Chiến sự tại Iran mở đầu kỷ nguyên ném bom bằng AI

Hình ảnh do Đài truyền hình nhà nước Iran phát về vụ không kích của lực lượng Mỹ và Israel vào trường tiểu học nữ sinh ở Minab, tỉnh Hormozgan, Iran ngày 28/2/2026. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Tờ Guardian (Anh) đưa tin, có khả năng quân đội Mỹ đã sử dụng mô hình AI Claude của công ty Anthropic trong loạt đòn không kích Iran với công nghệ này giúp “rút ngắn chuỗi tiêu diệt” - tức quá trình từ xác định mục tiêu, phê duyệt pháp lý cho tới phát động đòn tấn công.

Mỹ và Israel đã tiến hành gần 900 cuộc không kích vào các mục tiêu tại Iran chỉ trong 12 giờ đầu tiên. Trong khoảng thời gian đó, tên lửa Israel đã sát hại Lãnh tụ Tối cao Iran, Đại giáo chủ Ali Khamenei.

Nhiều học giả cho rằng trí tuệ nhân tạo đang rút ngắn thời gian lập kế hoạch cần thiết cho các cuộc tấn công phức tạp. Một số người lo ngại nó có thể dẫn đến việc các chuyên gia quân sự và pháp lý chỉ đơn thuần phê chuẩn kế hoạch tấn công tự động.

Năm 2024, Anthropic đã triển khai mô hình của công ty tại Lầu Năm Góc và các cơ quan an ninh quốc gia khác để đẩy nhanh quá trình lập kế hoạch chiến tranh. Claude trở thành một phần của hệ thống do công ty công nghệ Palantir phát triển cùng với Lầu Năm Góc nhằm "cải thiện đáng kể phân tích tình báo và hỗ trợ các quan chức trong quá trình ra quyết định".

Ông Craig Jones tại Đại học Newcastle (Anh) cho biết: “AI đang đưa ra các khuyến nghị về mục tiêu cần nhắm đến, điều này thực chất nhanh hơn nhiều so với tốc độ suy nghĩ”.

Các hệ thống AI mới nhất có thể nhanh chóng phân tích lượng thông tin khổng lồ về những mục tiêu tiềm năng, từ hình ảnh do thiết bị bay không người lái cung cấp đến các cuộc nghe lén cũng như thông tin tình báo của con người. Hệ thống của Palantir xác định và ưu tiên các mục tiêu, đồng thời đề xuất vũ khí, có tính đến kho dự trữ và hiệu suất trước đó đối với các mục tiêu tương tự. Nó cũng sử dụng suy luận tự động để đánh giá cơ sở pháp lý cho một cuộc tấn công.

Giáo sư David Leslie tại Đại học Queen Mary London (Anh) nhận định: “Đây là kỷ nguyên tiếp theo của chiến lược và công nghệ quân sự”. Ông cũng cảnh báo rằng việc phụ thuộc vào AI có thể dẫn đến “chuyển giao trách nhiệm nhận thức”. Người được giao nhiệm vụ đưa ra quyết định tấn công có thể cảm thấy tách rời khỏi hậu quả của nó bởi vì nỗ lực suy nghĩ thấu đáo đã được thực hiện bởi máy móc.

Hôm 28/2, 165 người, trong đó có nhiều trẻ em, đã thiệt mạng trong vụ tấn công tên lửa nhằm vào một trường học ở miền Nam Iran. Địa điểm này nằm gần một doanh trại quân đội và Liên hợp quốc gọi đây là “vi phạm nghiêm trọng luật nhân đạo”. Quân đội Mỹ cho biết họ đang điều tra vụ việc này.

Hiện chưa rõ Iran đã tích hợp những hệ thống AI nào. Vào năm 2025, Iran tuyên bố đã sử dụng AI trong các hệ thống nhắm mục tiêu tên lửa. Chương trình AI nội địa của Tehran, vốn bị cản trở bởi các lệnh trừng phạt quốc tế, dường như khá khiêm tốn nếu đặt cạnh các siêu cường AI như Mỹ và Trung Quốc.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc