Chiến thắng Ba Rài mãi âm vang

Di tích Chiến thắng Ba Rài tại xã Cẩm Sơn, nay là xã Bình Phú. Ảnh: QUẾ NGÂN

Cuối năm 1964, đầu năm 1965, trước sự phá sản của chiến lược “chiến tranh đặc biệt”, đế quốc Mỹ đã chuyển sang chiến lược “chiến tranh cục bộ” hòng cứu vãn tình thế trên chiến trường và ngăn chặn sự sụp đổ hoàn toàn của ngụy quyền Sài Gòn. Đứng trước tình hình đó, Đảng ta đã họp Hội nghị lần thứ 11, 12 xác định quyết tâm: “Quyết chiến, quyết thắng” đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai.

Sông Ba Rài khởi thủy là rạch Ba Rài, dài 25 km, sâu 9 m, có lưu vực lớn, bắt nguồn từ vùng lòng chảo Đồng Tháp Mười chảy ra sông Tiền, có vị trí chiến lược về kinh tế và quốc phòng đối với khu vực, đặc biệt là đối với các địa bàn thuộc Đồng Tháp Mười và Nam lộ 4…

Đêm 14-9-1967, Khu ủy Khu 8 phát hiện âm mưu địch mở 2 cuộc càn lớn vào 2 bên Nam - Bắc lộ 4 trên địa phận tỉnh Mỹ Tho; trong đó ở phía Nam lộ 4, toàn bộ lữ đoàn 2, sư đoàn 9 Mỹ với hàng chục tàu xuồng lớn nhỏ chuẩn bị càn vào khu vực sông Ba Rài hòng tiêu diệt Tiểu đoàn 263. Khu ủy đã điện thông báo cho Tỉnh ủy Mỹ Tho và Tiểu đoàn 263 biết kế hoạch, cho phép Tiểu đoàn tự chọn địa bàn và phương án tác chiến.

Sau 1 ngày kiên cường chiến đấu, Tiểu đoàn 263 đã bẻ gãy hoàn toàn cuộc càn quét của lực lượng cơ động trên sông thuộc lữ đoàn 2, sư đoàn 9 quân viễn chinh Mỹ, giữ vững trận địa, loại khỏi vòng chiến hơn 200 lính Mỹ; bắn chìm, bắn cháy và bắn hư 16 tàu các loại; bắn rơi 1 máy bay phản lực F.100. Ta hy sinh 4 chiến sĩ, bị thương 14 đồng chí.

Trong lịch sử, trước năm 1965, trên khu vực dọc theo sông Ba Rài đã từng diễn ra nhiều trận chiến quyết liệt chống xâm lăng. Tại đây, âm vang hào hùng từ buổi ra quân đầu tiên chống quân xâm lược Pháp của nghĩa quân Thiên Hộ Dương, Đốc Binh Kiều… dường như được sống lại, sục sôi ngân vang, ngân xa hơn vào những ngày Đồng Khởi và những năm tháng tiếp sau.

Vào những ngày nửa đầu năm 1963 sôi động, vùng sông Ba Rài trực tiếp đón nhận và phát huy tinh thần của Chiến thắng Ấp Bắc trên chính quê hương Cai Lậy. Ngay từ đầu năm, phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” đã dấy lên mạnh mẽ trên địa bàn này, giành được nhiều thắng lợi.

Khẩu súng DKZ-57 của ta dùng để diệt địch trong trận Ba Rài. Ảnh: Tư liệu

Đầu năm 1967, một bộ phận của sư đoàn 9 quân Mỹ từ căn cứ Đồng Tâm phối hợp với quân ngụy tiến hành nhiều cuộc hành quân càn quét, đánh phá vùng lân cận và dùng máy bay B52 ném bom, rải chất độc hóa học trên nhiều địa bàn. Đồng thời, chúng ráo riết chuẩn bị cho việc triển khai thử nghiệm hoạt động tác chiến của “lực lượng hỗn hợp hải - lục trên sông” trên vùng sông nước Đồng bằng sông Cửu Long theo chiến thuật “Hạm đội nhỏ trên sông”.

Địa bàn mà quân đội Mỹ chọn để triển khai thử nghiệm chiến thuật này là khu vực Nam quốc lộ 4. Mục tiêu được chọn là vùng giải phóng “20 tháng 7” thuộc huyện Cai Lậy. Theo đó, Ba Rài là nơi đụng độ đầu tiên, lớn nhất, có tính quyết định cho mục tiêu này.

Cuộc hành quân của quân viễn chinh Mỹ đánh phá vào khu vực sông Ba Rài vào ngày 15-9-1967 có quy mô cấp lữ đoàn, do đại tá David chỉ huy. Lực lượng tham chiến gồm có 3 tiểu đoàn bộ binh thuộc lữ đoàn 2 sư đoàn 9, được mang biệt danh là “Trận càn Cohart”.

Xuồng tuần tra của Mỹ đi giữa hai bờ kinh rậm rạp. Đây là loại xuồng bọc sắt mỏng, trang bị súng máy 12,7 ly. Ảnh: Tư liệu

Cuộc hành quân này không chỉ nhằm mục đích đánh chiếm, bình định địa bàn chiến lược và tiêu diệt Tiểu đoàn bộ binh 263 bộ đội chủ lực Quân khu 8 - một mục tiêu mà chúng đã điều nghiên kỹ và theo dõi từng bước chuyển quân, mà còn để thử nghiệm nhằm khẳng định một chiến thuật mới (chiến thuật “Hạm đội nhỏ trên sông”) mà chúng dự kiến triển khai rộng rãi trên chiến trường Đồng bằng sông Cửu Long, với hy vọng sẽ thoát khỏi những bế tắc của Mỹ - ngụy ở vùng này.

Trong “Trận càn Cohart”, quân Mỹ dùng xuồng thiết giáp đổ bộ, bí mật chở quân từ sông Tiền vào sông Ba Rài, tại khu vực xã Cẩm Sơn (địa bàn mà Tiểu đoàn bộ binh 263 của ta vừa mới cơ động tới và triển khai đội hình tác chiến trong đêm 14-9-1967). Trận chiến đấu đã diễn ra liên tục, quyết liệt, ròng rã suốt ngày 15-9-1967.

Được sự chỉ đạo và động viên kịp thời của Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Quân khu 8 và sự hỗ trợ liên tục, có hiệu quả của đảng bộ và Nhân dân địa phương, cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 263 và bộ đội chủ lực quân khu đã phát huy cao độ tinh thần dũng cảm, sự mưu trí, truyền thống quyết thắng, đã kiên cường bám trụ, giữ vững trận địa, bảo toàn lực lượng và giáng cho địch những đòn choáng váng, lập chiến công vang dội.

Chiến thắng Ba Rài tuy chỉ diễn ra trong 1 ngày, nhưng là chiến thắng của một trận trực tiếp đánh quân viễn chinh Mỹ, tiêu diệt nhiều sinh lực và nhiều phương tiện chiến tranh nhất kể từ khi chúng đặt chân lên vùng đất Mỹ Tho. 

Chiến thắng góp phần minh chứng cho sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi trong sự nghiệp cách mạng và trong cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện của ta. Chiến thắng làm thất bại hoàn toàn âm mưu, thủ đoạn mới của địch trong nỗ lực tuyệt vọng tiêu diệt lực lượng chủ lực của ta hòng giành lại thế chủ động trên chiến trường.

H.LÊ (tổng hợp)