Chính phủ: Phải đánh giá nguy cơ lợi dụng chính sách để tham nhũng khi làm luật

Nội dung trên được nêu tại Nghị quyết số 257 của Chính phủ về phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 8 năm 2026 (phiên thứ 2).

Tại phiên họp, Chính phủ đã thảo luận, cho ý kiến đối với 11 dự án luật.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8. (Ảnh: chinhphu.vn)

Về dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Chính phủ thống nhất đề xuất của Bộ Tư pháp về việc điều chỉnh tên Luật thành “Luật Văn bản quy phạm pháp luật”.

Chính phủ giao Bộ Tư pháp chủ trì hoàn thiện hồ sơ dự án luật theo hướng quy định rõ phương án, lộ trình phù hợp để xử lý đối với đề xuất thu hẹp hình thức nghị quyết quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, bảo đảm khả thi, không để phát sinh khoảng trống pháp lý.

“Thống nhất bổ sung yêu cầu đánh giá nguy cơ chính sách bị lợi dụng để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong quá trình soạn thảo, thẩm định, thẩm tra; tuy nhiên cần có tiêu chí rõ ràng để bảo đảm thống nhất, khả thi”, Nghị quyết nêu rõ.

Đi kèm đó, Chính phủ chỉ đạo nghiên cứu đơn giản hóa quy trình xây dựng luật, pháp lệnh; thiết kế hồ sơ lập pháp thống nhất, bảo đảm kế thừa kết quả giữa các giai đoạn; liên thông giữa nghiên cứu chính sách, đánh giá tác động, tham vấn và soạn thảo.

Đồng thời, Bộ Tư pháp cần nghiên cứu phương án không quy định quy trình chính sách như một quy trình độc lập, việc đánh giá tác động sẽ thực hiện đối với từng quy định xuyên suốt cả quá trình soạn thảo, thẩm định, trình ký văn bản; trường hợp cần thiết, báo cáo Bộ Chính trị xem xét, quyết định.

Chính phủ quán triệt quy định chặt chẽ tiêu chí, thẩm quyền quyết định áp dụng quy trình rút gọn; hoàn thiện quy trình, thủ tục rút gọn, bảo đảm cụ thể, rõ ràng, tương xứng với tính chất và nội dung của từng nhóm văn bản, tránh áp dụng tùy nghi, lạm dụng, khó kiểm soát.

Việc bổ sung yêu cầu đăng tải, lấy ý kiến đối với dự án luật, pháp lệnh trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ vào dự thảo Luật và dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật để hình thành một đầu mối thống nhất ở cấp Chính phủ, cũng được thống nhất.

Về dự án Luật An ninh dữ liệu, Chính phủ giao Bộ Công an rà soát bảo đảm thống nhất về nội dung tương thích giữa 4 cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu với hệ thống phân loại dữ liệu theo tính quan trọng của Luật Dữ liệu và cấp độ hệ thống thông tin theo pháp luật an ninh mạng để không chồng chéo, mâu thuẫn, tạo thuận lợi, thống nhất cho việc áp dụng pháp luật.

Chính phủ thống nhất cần quy định đầy đủ ngay trong luật các điều kiện, thẩm quyền, thời hạn áp dụng biện pháp khẩn cấp liên quan đến việc hạn chế quyền sử dụng, sở hữu dữ liệu của tổ chức, cá nhân và quyền bảo vệ tính riêng tư về dữ liệu cá nhân.

Về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Chính phủ yêu cầu xác định rõ tiêu chí đối tượng bắt buộc định danh và xác thực điện tử thống nhất với pháp luật chuyên ngành.

Bộ Công an cần nghiên cứu quy định chặt chẽ về dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh, an ninh mạng; thời hạn lưu trữ lịch sử danh tính và nhật ký xác thực phù hợp, tránh phát sinh chi phí không cần thiết cho doanh nghiệp; quy định rõ các loại phí, lệ phí đồng bộ với pháp luật liên quan.

Về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Chính phủ lưu ý rà soát các quy định liên quan về đấu giá quyền sử dụng khu vực biển và các phương thức phân bổ nguồn lực biển.

Bên cạnh đó, cần xác định rõ trường hợp phải đấu giá, không đấu giá, đấu thầu, chấp thuận chủ trương đầu tư và nguyên tắc xử lý khi có nhiều chủ thể đề nghị sử dụng cùng một khu vực biển; quy định chặt chẽ phạm vi, đối tượng, điều kiện áp dụng từng phương thức bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh, bình đẳng...

Về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Chính phủ định hướng hoàn thiện cơ chế quản lý dựa trên mức độ rủi ro, tăng cường hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc; rà soát thủ tục công bố, đăng ký, kiểm nghiệm theo hướng đơn giản, minh bạch, khả thi.

Bộ Y tế có nhiệm vụ chủ trì với các bộ, ngành làm rõ cơ chế hoạt động mô hình cơ quan quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương theo hướng giao một cơ quan duy nhất thống nhất quản lý.

Về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Chính phủ yêu cầu nghiên cứu bổ sung quy định mang tính nguyên tắc trong việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác bảo đảm phù hợp Hiến pháp, các pháp luật liên quan (về dân sự, về trẻ em...).

Về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Chính phủ yêu cầu cải cách mạnh mẽ công tác đấu thầu, đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí, gia tăng lợi ích xã hội, bảo đảm chất lượng, có cơ chế hậu kiểm, không tạo vướng mắc trong quá trình triển khai.

Về dự án Luật Phát triển Công nghiệp văn hóa, Chính phủ chỉ đạo làm rõ các quy định về phạm vi điều chỉnh, quan điểm và tính chất “chuỗi giá trị” của công nghiệp văn hóa, các nguyên tắc liên quan.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có nhiệm vụ xác định rõ nội hàm các chính sách về tài sản trí tuệ và chính sách tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ, chính sách phát triển hạ tầng công nghiệp văn hóa, chính sách ưu đãi đối với tài sản trí tuệ gốc và sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” thể chế liên quan.