Chiếc bẫy mua bán người từ lời hứa của người thân

Từ cuộc gọi của người thím, N. không ngờ mình sẽ rơi vào chiếc bẫy mua bán người do chính người thân quen giăng ra - Ảnh: Tuệ Khang

Cuộc gặp nơi bản làng vùng cao

Cách đây hơn 1 năm, sau những trận mưa, con đường đất dẫn vào nhà H.M.N. ở xã Phan Thanh, tỉnh Cao Bằng, bị nước xói thành những rãnh sâu ngoằn ngoèo. Con đường quanh co, len lỏi giữa những quả núi, có những đoạn không thể đi xe máy. Chúng tôi phải đi bộ hơn một giờ đồng hồ mới đến được ngôi nhà của người phụ nữ từng bị lừa bán sang Trung Quốc.

Trong nhà, cha của N. đang ốm, ngồi ở đầu giường ngay gần cửa. Người mẹ nhỏ nhắn, nhanh nhẹn đi lại dọn ghế đón khách, thu nhặt mấy bắp ngô nằm lăn giữa nhà gom vào chỗ đống ngô lớn được chất ở góc nhà. Ba người con gái cùng hai người con rể đều có mặt hôm ấy.

Nhìn thấy cán bộ Hội LHPN xã và chúng tôi đến thăm, N. ra đón, nói chuyện liên tục. Sau 6 năm bị bán sang Trung Quốc, cô đã trở về sống cùng người thân, hằng ngày làm những công việc nhà phụ giúp gia đình.

Ngồi trò chuyện với chúng tôi, N. kể về lần ra đi đã khiến cuộc đời chị rẽ sang một hướng khác. Mọi chuyện bắt đầu từ cuộc điện thoại của người thím. "Ở đây kiếm tiền khó, đi sang bên kia kiếm tiền dễ hơn, nhiều hơn", N. nhớ lại lời người thím đã nói với mình. Tin người thân, N. nhận lời đi mà không biết chuyến đi ấy sẽ khiến chị phải xa quê hương, gia đình suốt 6 năm.

Sau biến cố bị lừa bán, N. trở về bên gia đình, mong có được cuộc sống bình yên. Ảnh: Tuệ Khang

6 năm lưu lạc bên kia biên giới

Trong cuộc trò chuyện kéo dài khoảng một giờ, dù được hỏi bằng nhiều cách khác nhau, N. vẫn liên tục trở lại câu chuyện người thím gọi điện rủ đi làm ăn. N. kể mình đã tin lời người thân, làm theo mà không hề biết đang bị bán.

N. nhắc đến việc ra chợ Pha Đén, lên xe rồi tiếp tục hành trình. Chỉ đến khi bị đưa đi, vào gia đình người Trung Quốc, phải làm vợ, cô mới nhận ra mình đã bị lừa bán. "Họ không đánh đâu, chỉ chửi thôi. Họ chửi, mới biết mình bị bán đi", N. nhớ lại khi gia đình người đàn ông Trung Quốc bắt cô làm các công việc nặng nhọc mỗi ngày.

Trong suốt cuộc trò chuyện, N. nhiều lần kể đi kể lại khoảnh khắc bị người thân lừa gạt. Cô không kể nhiều về những gì đã trải qua trong thời gian ở Trung Quốc.

Ở nơi đất khách, N. phải làm vợ và sinh thêm hai người con. Phải 6 năm sau, cô mới kết nối được với người thân qua WeChat và tìm cách trốn thoát. Thế nhưng khi có thể trở về quê nhà, gia đình cô đã trải qua những mất mát lớn.

Sau hơn 2 năm N. mất tích, chồng N. đã tự tử. Hai người con của vợ chồng cô sống cùng ông bà nội. Trong những năm tháng N. ở bên kia biên giới, các con lớn lên thiếu vắng mẹ, còn người chồng đã không thể chờ đến ngày đoàn tụ.

Ngày gặp chúng tôi, N. đã có thêm một bé trai hơn một tuổi. Vừa ôm con nhỏ trong lòng vừa nhắc đến người thím đã lừa bán mình, cô vẫn không nguôi nỗi oán hận.

Trong ngôi nhà có cha mẹ, các chị em và những người thân, N. đã trở về sau những năm tháng lưu lạc, cuộc sống thường ngày của cô gắn với những công việc nhà, phụ giúp gia đình. Thế nhưng, người chồng không còn, những năm tháng xa con cũng không thể lấy lại.

Hơn một năm sau cuộc gặp ấy, chúng tôi được biết N. đã đi thêm bước nữa. Có thể cuộc sống của chị đang mở sang một chặng đường mới nhưng những mất mát trong gần 6 năm bị lừa bán, đặc biệt là sự ra đi của người chồng và những năm tháng xa cách các con là điều không gì có thể bù đắp.

Chiếc bẫy từ người quen

Trường hợp của N. cho thấy, chiếc bẫy mua bán người đôi khi bắt đầu từ chính những mối quan hệ quen biết, khi nạn nhân đặt niềm tin vào người thân mà không nhận ra nguy cơ bị lừa gạt.

Theo Thượng tá Dương Ngọc Anh, Phó trưởng phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Cao Bằng, trong hầu hết các vụ án mua bán người, đối tượng phạm tội và nạn nhân có quan hệ quen biết từ trước hoặc đối tượng chủ động làm quen. 

Đó có thể là quan hệ họ hàng, hàng xóm, bạn bè hoặc những mối quan hệ được tạo dựng thông qua kết nghĩa, giả yêu đương. Các đối tượng lợi dụng những mối quan hệ này để gây dựng lòng tin, sau đó tìm cách dụ dỗ, lừa gạt nạn nhân.

Khi đã khiến nạn nhân tin tưởng, các đối tượng tìm cách dụ dỗ bằng lời hứa tìm việc làm thu nhập cao, rủ đi chơi, mua sắm, du lịch hoặc thăm người thân ở nước ngoài. Những lời mời tưởng như bình thường có thể trở thành bước đầu của một hành trình đầy nguy hiểm.

Ở những địa bàn có điều kiện kinh tế khó khăn, thiếu việc làm, lời hứa về một công việc nhẹ nhàng, thu nhập tốt càng dễ tác động đến những người đang mong muốn cải thiện cuộc sống.

Thượng tá Dương Ngọc Anh cho biết, tình hình tội phạm mua bán người qua mạng xã hội trên địa bàn tỉnh Cao Bằng vẫn diễn biến phức tạp. Tuy số vụ án mua bán người xảy ra hằng năm không cao nhưng tính chất, mức độ của các hành vi phạm tội ngày càng nghiêm trọng. Các đối tượng liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn phạm tội, gây tâm lý hoang mang, lo lắng trong nhân dân.

Những người bị lừa bán có thể phải đối diện với nhiều hình thức bóc lột, từ cưỡng bức lao động, ép thực hiện hành vi lừa đảo đến bị mua bán để bóc lột tình dục. Có trường hợp bị đòi tiền chuộc nếu muốn trở về.

Chị Nguyễn Thị Thúy, Chủ tịch Hội LHPN xã Phan Thanh

Tại xã Phan Thanh, nơi N. sinh sống, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và phòng ngừa mua bán người được Hội LHPN xã phối hợp với các lực lượng chức năng triển khai tại cơ sở.

Chị Nguyễn Thị Thúy, Chủ tịch Hội LHPN xã Phan Thanh cho biết, nhận thức của một bộ phận phụ nữ và trẻ em gái dân tộc thiểu số về nguy cơ mua bán người qua mạng xã hội vẫn còn hạn chế. Nhiều người thiếu kỹ năng nhận diện thủ đoạn lừa đảo, dễ tin vào những lời hứa hẹn, nhất là khi người đưa ra lời mời có mối quan hệ quen biết.

Để giúp hội viên nâng cao cảnh giác, Hội LHPN xã phối hợp với công an và các đoàn thể tổ chức những buổi truyền thông lồng ghép tại thôn, bản, phát tài liệu, tờ rơi và tuyên truyền bằng cả tiếng phổ thông lẫn tiếng dân tộc. Nội dung cảnh báo về thủ đoạn mua bán người, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn cũng được lồng ghép trong các buổi sinh hoạt tại các chi hội.

Theo chị Thúy, gia đình và cộng đồng có vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, kịp thời thông tin cho cơ quan chức năng khi có người đứng trước nguy cơ bị dụ dỗ, lừa bán.

Cùng với hoạt động của Hội, lực lượng công an tăng cường tuyên truyền tại trường học, vùng sâu, vùng xa; cảnh báo các phương thức, thủ đoạn mới và triển khai những đợt cao điểm đấu tranh với tội phạm mua bán người.

Cuộc gặp tại một ngôi nhà nhỏ nơi vùng cao đã khép lại nhưng hình ảnh người phụ nữ ôm đứa con nhỏ, kể đi kể lại chuyện bị người thím lừa bán vẫn để lại nhiều suy nghĩ. 

Những gì xảy ra với N. là lời cảnh báo về thủ đoạn mua bán người lợi dụng lòng tin, đồng thời nhắc nhở sự cần thiết của việc quan tâm, bảo vệ và hỗ trợ những người đã trải qua biến cố để họ có thể tiếp tục cuộc sống trong sự an toàn, sẻ chia và tôn trọng.