sống cộng đồng. Từ việc tạo không gian sinh hoạt văn hóa, giữ gìn bản sắc dân tộc đến thúc đẩy phong trào rèn luyện sức khỏe, hệ thống thiết chế đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng môi trường văn minh, đoàn kết. Đầu tư thiết chế VHTT là đầu tư cho con người. Khi được quản lý tốt, vận hành hiệu quả và có sự chung tay của cộng đồng, những công trình tưởng như đơn giản ấy sẽ trở thành động lực quan trọng để Cao Bằng phát triển bền vững, tiến bước vững chắc trên hành trình xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh.