Chính phủ ban hành quy định về giảng viên đồng cơ hữu

Kỳ vọng hút người học ngành Khoa học vật chất nhờ chính sách học bổng

Chính phủ ban hành Nghị định số 159/2026/NĐ-CP quy định về giảng viên đồng cơ hữu trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học công lập. Nghị định có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026.

Tạo cơ chế thu hút người giỏi tham gia giảng dạy và nghiên cứu

Nghị định số 159/2026/NĐ-CP ban hành nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng tại Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục – đào tạo và Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tại Nghị quyết số 71-NQ/TW, Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới mạnh mẽ thể chế, xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho phát triển giáo dục và đào tạo; trong đó nhấn mạnh việc xây dựng chính sách phù hợp để huy động người giỏi ngoài lực lượng nhà giáo tham gia giảng dạy, huấn luyện trong các cơ sở giáo dục; thực hiện chế độ giảng viên đồng cơ hữu đối với những người có năng lực đang công tác tại các đơn vị sự nghiệp công lập; có cơ chế khuyến khích huy động người giỏi chủ trì các hoạt động nghiên cứu khoa học tại các cơ sở giáo dục.

Trong khi đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao, nhân tài phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Nghị quyết 57 nêu rõ: Phát triển đội ngũ giảng viên, các nhà khoa học đủ năng lực, trình độ đáp ứng việc giảng dạy lĩnh vực khoa học cơ bản, công nghệ chip bán dẫn, vi mạch, kỹ thuật và công nghệ then chốt.

Giảng viên đồng cơ hữu đã được quy định tại Khoản 3 Điều 21 Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 và Khoản 2 Điều 29 Luật Giáo dục Đại học số 125/2025/QH15.

Thực tiễn tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học cho thấy đội ngũ giảng viên giữ vai trò then chốt trong bảo đảm chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Trong đó, giảng viên thỉnh giảng có vai trò quan trọng trong việc góp phần bổ sung nguồn nhân lực giảng dạy, nhất là ở các ngành nghề đặc thù, các học phần chuyên sâu hoặc nội dung gắn với thực tiễn sản xuất, công nghệ mới và nhu cầu thị trường lao động.

Việc sử dụng giảng viên thỉnh giảng góp phần nâng cao tính linh hoạt trong tổ chức đào tạo, tận dụng được kinh nghiệm chuyên môn, năng lực nghiên cứu, quản lý và thực tiễn nghề nghiệp của các chuyên gia, nhà khoa học đang công tác tại các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoặc cơ sở giáo dục khác.

Tuy nhiên, do đặc thù làm việc theo hợp đồng ngắn hạn, theo học phần hoặc theo thời vụ, đội ngũ giảng viên thỉnh giảng có mức độ gắn bó hạn chế với cơ sở giáo dục.

Thực tế, giảng viên thỉnh giảng không tham gia đầy đủ, thường xuyên vào các hoạt động mang tính ổn định, lâu dài của cơ sở giáo dục như xây dựng chương trình đào tạo, phát triển học liệu, nghiên cứu khoa học, công tác bảo đảm chất lượng, kiểm định giáo dục và công tác quản lý học thuật.

Sự phụ thuộc vào giảng viên thỉnh giảng có thể dẫn đến tình trạng biến động về nhân sự giảng dạy giữa các học kỳ, năm học; khó bảo đảm tính liên tục, nhất quán trong tổ chức đào tạo và theo dõi, đánh giá kết quả học tập của người học.

Vì vậy, để bảo đảm tính ổn định, bền vững của đội ngũ giảng dạy, đồng thời huy động hiệu quả trí tuệ, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn của các chuyên gia, nhà khoa học đang công tác tại các cơ quan, tổ chức ngoài cơ sở giáo dục, cần hình thành và phát triển đội ngũ giảng viên đồng cơ hữu gắn bó thường xuyên với cơ sở giáo dục, tham gia lâu dài vào các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển học thuật.

Đối với giảng viên đồng cơ hữu, đây là lực lượng có thể tham gia thường xuyên, ổn định vào việc xây dựng và triển khai chương trình đào tạo, hướng dẫn người học, thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, cũng như tham gia công tác quản lý, bảo đảm chất lượng và kiểm định giáo dục.

Sinh viên Học viện Ngân hàng. Ảnh minh họa/internet.

Chính sách đối với giảng viên đồng cơ hữu

Tại Nghị định 159/2026/NĐ-CP, phạm vi điều chỉnh bao gồm các quy định về tiêu chuẩn, sử dụng, quản lý và chính sách đối với giảng viên đồng cơ hữu trong các trường cao đẳng và cơ sở giáo dục đại học công lập.

Đối tượng áp dụng gồm: giảng viên đồng cơ hữu trong các cơ sở giáo dục công lập; cơ sở giáo dục nơi viên chức thực hiện nhiệm vụ giảng viên đồng cơ hữu; đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức khoa học và công nghệ công lập quản lý trực tiếp viên chức là giảng viên đồng cơ hữu cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Với 4 chương, 18 điều, Nghị định 159/2026/NĐ-CP đã mở rộng đối tượng được tham gia hoạt động giảng dạy tại các trường cao đẳng, cơ sở giáo dục nghề nghiệp là viên chức ngoài cơ sở giáo dục, nhà khoa học, người có trình độ cao. Đồng thời, quy định cụ thể về mức hỗ trợ giảng dạy đối với giảng viên đồng cơ hữu và có cơ chế phù hợp để huy động được người giỏi ngoài lực lượng nhà giáo tham gia giảng dạy, huấn luyện trong các cơ sở giáo dục.

Điều này nhằm thể chế hóa các chủ trương đổi mới mạnh mẽ cơ chế, chính sách phát hiện, tuyển dụng, sử dụng, bồi dưỡng, đãi ngộ và trọng dụng nhân tài làm việc trong ngành giáo dục tại Kết luận số 91-KL/TW; yêu cầu về chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW; đồng thời thể chế hóa chính sách được quy định tại Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Giáo dục đại học về giảng viên đồng cơ hữu.

Nghị định cũng quy định đầy đủ về nguyên tắc sử dụng, quyền và nghĩa vụ, tiêu chuẩn, hợp đồng lao động, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng, kỷ luật, chế độ làm việc và phụ cấp giảng dạy đối với giảng viên đồng cơ hữu, tạo cơ sở pháp lý để các cơ sở giáo dục tổ chức thực hiện thống nhất.

Các quy định này góp phần hoàn thiện khung pháp lý về đội ngũ giảng viên đồng cơ hữu trong các cơ sở giáo dục, tạo điều kiện để huy động nguồn nhân lực chất lượng cao từ các đơn vị sự nghiệp công lập, các tổ chức khoa học và công nghệ tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học; đồng thời bảo đảm tính minh bạch trong quản lý và nâng cao chất lượng đào tạo.

Nguyên tắc sử dụng, cơ chế hợp đồng, chế độ làm việc, cơ chế phối hợp trong quản lý, đánh giá và thực hiện chế độ chính sách đối với giảng viên đồng cơ hữu cũng được quy định rõ tại Nghị định, bảo đảm phù hợp với đặc thù của đội ngũ. Từ đó, giúp phân định rõ vai trò giữa giảng viên cơ hữu, giảng viên đồng cơ hữu và giảng viên thỉnh giảng, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để các cơ sở giáo dục sử dụng hiệu quả đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Trách nhiệm của cơ sở giáo dục và trách nhiệm của đơn vị nơi giảng viên đồng cơ hữu đang công tác được cụ thể hóa nhằm bảo đảm việc sử dụng và quản lý đội ngũ giảng viên đồng cơ hữu hiệu quả, đồng bộ.