Chiến hạm Iran bốc cháy sau khi bị trúng đạn trong cảng

Trúng đòn ngay tại cầu cảng chiến lược

Hình ảnh do công ty phân tích thương mại Vantor công bố cho thấy một tàu chiến đang bốc cháy dữ dội khi neo đậu sát cầu cảng tại Konarak - thành phố cảng nằm ở đông nam Iran, ven Vịnh Oman và gần biên giới Pakistan. Dựa trên hình dáng và vị trí neo đậu trước đó, mục tiêu được cho là một tàu lớp Alvand, một trong ba tàu cùng lớp xuất hiện trong ảnh chụp trước cuộc tấn công.

Chiếc tàu chiến bốc cháy ở Konarak. Ảnh The War Zone

Nếu được xác nhận chính thức, đây sẽ là bằng chứng đầu tiên về sự thiệt hại của hải quân Iran, kể từ khi các đòn tập kích bắt đầu trong khuôn khổ chiến dịch không kích được phương Tây gọi là “Cơn thịnh nộ dữ dội” và “Sư tử gầm”.

Điều này đánh dấu một bước leo thang quan trọng, bởi trước đó phần lớn mục tiêu bị tấn công là cơ sở hạ tầng, trận địa tên lửa, kho UAV hoặc căn cứ không quân.

Konarak không phải lựa chọn ngẫu nhiên. Đây là một trong những vị trí chiến lược nhất của Iran trên hướng Ấn Độ Dương. Không giống các cảng trong Vịnh Ba Tư bị bó hẹp bởi eo biển Hormuz, Konarak mở trực tiếp ra Vịnh Oman và từ đó vươn ra Ấn Độ Dương, tạo hành lang hoạt động thuận lợi cho tàu chiến, tàu hậu cần và các phương tiện mang tên lửa chống hạm tầm xa.

Chiếc tàu chiến bốc cháy ở Konarak. Ảnh The War Zone

Giới phân tích lâu nay coi khu vực này là trung tâm triển khai UAV và tên lửa chống hạm, đặc biệt là các biến thể có khả năng đe dọa tàu thương mại và chiến hạm ở khoảng cách vượt ra ngoài Vịnh Oman.

Ảnh vệ tinh cùng loạt hình khác còn ghi nhận hoạt động của UAV tại các căn cứ lân cận, bao gồm loại Shahed-136, dòng UAV cảm tử đã được sử dụng rộng rãi trong các cuộc tấn công khu vực thời gian qua.

Việc một chiến hạm bị đánh trúng ngay tại cầu cảng cho thấy đối phương có khả năng trinh sát và lựa chọn mục tiêu chính xác, đồng thời sẵn sàng tấn công các tài sản hải quân giá trị cao chứ không chỉ giới hạn ở cơ sở mặt đất.

Konarak là một vị trí chiến lược đối với Iran, nằm ở góc đông nam, cung cấp đường tiếp cận tốt nhất đến Ấn Độ Dương. Ảnh Google Earth

Tàu chiến lớp Alvand

Dù được Iran gọi là “khinh hạm”, tàu lớp Alvand thực chất có lượng giãn nước khoảng 1.500 tấn khi đầy tải, kích thước thường được nhiều chuyên gia phương Tây xếp gần với tàu hộ vệ hạng nhẹ. Bốn tàu lớp này ban đầu được Anh đóng trong thập niên 1970 cho Hải quân Hoàng gia Iran thời Shah. Sau Cách mạng Hồi giáo 1979, chúng được duy trì trong biên chế Hải quân Cộng hòa Hồi giáo.

Một tàu cùng lớp, IRIS Sahand, đã bị đánh chìm năm 1988 trong chiến dịch Operation Praying Mantis, cuộc đối đầu lớn nhất giữa Mỹ và Iran sau Thế chiến II. Việc một tàu lớp Alvand tiếp tục bị phá hủy gần bốn thập niên sau mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, gợi lại ký ức về thời kỳ căng thẳng cao độ tại Vịnh Ba Tư.

Về vũ khí, lớp Alvand ban đầu trang bị tên lửa chống hạm Sea Killer của Ý, sau đó được thay thế bằng C-802 do Trung Quốc sản xuất và các biến thể nội địa hóa của Iran. Tàu còn mang pháo chính 114 mm ở mũi và nhiều pháo phòng thủ tầm gần dọc thân. Tuy nhiên, so với tiêu chuẩn chiến tranh hiện đại, khả năng phòng không và chống tên lửa của lớp tàu này được đánh giá hạn chế, đặc biệt khi phải đối mặt với đòn tấn công chính xác tầm xa.

Iran sau đó phát triển lớp Moudge dựa trên thiết kế Alvand, với cải tiến về cảm biến và vũ khí, song quy mô và năng lực vẫn không thể sánh với các khu trục hạm hiện đại của phương Tây hay châu Á. Dù vậy, trong cấu trúc hải quân Iran, Alvand và các biến thể vẫn là những chiến hạm mặt nước cỡ lớn nhất, đóng vai trò quan trọng trong tuần tra xa bờ và phô diễn hiện diện.

Tàu chiến lớp Alvand của Iran. Ảnh The War Zone. Ảnh The War Zone

Tác động của vụ tấn công không chỉ nằm ở giá trị con tàu bị hư hại. Đòn đánh vào một chiến hạm neo tại cảng cho thấy không gian an toàn của Iran đang bị thu hẹp. Nếu ngay cả các tài sản neo đậu trong căn cứ cũng không miễn nhiễm, áp lực tâm lý và yêu cầu phân tán lực lượng sẽ gia tăng đáng kể.

Về chiến thuật, việc phá hủy hoặc làm tê liệt một khinh hạm tại Konarak làm suy yếu khả năng hiện diện của Iran tại Vịnh Oman và cửa ngõ Ấn Độ Dương. Trong bối cảnh tuyến đường biển phương Nam có vai trò quan trọng đối với thương mại năng lượng và chiến lược răn đe, mọi tổn thất tại đây đều mang ý nghĩa lớn hơn con số thuần túy.

Ngoài ra, nếu các cuộc tấn công tiếp tục mở rộng sang mục tiêu hải quân, mặt trận trên biển có thể trở thành điểm nóng mới. Điều này đặt ra nguy cơ leo thang, bởi bất kỳ đòn đáp trả nào nhằm vào tàu chiến đối phương cũng có thể kéo theo phản ứng dây chuyền.

Hiện chưa rõ mức độ thiệt hại cuối cùng của con tàu tại Konarak - liệu nó có thể sửa chữa hay bị loại biên hoàn toàn. Tuy nhiên, hình ảnh khói đen cuồn cuộn bên cầu cảng đã gửi đi một tín hiệu rõ ràng: chiến dịch không kích không còn giới hạn ở cơ sở mặt đất mà đã chạm tới biểu tượng sức mạnh hải quân của Iran.

Lê Hưng (The War Zone)