Chiến dịch 500 ngày đêm: Nhiều kết quả nổi bật trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Quang cảnh lễ viếng, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng sáng 14/10. (Ảnh: Nhóm PV)

Những ngày vừa qua, nhiều tỉnh, thành phố trên toàn quốc long trọng tổ chức Lễ truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ đã được tìm kiếm, quy tập trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là các hoạt động hết sức thiêng liêng, có ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc.

Ngày 14/10 là một ngày đặc biệt không chỉ với người dân Thành phố Hồ Chí Minh, mà cả với hàng triệu người dân đất Việt khi Thành phố tổ chức trọng thể lễ viếng, lễ truy điệu và an táng 731 hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng trong thời gian qua.

Một ngày sau đó, ngày 15/10, tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên (Tuyên Quang), lễ viếng, lễ truy điệu và an táng 93 hài cốt liệt sĩ đã diễn ra đầy xúc động. Đây là những liệt sĩ đã anh dũng hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía bắc của Tổ quốc, được tìm kiếm, quy tập tại các xã Thanh Thủy, Minh Tân, Vĩnh Tuy và phường Bình Thuận.

Không chỉ ở Tuyên Quang hay Thành phố Hồ Chí Minh, trong nhiều ngày qua, tại các địa phương trên cả nước, nhất là tại các địa bàn trọng điểm, nhiều hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy và an táng trọng thể.

Đã đạt 52,66% chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Theo báo cáo của Văn phòng Ban chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, sau hơn 200 ngày thực hiện (kể từ ngày 15/3), đến nay, Chiến dịch 500 ngày đêm đã ghi nhận nhiều kết quả nổi bật.

Điển hình như trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Quốc phòng đã giao chỉ tiêu tìm kiếm, quy tập cụ thể cho các quân khu; quyết định thành lập lâm thời 11 đội quy tập, bổ sung quân số cho 8 đội quy tập, nâng tổng số lên 32 đội quy tập; trong đó làm nhiệm vụ ở Lào có 8 đội quy tập, ở Campuchia có 11 đội và ở trong nước có 14 đội; đồng thời, trang bị hơn 3 nghìn áo chống nóng cho các lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Cùng với đó, chỉ đạo rà soát, làm giàu thông tin, hồ sơ do các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cung cấp về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, nhất là mộ liệt sĩ tập thể; tổ chức các cuộc hội thảo khoa học xác minh, kết luận thông tin, triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; kết hợp chặt chẽ đối chiếu tọa độ, vị trí trên bản đồ với thực địa, lời kể nhân chứng lịch sử với sử dụng thiết bị hiện đại (ra đa quét ngầm) để tăng độ chính xác, rút ngắn thời gian, giảm khối lượng phải đào đắp, phá dỡ trong quá trình tìm kiếm, quy tập.

Theo số liệu cập nhật đến ngày 15/10, các lực lượng đã tìm kiếm quy tập được 3.686 hài cốt liệt sĩ, đạt 52,66% chỉ tiêu Chiến dịch. Trong đó, 2.416 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập trong nước; 224 hài cốt tại Lào; 1.020 hài cốt tại Campuchia.

Đáng chú ý, trong số hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập có 5 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang và 731 hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh.

34/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành tổ chức lấy mẫu

Về công tác tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ và lấy mẫu thân nhân liệt sĩ, Bộ Quốc phòng đã ban hành Hướng dẫn lấy mẫu, số hóa mẫu hài cốt liệt sĩ, Quy trình kỹ thuật Lấy mẫu-Vận chuyển-Bàn giao-Bảo quản-Lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ, sử dụng phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ nhằm số hóa, lưu trữ toàn bộ các thông tin trong quá trình lấy mẫu; đồng thời tổ chức tập huấn trên toàn quốc, làm trước (thí điểm), rút kinh nghiệm trước khi triển khai trên diện rộng ở các tỉnh, thành phố.

Các quân khu, địa phương thành lập gần 297 tổ (đội) lấy mẫu hài cốt liệt sĩ với quân số khoảng 3.500 người. Bộ Công an triển khai 2 đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin.

Đến nay, 34/34 tỉnh, thành phố thuộc 7/7 quân khu đã hoàn thành tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trong nghĩa trang liệt sĩ đối với 230.000 mộ liệt sĩ, đạt 100% chỉ tiêu Chiến dịch; trong đó lấy mẫu trong Chiến dịch là 211.300 mộ (đủ điều kiện lấy mẫu 147.641 mộ, đạt 69,87%; không đủ điều kiện lấy mẫu 63.661 mộ); lấy mẫu trước Chiến dịch hơn 18.000 mẫu.

Tổ chức thu và lưu trữ 276.853 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ, phân tích 100.701 mẫu, đồng bộ vào cơ sở dữ liệu 95.797 mẫu.

Công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cũng tiếp tục được đẩy mạnh triển khai. Trong đó, Ban Chỉ đạo quốc gia ban hành Quy trình phối hợp và phân công địa bàn tiếp nhận, giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Bộ Quốc phòng triển khai Đề án nâng cao năng lực xét nghiệm ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong Quân đội giai đoạn 2026-2030; sửa chữa, đưa vào sử dụng Nhà tiếp nhận, bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ (nhà K4/Viện Pháp y Quân đội) với quy mô 110.000 mẫu; khởi công xây dựng Nhà tiếp nhận, bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ (nhà K3/Viện Pháp y Quân đội) quy mô 300.000 mẫu.

Bên cạnh đó, Bộ Công an đã xây dựng Tiêu chuẩn kỹ thuật về thu thập, vận chuyển, bàn giao, bảo quản, lưu trữ mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ phục vụ xét nghiệm ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức khai giảng khóa đào tạo, chuyển giao công nghệ giám định ADN thế hệ mới (NGS-SNP).

Đến nay, tổng số mẫu hài cốt liệt sĩ do các địa phương chuyển đến đã được tiếp nhận, lưu trữ và bảo quản là 122.121 mẫu; tiến hành giám định 786 mẫu, trong đó 203 mẫu có kết quả giải trình tự gene.

Cán bộ, chiến sĩ Đội K91 khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại vườn dừa của hộ dân (Nghĩa trang Cả Cái cũ), ấp Cả Cái, xã Tân Thành, tỉnh Đồng Tháp. (Ảnh: CHÍ PHÚC)

Hoàn thành rà phá bom mìn, vật nổ tại vùng lõi Vị Xuyên

Cùng với nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ, công tác rà phá bom mìn, vật nổ được đẩy mạnh triển khai nhằm bảo đảm an toàn cho lực lượng thực hiện nhiệm vụ, tạo điều kiện tiếp cận các khu vực có thông tin về mộ liệt sĩ.

Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo tập trung lực lượng, phương tiện tổ chức rà phá bom mìn, vật nổ tại các khu vực trọng điểm, vùng lõi như Vị Xuyên/tỉnh Tuyên Quang, Lào Cai, Lạng Sơn; thành lập 360 tổ đội rà phá bom mìn, vật nổ với quân số 5.183 người, sử dụng 1.311 máy dò và trang thiết bị.

Đến ngày 15/10, đã rà phá bom mìn, vật nổ được 18.042,07/22.100ha, đạt 81,64% kế hoạch; hoàn thành rà phá bom mìn, vật nổ tại vùng lõi Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang trên diện tích 4.460/4.460ha.

Song song với các công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thì công tác thông tin, tuyên truyền cũng được chú trọng đẩy mạnh triển khai. Tổng đài Chiến dịch 500 ngày đêm đặt tại Trung tâm Phát thanh-Truyền hình Quân đội tiếp nhận 2.621 cuộc gọi, tiếp đón 1.158 lượt người, tổng hợp cung cấp 850 thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ.

Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia tiếp đón hơn 1.500 lượt công dân; tiếp nhận, trả lời hơn 2.000 đơn thư, thông tin hỏi về liệt sĩ, mộ liệt sĩ; tổng hợp, rà soát, cung cấp hơn 500 thông tin, tài liệu liên quan các khu vực, vị trí mộ liệt sĩ chuyển cho các địa phương, đơn vị.

Ứng dụng công nghệ xác định ADN thế hệ mới đòi hỏi tiếp tục bổ sung mẫu thân nhân liệt sĩ

Trước yêu cầu nâng cao hiệu quả xác định danh tính liệt sĩ bằng công nghệ ADN, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ ngày 3/10, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đề nghị các địa phương tiếp tục bổ sung mẫu sinh phẩm thân nhân theo dòng cha theo hướng dẫn của Bộ Công an.

Theo Phó Thủ tướng, mặc dù công tác lấy mẫu sinh phẩm thân nhân đã cơ bản hoàn thành chỉ tiêu, việc ứng dụng công nghệ xác định ADN thế hệ mới đòi hỏi tiếp tục bổ sung mẫu để bảo đảm dữ liệu phục vụ đối chiếu, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Bộ Công an được đề nghị tổ chức thêm một tháng cao điểm, đẩy nhanh tiến độ và phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ ngay trong năm nay.

Bên cạnh đó, việc rà soát, hoàn thiện hồ sơ liên quan các phần mộ và mộ tập thể liệt sĩ cũng được xác định là nhiệm vụ cần tập trung triển khai. Hiện có khoảng 250 hồ sơ thuộc nhóm này; trong đó, 39 bộ hồ sơ đã cơ bản hoàn thành việc thu thập, đối chiếu thông tin trên cơ sở hồ sơ được chuyển giao từ các tổ chức, cá nhân phía Hoa Kỳ.

Phó Thủ tướng đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố khẩn trương chủ trì, phối hợp bổ sung, làm giàu và hoàn thiện thông tin hồ sơ, nhất là thông tin từ các nhân chứng trong và ngoài nước; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ đạo, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các cơ quan liên quan để thực hiện nhiệm vụ.

“Chiến dịch 500 ngày đêm” còn 9 tháng nữa sẽ kết thúc theo dự kiến (Chiến dịch chính thức được phát động từ ngày 2/4/2026, thời gian thực hiện từ 15/3/2026 đến 27/7/2027). Nhưng còn rất nhiều khó khăn và nhiều công việc phải làm để có thể đạt được mục tiêu: Quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ, hoàn thành lấy mẫu khoảng 230.000 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.