Chính phủ ban hành Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030

8 nhóm biện pháp tổng thể

Những năm qua, thiên tai ngày càng diễn biến khốc liệt, khó lường cả về chu kỳ lặp lại và mức độ nguy hiểm. Thống kê giai đoạn 2021-2025, trên cả nước đã xuất hiện 21/22 loại hình thiên tai, với tổng số 6.088 trận thiên tai.

Để chủ động giảm thiểu rủi ro trước diễn biến thiên tai ngày càng cực đoan, Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030 tập trung giải quyết các nhiệm vụ có tính tổng thể, phạm vi ảnh hưởng rộng, liên ngành, liên vùng, liên tỉnh.

Thiên tai ngày một diễn biến phức tạp, khó lường. Ảnh: Tùng Nguyễn.

Thủ tướng Chính phủ đã xác định 8 nhóm nội dung và biện pháp tổng thể mang tính căn cơ. Trọng tâm là rà soát, hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế chính sách về phòng, chống thiên tai; nâng cao nhận thức về thiên tai, tăng cường quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng; tăng cường công tác quản lý và nâng cao năng lực cho lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai.

Các nhóm giải pháp khác được đề cập gồm: nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai; điều tra cơ bản và rà soát, điều chỉnh quy hoạch, phương án ứng phó thiên tai; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ; mở rộng hợp tác quốc tế; và tập trung đầu tư xây dựng, nâng cấp hệ thống công trình phòng, chống thiên tai trọng điểm trên cả nước.

Ứng phó riêng từng loại hình thiên tai nguy hiểm

Thay vì ứng phó dàn trải, Kế hoạch phòng, chống thiên tai quốc gia giai đoạn 2026-2030 khoanh vùng trọng tâm vào một số loại hình thiên tai gây thiệt hại nặng nề nhất hiện nay gồm: bão mạnh, siêu bão; lũ, ngập lụt; lũ quét, sạt lở đất; sạt lở bờ sông, bờ biển; hạn hán, xâm nhập mặn. Trên cơ sở này, kế hoạch đề ra các giải pháp chuyên biệt, sát thực tế nhằm chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa toàn diện.

Công tác ứng phó bão mạnh và siêu bão tập trung siết chặt quản lý xây dựng công trình, đô thị ven biển; chủ động phương án sắp xếp, di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm cửa sông, mép nước; hỗ trợ hộ nghèo, gia đình chính sách xây dựng nhà an toàn; đồng thời hoàn thiện hệ thống khu neo đậu tàu thuyền tránh trú bão gắn với hậu cần nghề cá và bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt trong mọi tình huống khẩn cấp.

Trong quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông, yêu cầu đặt ra là chủ động phòng, chống theo mức thiết kế và phấn đấu kiểm soát ở mức cao hơn. Điểm mấu chốt là bảo đảm không gian thoát lũ thông qua việc quản lý chặt chẽ bãi sông, lòng dẫn, kiên quyết xử lý tình trạng lấn chiếm trái phép.

Đối với rủi ro lũ quét và sạt lở đất tại các vùng đồi núi, các biện pháp tập trung ngăn chặn hành vi san bạt sườn dốc, lấn chiếm hành lang thoát lũ của sông suối; đẩy nhanh tiến độ sắp xếp dân cư vùng xung yếu gắn với bảo đảm sinh kế lâu dài; song song với việc đầu tư các công trình phòng thủ giảm nhẹ rủi ro như đập chắn bùn đá và thanh thải vật cản dòng chảy.

El Nino có thể gây thiếu hụt nguồn nước nghiêm trọng. Ảnh minh họa.

Về phòng, chống sạt lở, Chính phủ chỉ đạo tăng cường kiểm soát việc xây dựng công trình ven bờ và hoạt động khai thác cát, sỏi lòng sông trái phép. Các địa phương chủ động rà soát, cắm biển cảnh báo, khoanh vùng nguy hiểm và di dời khẩn cấp người dân đến nơi an toàn; đồng thời ưu tiên nguồn lực xây dựng công trình kè kiên cố tại các điểm nóng sạt lở.

Đối với hạn hán và xâm nhập mặn, trọng tâm là chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu cây trồng, mùa vụ thích ứng với diễn biến nguồn nước và kiểm soát chặt các hoạt động làm gia tăng nguy cơ suy giảm nước ngọt. Song song đó, các địa phương tập trung đầu tư xây dựng công trình kiểm soát mặn, giữ ngọt tại cửa sông, kết hợp nạo vét kênh rạch, vận hành linh hoạt hệ thống hồ chứa để tối ưu hóa khả năng trữ nước.

Lồng ghép phòng chống thiên tai với quy hoạch

Nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng bộ trong phát triển kinh tế - xã hội, Quyết định số 2129/QĐ-TTg quy định lồng ghép toàn diện các nội dung phòng, chống thiên tai vào hệ thống quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và kế hoạch phát triển của từng ngành, địa phương.

Cụ thể, yêu cầu bảo đảm không gian thoát lũ qua hệ thống cầu cống đường bộ, đường sắt được tích hợp vào quy hoạch mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt và đường thủy nội địa. Phương án sắp xếp, di dời dân cư vùng nguy cơ cao sạt lở, lũ quét, ngập lụt cùng việc đầu tư cơ sở hạ tầng đa mục tiêu làm nơi sơ tán dân an toàn được gắn chặt với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch hệ thống đô thị - nông thôn và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Các giải pháp củng cố đê điều, hồ đập, phòng chống sạt lở và ứng phó hạn mặn được tích hợp vào quy hoạch tài nguyên nước, thủy lợi, lâm nghiệp; mạng lưới trạm quan trắc chuyên dùng lồng ghép vào quy hoạch khí tượng thủy văn. Các hoạt động giáo dục kỹ năng, chuyển đổi số, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế cũng được phân định đưa vào kế hoạch định kỳ của ngành giáo dục, khoa học công nghệ, ngoại giao và quốc phòng.

Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối chủ trì, phối hợp với Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, các bộ, ngành và địa phương theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện.