Chiến sự Trung Đông ngày 46: Tổng thống Iran điện đàm ông Macron, kêu gọi châu Âu can thiệp; Anh, Pháp tính lập liên minh 30 nước hành động ở eo biển Hormuz

Tình hình Trung Đông tiếp tục leo thang, đặc biệt ở eo biển Hormuz.

Mỹ đã chính thức phong tỏa eo biển Hormuz, theo tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Dữ liệu theo dõi tàu tại khu vực này cho thấy đã có 2 tàu phải quay đầu.

Châu Âu tính lập lực lượng riêng ở Hormuz

Ngày 13-4, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Pháp sẽ phối hợp với Anh và các nước khác tổ chức hội nghị nhằm thành lập lực lượng đa quốc gia khôi phục hoạt động hàng hải tại eo Hormuz, theo hãng tin Reuters.

“Nhiệm vụ hoàn toàn mang tính phòng thủ này, tách biệt với các bên tham chiến, sẽ được triển khai ngay khi tình hình cho phép” - ông Macron viết trên mạng xã hội X.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Ảnh: UN PHOTO

Thủ tướng Anh Keir Starmer cùng ngày cho biết sáng kiến này nhằm thiết lập quy tắc bảo đảm an toàn hàng hải và phối hợp tàu quân sự hộ tống tàu chở dầu.

“Xin nói rõ, mục tiêu ở đây là bảo vệ hoạt động vận tải biển và tự do hàng hải sau khi xung đột kết thúc. Mục tiêu chung của chúng tôi là một kế hoạch phối hợp, độc lập và đa quốc gia” - ông Starmer nói.

Một nguồn tin ngoại giao Pháp cho biết cuộc họp xây dựng kế hoạch cho phái bộ, với sự tham gia của khoảng 30 nước bao gồm các quốc gia vùng Vịnh, Ấn Độ, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Ý, Hà Lan và Thụy Điển, có thể diễn ra ngay trong ngày 16-4 tại Paris hoặc London.

Nguồn tin cho biết lực lượng hải quân này sẽ đóng vai trò trấn an mà không tham chiến, đồng thời Iran và Mỹ sẽ được thông báo nhưng không tham gia trực tiếp.

Một nhà ngoại giao châu Âu khác đặt câu hỏi liệu ông Trump có thực sự hoan nghênh sáng kiến này khi ông đã ra lệnh phong tỏa.

“Khi ông Trump đang dùng eo biển như một đòn bẩy của riêng mình, liệu ông ấy còn muốn có một phái bộ quốc tế ở đó hay không?” - nguồn tin nói.

Cũng trong ngày 13-4, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cho rằng eo biển Hormuz nên được mở lại thông qua ngoại giao, đồng thời nhận định việc thành lập một lực lượng quốc tế giám sát khu vực sẽ rất phức tạp.

Ông Fidan kêu gọi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cải thiện quan hệ với ông Trump tại hội nghị thượng đỉnh của khối ở thủ đô Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) vào tháng 7 tới.

Theo Reuters, Tổng thư ký NATO Mark Rutte tuần trước đã thông báo với các chính phủ châu Âu rằng ông Trump muốn sớm có những cam kết cụ thể nhằm hỗ trợ bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz.

Ông Rutte cho biết NATO có thể đóng vai trò tại khu vực nếu 32 nước thành viên nhất trí thành lập một phái bộ chung.

Dù vậy, một số nước châu Âu cho biết họ chỉ sẵn sàng hỗ trợ sau khi chiến sự chấm dứt hoàn toàn và đạt được thỏa thuận với Iran để tàu của họ không bị tấn công.

Iran kêu gọi châu Âu can dự, thúc Mỹ đổi cách tiếp cận

Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 13-4, Tổng thống Iran - ông Masoud Pezeshkian kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) đóng vai trò mang tính xây dựng trong các nỗ lực đàm phán chấm dứt xung đột ở Trung Đông, theo hãng tin Al Jazeera.

Viết trên kênh Telegram cá nhân, ông Pezeshkian cho biết đã nhấn mạnh rằng Tehran chỉ tiếp tục đàm phán trong khuôn khổ luật pháp quốc tế, bởi Iran “xem mọi sự cường điệu và hành vi vượt ra ngoài các quy tắc quốc tế là rào cản đối với việc đạt được một thỏa thuận lâu dài”.

“Châu Âu có thể đóng vai trò mang tính xây dựng trong việc khuyến khích Mỹ tuân thủ các khuôn khổ này” - ông Pezeshkian nói với ông Macron.

“Những cách tiếp cận dựa trên đe dọa, gây sức ép và hành động quân sự không những không phải là giải pháp, mà còn khiến vấn đề thêm phức tạp và làm trầm trọng hơn những khó khăn do chính phía Mỹ tạo ra” - ông Pezeshkian nói thêm.

Nga đề xuất sáng kiến đảm bảo an ninh vùng Vịnh

Trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 13-4, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tái khẳng định Moscow sẵn sàng góp phần hỗ trợ giải quyết cuộc khủng hoảng Trung Đông, hãng thông tấn TASS dẫn tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga.

“Ông Lavrov nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ngăn chặn xung đột vũ trang tái bùng phát và tái khẳng định Nga luôn sẵn sàng hỗ trợ giải quyết khủng hoảng, bởi đây là vấn đề không thể có giải pháp quân sự” - tuyên bố nêu rõ.

“Ông cũng đề cập sáng kiến của Nga về việc xây dựng một cơ chế an ninh cho vùng vịnh Ba Tư với sự tham gia của tất cả các quốc gia trong khu vực, cùng sự hậu thuẫn của các nước ngoài khu vực có khả năng tác động tích cực đến tiến trình đàm phán” - tuyên bố cho biết thêm.

Tuyên bố không đề cập cơ chế an ninh này có nội dung thế nào.

Ông Araghchi đã thông báo cho ông Lavrov về chi tiết cuộc đàm phán Iran - Mỹ diễn ra tại Islamabad vào cuối tuần qua.

“Nga hoan nghênh thiện chí của Iran trong việc tiếp tục các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm giải pháp có thể xử lý tận gốc nguyên nhân xung đột và bảo đảm ổn định lâu dài cho khu vực, đồng thời tính đến lợi ích chính đáng của Iran và các nước láng giềng” - theo tuyên bố.