Chim yến xây tổ hoàn toàn bằng nước bọt như thế nào?
Giữa những vách đá dựng đứng và hang động tối tăm, có một loài chim nhỏ xây nên chiếc tổ chỉ bằng chính nước bọt của mình.
Chim yến thuộc chi Aerodramus, phân bố tại nhiều khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Không giống phần lớn các loài chim sử dụng cành cây, lá khô hay bùn đất để làm tổ, một số loài yến tiết ra chất dịch từ tuyến nước bọt dưới lưỡi. Khi tiếp xúc với không khí, chất dịch này nhanh chóng đông lại thành những sợi mảnh nhưng rất bền, được con chim đan chồng nhiều lớp để tạo thành chiếc tổ hình bán nguyệt bám chắc trên vách đá hoặc tường nhà yến.

Ảnh: seacology
Mùa sinh sản là thời điểm tuyến nước bọt của chim yến phát triển mạnh nhất. Trong khoảng hơn một tháng, chim phải bay liên tục để kiếm côn trùng làm thức ăn, đồng thời quay về tổ nhiều lần để bổ sung từng lớp nước bọt. Mỗi lần chỉ tạo thêm được một lượng rất nhỏ, nhưng qua hàng nghìn lượt "xây dựng", chiếc tổ dần hoàn thiện với trọng lượng chỉ vài gram.

Ảnh: yensaotamyen
Việc chọn nơi làm tổ cũng là một chiến lược sinh tồn. Những hang đá ven biển hoặc hốc đá cao giúp hạn chế sự tiếp cận của rắn, chuột và nhiều loài săn mồi khác. Chim yến còn sở hữu khả năng định vị bằng tiếng vang ở mức đơn giản, phát ra những tiếng "tách tách" để xác định vị trí trong bóng tối, một khả năng hiếm thấy ở các loài chim.
Không phải mọi tổ yến đều giống nhau. Một số loài tạo tổ gần như hoàn toàn bằng nước bọt, có màu trắng ngà và được đánh giá cao trên thị trường. Những loài khác lại trộn thêm lông vũ hoặc vật liệu thực vật, tạo nên các loại tổ có màu sắc và giá trị khác nhau. Màu đỏ của một số tổ yến từng được cho là do lẫn máu của chim, nhưng các nghiên cứu hiện nay cho thấy hiện tượng này chủ yếu liên quan đến phản ứng hóa học giữa các thành phần trong tổ với môi trường hang động hoặc nhà yến.

Ảnh: vinarich
Ở nhiều quốc gia châu Á, tổ yến từ lâu đã được xem là một loại thực phẩm cao cấp. Tuy nhiên, việc khai thác quá mức từng khiến quần thể yến tại một số hang tự nhiên suy giảm đáng kể. Ngày nay, nhiều địa phương áp dụng các quy định về thời điểm thu hoạch nhằm bảo đảm chim non đã rời tổ trước khi con người thu gom, đồng thời mô hình nhà yến cũng góp phần giảm áp lực lên các quần thể sống ngoài tự nhiên.
Những chiếc tổ nhỏ bé của chim yến không chỉ là nơi nuôi dưỡng thế hệ tiếp theo mà còn là minh chứng cho khả năng thích nghi đáng kinh ngạc của thế giới động vật. Chỉ với nước bọt và sự kiên trì, loài chim này đã tạo nên một trong những công trình độc đáo nhất trong tự nhiên.
Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi











