Chính phủ trợ lực giúp doanh nghiệp tăng tốc về đích ở chặng cuối năm

Các gói chính sách nhằm tạo ra một vùng đệm an toàn, hạn chế tối đa tác động ảnh hưởng lên giá thành sản xuất trong nước. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Chính phủ tiếp tục phát đi thông điệp mạnh mẽ về sự đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp thông qua các quyết sách tài khóa linh hoạt.

Liên tiếp các chính sách về thuế, giá được điều chỉnh giảm trong những ngày đầu tháng 11/2026 cho thấy thông điệp mạnh mẽ từ phía Chính phủ: quyết tâm đồng hành cùng doanh nghiệp về đích dịp cuối năm, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và hỗ trợ đời sống của người dân trước những biến động kinh tế.

Khơi thông nguồn lực, tạo bệ phóng

Ngày 1/11 và 31/10, các chính sách mới về giảm thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng dầu và giảm thuế thu nhập đã chính thức được ban hành.

Cụ thể, Nghị quyết số 45/2026/NQ-CP đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng về mức 0% (áp dụng từ 1/11/2026 đến hết 31/3/2027). Ngay sau chính sách thuế mới, từ 0h ngày 1/11/2026, giá xăng E5RON92 giảm 1.804 đồng/lít (không cao hơn 24.223 đồng/lít) và xăng E10RON95-III giảm 1.575 đồng/lít (không cao hơn 24.159 đồng/lít).

Cũng trong tối 31/10, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) công bố giá bán lẻ điện bình quân mới áp dụng từ ngày 1/11, giảm 2% xuống còn 2.159,90 đồng mỗi kWh, chưa gồm thuế VAT, giảm hơn 44 đồng so với trước đó.

Cùng lúc, Nghị định 398/2026/NĐ-CP cũng chính thức có hiệu lực, giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thu nhập doanh nghiệp phải nộp cho kỳ tính thuế năm 2026-2027 đối với các chủ thể có doanh thu hàng năm không quá 10 tỷ đồng.

Việc điều chỉnh giảm mạnh thuế và giá như một "bệ phóng tài chính" trợ lực đúng thời điểm, không chỉ tháo gỡ áp lực chi phí cho khâu sản xuất ngay lập tức, mà còn giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực và động lực tăng trưởng.

Phát biểu làm rõ các vấn đề trước Quốc hội ngày 31/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh mức tăng trưởng 9 tháng đạt 9,01% trong khi lạm phát được kiềm chế ở mức 4,52% là một cố gắng rất lớn.

Ngoài chính sách tiền tệ đảm bảo điều hành linh hoạt, chặt chẽ, đảm bảo ổn định tỷ giá, lãi suất, Chính phủ đã thực thi rất nhiều chính sách tài khóa, như chính sách miễn giảm thuế trong năm là khoảng 240.000 tỷ đồng và gia hạn khoảng 120.000 tỷ đồng (tổng cộng khoảng 360.000 tỷ đồng); Nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh lên 1 tỷ đồng và bổ sung quy định miễn thuế thuế thu nhập đối với doanh nghiệp có doanh thu dưới 1 tỷ đồng từ tháng 1/2026, giúp giảm nghĩa vụ thuế gần 19 nghìn tỷ đồng; Giảm 30% số thuế thu nhập phải nộp năm 2026-2027 cho doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng.

Đồng thời, Chính phủ đã trình Quốc hội sửa đổi các luật về thuế, đề xuất các chính sách miễn thuế trong một số lĩnh vực y tế, giáo dục, giúp giảm chi phí và khuyến khích đầu tư cho giáo dục.

Cùng với gói giảm thuế, việc điều hành kịch bản lạm phát thông qua giảm thuế xăng dầu (khoảng 73,4 nghìn tỷ đồng) và giảm giá điện, nhằm tạo ra một vùng đệm an toàn, hạn chế tối đa tác động của giá năng lượng nhập khẩu lên giá thành sản xuất trong nước.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh mức tăng trưởng 9 tháng đạt 9,01% trong khi lạm phát được kiềm chế ở mức 4,52% là một cố gắng rất lớn. (Ảnh: TTXVN)

Mặt khác, việc nới lỏng tài khóa song không làm suy yếu an toàn tài chính. Thu ngân sách Nhà nước chín tháng đạt 2,2 triệu tỷ đồng, vượt tiến độ dự toán và tăng trưởng vững chắc từ nguồn thu sản xuất kinh doanh. Bội chi ngân sách được kiểm soát ở mức 4,1% GDP, trong khi nợ công duy trì ở mức an toàn 33-34% GDP. Song song với đó, 11 nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính đã tiết kiệm cho xã hội khoảng 23 nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ, khơi thông dòng vốn tín dụng đạt 20,7 triệu tỷ đồng.

Để giải quyết nút thắt về giải ngân đầu tư công, Quốc hội và Chính phủ đang quyết liệt tháo gỡ thông qua việc xem xét, thông qua Luật Ngân sách Nhà nước hợp nhất, Luật Đấu thầu và Luật Đất đai.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng nhấn mạnh yếu tố quyết định vẫn là khâu tổ chức thực thi, gắn trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu các Bộ, ngành và địa phương với kết quả giải ngân. Dù nguồn lực hỗ trợ từ ngân sách là rất lớn, song việc khơi thông dòng vốn để có thể hấp thụ hiệu quả vào nền kinh tế vẫn là một thách thức.

Theo kế hoạch, chi đầu tư phát triển năm 2027 dự kiến khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, tăng gần 57% so với dự toán năm 2026. Trong khi, tỷ lệ giải ngân 9 tháng mới đạt 62,9% đồng thời số vốn tạm ứng lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng chủ yếu nằm ở các dự án hạ tầng lớn. Hơn nữa, để giảm chỉ số ICOR (hệ số sử dụng vốn), khâu chuẩn bị dự án và tổ chức thực thi mang tính quyết định.

Thể chế kiến tạo và tăng trưởng bao trùm

Chia sẻ với phóng viên VietnamPlus bên lề Quốc hội, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Đại biểu Quốc hội Hải Phòng) đánh giá cao về những nỗ lực điều hành vĩ mô và cho rằng bức tranh kinh tế 9 tháng đầu năm mang gam màu sáng.

Bà nhấn mạnh với sự nỗ lực của toàn hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp, GDP đã đạt hơn 9%. Tuy nhiên tháng cuối năm luôn là thời điểm "về đích" với áp lực giải ngân đầu tư công rất lớn đồng thời phải đối mặt với quy luật thời tiết, thiên tai và dịch bệnh phức tạp. Vì vậy, cách điều hành linh hoạt, chủ động của Chính phủ là “chìa khóa” để đạt kết quả cao nhất.

Các đại biểu đánh giá với mức tăng trưởng 9 tháng đạt 9,01%, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên, quý 4 cần đạt mức tăng khoảng 12,5%. Đây là thách thức rất lớn, đòi hỏi phải đánh giá đầy đủ các điều kiện thực hiện, đặc biệt là khả năng huy động, hấp thụ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn Đại biểu Quốc hội Khánh Hòa) chia sẻ tăng trưởng hai con số không đơn thuần gia tăng về quy mô, mà có sự chuyển biến về chất của nền kinh tế. Một nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhưng năng suất lao động cải thiện chậm, doanh nghiệp trong nước chưa lớn mạnh, khả năng cạnh tranh, giá trị gia tăng còn thấp và sức chống chịu trước các cú sốc bên ngoài còn hạn chế thì khó có thể duy trì tốc độ cao trong dài hạn.

Chính phủ cần có chiến lược rõ ràng hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vươn lên thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 trong chuỗi giá trị toàn cầu. (Ảnh: Vietnam+)

Do đó, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn Ninh Bình) đề xuất Chính phủ lượng hóa các đóng góp của từng động lực, từng ngành và địa phương, trên cơ sở đó xây dựng các kịch bản tăng trưởng và kiềm chế lạm phát tương ứng với biến động giá năng lượng, lãi suất và thương mại quốc tế, xác định rõ ngưỡng rủi ro và phương án ứng phó.

Tại nghị trường, các đại biểu cũng chỉ rõ những điểm nghẽn thực tế làm chậm nhịp tăng trưởng, từ bất cập trong phân bổ vốn không sát tiến độ thực tế, cho đến khó khăn của nhà thầu trước biến động giá vật liệu xây dựng và nhân công. Điều này đòi hỏi các cơ quan thực thi phải đẩy nhanh tiến độ tháo gỡ vướng mắc về thể chế, quy hoạch và đất đai, bảo đảm mỗi đồng vốn ngân sách thực sự tạo ra năng lực sản xuất mới.

Theo các đại biểu, chính sách giảm 30% thuế thu nhập cho doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng vừa ban hành chính là một giải pháp trúng đích. Chính sách này cũng cho phép cá nhân, doanh nghiệp kê khai giảm thuế dễ dàng, số nộp thừa được bù trừ, hoàn trả minh bạch. Đây là dòng "vốn mồi" vô cùng quý giá giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh có thêm nguồn lực tái đầu tư, vượt qua giai đoạn chi phí lãi vay và chi phí vận hành đè nặng.

Bên cạnh đó, các đại biểu cho rằng thu nhập bình quân của người lao động tăng 9%, nhưng chỉ số giá tiêu dùng cũng tăng hơn 4,52%, cho thấy mức cải thiện thu nhập thực tế chưa đạt như kỳ vọng. Đằng sau những con số vĩ mô, người dân quan tâm đến phần tích lũy sau khi trang trải cuộc sống, còn doanh nghiệp quan tâm đến nguồn lực còn lại sau chi phí lãi vay để đầu tư công nghệ. Từ đó, các đại biểu đề nghị Chính phủ cần có chiến lược rõ ràng hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vươn lên thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 trong chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì chỉ phụ thuộc vào các động lực truyền thống.

Để hiện thực hóa những mục tiêu này, thể chế phải thực sự trở thành động lực kiến tạo. Đại biểu Trần Thị Vân (Đoàn Bắc Ninh) thẳng thắn nhận định chúng ta không thiếu chính sách mà đang thiếu một cơ chế phản ứng đủ nhanh và tinh thần dám chịu trách nhiệm. Thực tiễn cho thấy mỗi ngày doanh nghiệp chờ đợi thủ tục hành chính, chờ đợi quy hoạch là một ngày chi phí đội lên và cơ hội kinh doanh trôi qua. Do đó, việc chuyển đổi từ quản lý bằng thủ tục sang quản lý theo mục tiêu, gắn trách nhiệm giải trình của cán bộ các cấp.

Hơn thế nữa, mục tiêu tăng trưởng cao phải gắn liền với sự phát triển bao trùm, không để khoảng cách giữa các vùng miền bị nới rộng. Đại biểu Tạ Minh Tâm (Đoàn Đồng Tháp) nêu nghịch lý tại Đồng bằng sông Cửu Long, vựa lúa quốc gia nhưng lại có mật độ doanh nghiệp thấp nhất cả nước (chỉ bằng 41% mức bình quân). Việc thiếu hụt hệ sinh thái doanh nghiệp chế biến sâu và logistics khiến lợi thế nông nghiệp chưa biến thành giá trị gia tăng tương xứng.

Về điều này, Chính phủ đã khẳng định rõ quan điểm tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với việc người dân được thụ hưởng thành quả. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ đã đặt ra 11 nhóm giải pháp và nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, gồm tăng trưởng từ 10% trở lên, giữ ổn định vĩ mô, huy động mọi nguồn lực, đẩy mạnh giải ngân đầu tư công; Hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục, vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp; Cơ cấu lại nền kinh tế; phát triển kinh tế tư nhân, cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước và ngân hàng; Phát triển hạ tầng chiến lược về cao tốc, đường sắt, cảng biển, sân bay, năng lượng đồng thời đột phá khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng số, dữ liệu; Nâng chất lượng giáo dục, đào tạo và nhân lực chất lượng cao; Phát triển văn hóa, y tế, an sinh xã hội; nhà ở xã hội, việc làm; Quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu; Củng cố quốc phòng, an ninh, giữ trật tự, an toàn xã hội; Đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế, tổ chức thành công APEC 2027; Làm tốt dân vận, truyền thông, tạo đồng thuận xã hội.

“Nền kinh tế đã đạt nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên thách thức còn rất lớn, nhất là yêu cầu tăng trưởng cao gắn với kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định vĩ mô. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu Chính phủ các giải pháp cụ thể, khả thi, phấn đấu hoàn thành cao nhất các mục tiêu đặt ra,” Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh./.