Chính phủ yêu cầu giữ công chứng bắt buộc khi chuyển nhượng đất

Theo Nghị quyết 278/NQ-CP ngày 18/9, Chính phủ yêu cầu tiếp tục quy định công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được yêu cầu thực hiện yêu cầu công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhằm bảo đảm phù hợp với pháp luật về công chứng, đồng thời phòng ngừa, ngăn chặn rủi ro phát sinh tranh chấp, khiếu kiện.

Đây là nội dung được Chính phủ yêu cầu bổ sung trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), sau khi quy định về công chứng không còn được thể hiện trong dự thảo trình Quốc hội hồi tháng 8.

Theo Luật Đất đai 2024, hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc nhóm giao dịch phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ các trường hợp luật quy định khác. Với trường hợp một bên hoặc các bên là tổ chức hoạt động kinh doanh bất động sản, việc công chứng hoặc chứng thực được thực hiện theo yêu cầu của các bên.

Trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 8, quy định này không còn được đặt trực tiếp trong dự thảo. Thay vào đó, dự thảo tập trung quy định các điều kiện để người sử dụng đất thực hiện quyền, như có giấy chứng nhận, đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết, quyền sử dụng đất không bị kê biên.

Việc bỏ quy định công chứng bắt buộc đã nhận được nhiều ý kiến tại Quốc hội. Một số đại biểu đề nghị đánh giá đầy đủ tác động xã hội và nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn pháp lý của các giao dịch đất đai.

Các ý kiến này cho rằng công chứng viên không chỉ xác thực thông tin về nhân thân, tài sản mà còn kiểm tra năng lực hành vi, sự tự nguyện và tính hợp pháp của giao dịch. Đất đai cũng là loại tài sản có giá trị lớn, liên quan đến nhiều chủ thể nên việc thay đổi cơ chế kiểm soát giao dịch cần được đánh giá về những rủi ro có thể phát sinh.

Tại phiên thảo luận ngày 21/8, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho rằng công chứng giao dịch đất đai là một thủ tục hành chính, không nhất thiết phải quy định trực tiếp trong Luật Đất đai. Theo Bộ trưởng Hùng, nội dung này có thể được quy định tại nghị định hướng dẫn thi hành luật và việc không đưa công chứng vào luật không đồng nghĩa với việc mất đi quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Đẩy nhanh kết nối dữ liệu đất đai

Ngoài công chứng, Chính phủ yêu cầu thực hiện đăng ký bắt buộc về quyền sử dụng đất và mọi biến động đất đai. Cơ quan soạn thảo cũng được yêu cầu đẩy nhanh xây dựng, kết nối thông tin dữ liệu đất đai theo nguyên tắc minh bạch tối đa nhằm thúc đẩy giao dịch bất động sản.

Dự thảo cũng được yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quy định về tiêu chí, khung, nguyên tắc và cơ chế xác định, kiểm tra, giám sát việc quyết định giá đất; chính sách về giá đất và vai trò của Nhà nước trong điều tiết, quản lý giá đất.

Chính phủ đồng thời yêu cầu nghiên cứu cơ chế tài chính xử lý chênh lệch địa tô, đất bỏ hoang hoặc chậm đưa vào sử dụng; cơ chế phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực, trục lợi trong bồi thường, tái định cư, xây dựng trái phép và giải pháp xử lý các dự án tồn đọng, kéo dài.

Chính phủ yêu cầu các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát để bảo đảm tính đồng bộ giữa dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các luật có liên quan. Hồ sơ các dự án luật được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện để lấy ý kiến thành viên Chính phủ, báo cáo Phó thủ tướng phụ trách trước khi trình Quốc hội.