Chính sách cho vay vốn ưu đãi tiếp sức người lao động đi làm việc ở nước ngoài

Cán bộ Ngân hàng chính sách xã hội Thanh Chương (Nghệ An) đến nhà tư vấn cho lao động người dân tộc thiểu số vùng tái định cư về các chính sách vay vốn ưu đãi đi làm việc tại nước ngoài theo hợp đồng. Ảnh: Hồ Lài

Tiếp sức người lao động vùng dân tộc thiểu số

Bản Thanh Lam và bản Chà Coong là hai bản tái định cư thủy điện Bản Vẽ, thuộc xã biên giới Hạnh Lâm, Nghệ An. Hơn 15 năm trước, người dân rời quê hương tại các xã Kim Đa, Kim Tiến, Hữu Dương (huyện Tương Dương cũ), nhường đất xây dựng công trình thủy điện, bắt đầu cuộc sống mới với không ít khó khăn.

Từ những ngôi nhà sàn bê tông được xây dựng đồng loạt ban đầu, diện mạo các bản tái định cư nay đã có nhiều đổi thay. Không ít hộ xây được nhà tầng khang trang, đời sống cải thiện nhờ phát triển kinh tế rừng, trang trại và đưa người thân đi làm việc ở nước ngoài.

Ngôi nhà của gia đình chị Lương Thị Hương Lan vừa được xây dựng lại đầu năm nay, sau khi chồng là anh Bùi Công Kỳ cùng con trai Bùi Công Trường đi xuất khẩu lao động tại Đài Loan 2 năm.

Thời điểm quyết định đi làm việc xa nhà, anh Kỳ đã ngoài 40 tuổi, còn con trai vừa tốt nghiệp THPT. Để trang trải chi phí ban đầu, gia đình được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội dành cho người lao động là đồng bào dân tộc thiểu số đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Khoản vay giúp giảm áp lực tài chính trước khi xuất cảnh.

Ông Lương Thanh Tuyến – Tổ trưởng Tổ vay vốn tại Hạnh Lâm cho biết, nhiều gia đình trên địa bàn có kinh tế khá hơn nhờ nguồn thu nhập từ lao động làm việc ở nước ngoài.

Trường hợp bố con anh Kỳ vay vốn theo Nghị định 61/2015/NĐ-CP, mức vay chỉ đáp ứng một phần chi phí. Từ ngày 1/1/2026, Nghị định 338/2025/NĐ-CP có hiệu lực, người lao động thuộc diện thụ hưởng có thể vay tối đa 100% tổng chi phí phải trả trước khi đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Một góc bản làng tái định cư thủy điện Bản Vẽ tại Thanh Chương (cũ), Nghệ An. Ảnh: Hồ Lài

Là một trong những hộ đầu tiên tại bản Thanh Lam tiếp cận chính sách mới theo Nghị định 338, ông Lương Văn Tý cho biết, năm nay, con trai ông là Lương Văn Xi (sinh năm 1992) và con dâu Lương Thị Nguyền (sinh năm 2001) cùng sang Đài Loan làm việc. Mỗi người được vay 93 triệu đồng, tương ứng với các khoản chi phí ghi trong hợp đồng đã ký với doanh nghiệp đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Hai vợ chồng mới sang hơn ba tháng nhưng đã có công việc ổn định, hằng tháng gửi tiền về hỗ trợ gia đình. Với tổng số vốn vay của hai người, mỗi năm gia đình phải trả cả gốc và lãi khoảng 24 triệu đồng. Theo ông Tý, mức trả này phù hợp với khả năng kinh tế của gia đình.

Từ đầu năm 2026 đến nay, xã Hạnh Lâm có 51 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, chủ yếu tại các thị trường châu Á, nâng tổng số lao động đang làm việc ở nước ngoài của xã lên 632 người.

Ông Lê Văn Giang, Chủ tịch UBND xã Hạnh Lâm, cho biết địa phương có điều kiện kinh tế còn khó khăn, cơ hội việc làm tại chỗ chưa phong phú. Vì vậy, đi làm việc ở nước ngoài là một trong những hướng giúp người dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống.

Phần lớn lao động thuộc diện đồng bào dân tộc thiểu số hoặc gia đình còn khó khăn về tài chính. Nguồn vốn ưu đãi được giải ngân kịp thời giúp họ có đủ chi phí ban đầu để thực hiện hợp đồng, hạn chế phải tìm đến các nguồn vay lãi suất cao.

Chính sách mở rộng, lao động tiếp cận còn hạn chế

Dù chính sách cho vay đi làm việc ở nước ngoài ngày càng mở rộng về đối tượng và mức vay, số lao động tiếp cận nguồn vốn ưu đãi tại Nghệ An vẫn còn khiêm tốn.

Theo Ngân hàng Chính sách xã hội Thanh Chương, đến ngày 31/7/2025, dư nợ chương trình cho vay người lao động đi làm việc ở nước ngoài trên địa bàn huyện Thanh Chương cũ đạt 1,498 tỷ đồng, với 35 lao động còn dư nợ. Từ đầu năm đến ngày 31/7/2026, chỉ phát sinh thêm 4 trường hợp vay vốn theo Nghị định 338/2025/NĐ-CP.

Nhiều người dân Nghệ An được tiếp cận với chính sách hỗ trợ vay vốn ưu đãi đi làm việc tại nước ngoài theo hợp đồng. Ảnh: Hồ Lài

Ông Nguyễn Hùng Cường, Phó Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Thanh Chương, cho biết số liệu vay vốn chưa phản ánh đầy đủ số lao động trên địa bàn đang làm việc có thời hạn ở nước ngoài. Nguyên nhân là nhiều người chưa nắm rõ chính sách, điều kiện và đối tượng thụ hưởng. Một số doanh nghiệp chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ, giấy tờ cần thiết, khiến người lao động gặp khó khăn khi làm thủ tục vay vốn.

Tại địa bàn huyện Anh Sơn cũ, đến ngày 31/7/2026, Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Anh Sơn triển khai ba chương trình cho vay liên quan đến người lao động đi làm việc ở nước ngoài, gồm chương trình theo Nghị định 61/2015/NĐ-CP, Quyết định 365/2004/QĐ-TTg và Nghị định 338/2025/NĐ-CP. Tổng dư nợ đạt hơn 1,07 tỷ đồng, với 17 khách hàng còn dư nợ.

Các khoản vay chưa phát sinh nợ quá hạn, chất lượng tín dụng được bảo đảm, song số khách hàng còn dư nợ vẫn thấp. Theo ông Phan Thanh Tú, Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Anh Sơn, một bộ phận người lao động chưa nắm rõ chính sách mới, chưa biết mình thuộc diện được vay, mức vay và thủ tục cần thiết. Một số trường hợp đi làm việc ở nước ngoài qua doanh nghiệp, đơn vị môi giới nhưng không đáp ứng đầy đủ yêu cầu hồ sơ hoặc không đi theo con đường chính ngạch, nên khó hoàn thiện thủ tục vay vốn.

Theo tổng hợp của Phòng Lao động - Việc làm - An toàn lao động, Sở Nội vụ Nghệ An, toàn tỉnh hiện có hơn 151.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài, riêng năm 2026 có hơn 12.000 người. Trong số này, gần 25.000 người thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc là đồng bào dân tộc thiểu số.

Tuy số lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài khá lớn, số người tiếp cận nguồn vốn ưu đãi qua Ngân hàng Chính sách xã hội vẫn chưa tương xứng với nhu cầu. Từ đầu năm 2026, chương trình cho vay theo Nghị định 338 mới ghi nhận 90 người vay, với tổng số vốn hơn 7 tỷ đồng. Một số địa phương như Yên Thành, Diễn Châu, Hưng Nguyên (cũ) chưa phát sinh trường hợp vay theo chương trình này.