Chính trường châu Âu dậy sóng sau phát biểu của Tổng thư ký NATO
Theo Euronews ngày 27/1, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đang đối mặt với làn sóng chỉ trích từ các chính trị gia và giới hoạch định chính sách châu Âu sau khi ông công khai bác bỏ ý tưởng Liên minh châu Âu (EU) có thể tự đảm bảo an ninh mà không cần sự bảo trợ của Mỹ.
Tổng Thư ký NATO Mark Rutte phát biểu trong cuộc họp báo tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN
Phát biểu trước Nghị viện châu Âu hôm 26/1, ông Mark Rutte nhận định châu Âu đang "mơ mộng" khi cho rằng có thể tự đảm bảo an ninh mà không cần sự bảo trợ của Washington. Theo ông, châu Âu không thể thay thế vai trò của Mỹ, đặc biệt là chiếc “ô hạt nhân” mà Washington đang cung cấp cho NATO. Ông lập luận rằng nếu mất đi sự hậu thuẫn này, các nước châu Âu sẽ phải chi tới 10% GDP cho quốc phòng, thay vì mục tiêu 5% hiện nay, đồng thời phải xây dựng năng lực hạt nhân riêng với chi phí khổng lồ.
Những phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương vừa trải qua một giai đoạn căng thẳng hiếm thấy, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gây sức ép nhằm giành quyền kiểm soát Greenland từ Đan Mạch. Cuộc khủng hoảng, từng bị đánh giá có nguy cơ đẩy liên minh gần 80 năm tuổi đến bờ vực rạn nứt, sau đó được hạ nhiệt nhờ một thỏa thuận về an ninh Bắc Cực do ông Rutte làm trung gian.
Tuy nhiên, cách diễn đạt thẳng thừng của Tổng Thư ký NATO nhanh chóng làm dấy lên phản ứng trái chiều. Trên mạng xã hội, các đoạn video ghi lại phát biểu của ông được chia sẻ rộng rãi và trở thành chủ đề phân tích, tranh luận của giới quan sát chính trị - an ninh châu Âu.
Ủy ban châu Âu (EC) tìm cách làm dịu tranh cãi bằng cách tái khẳng định định hướng lâu dài của khối. Người phát ngôn Paula Pinho nhấn mạnh trọng tâm chính sách hiện nay là giúp EU ngày càng tự cường và độc lập hơn trên nhiều mặt, trong đó có an ninh và quốc phòng. Bà dẫn ví dụ về việc châu Âu đã giảm mạnh sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch từ Nga, đồng thời cho rằng các lĩnh vực khác như quốc phòng và nguyên liệu thô chiến lược cũng đang được xử lý theo hướng tương tự.
Theo bà Pinho, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen gần đây đã kêu gọi thúc đẩy “tính độc lập của châu Âu” trước môi trường địa chính trị ngày càng bất ổn, đồng thời hé lộ một chiến lược an ninh mới, trong đó khu vực Bắc Cực giữ vai trò trọng tâm.
Phản ứng gay gắt nhất đối với ông Rutte đến từ Pháp, quốc gia từ lâu thúc đẩy nội hàm tự chủ chiến lược của châu Âu. Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot tuyên bố châu Âu có thể và phải tự chịu trách nhiệm về an ninh của mình, khẳng định đây là mục tiêu chính của EU trong NATO. Quan điểm này cũng được Thứ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu của Pháp Benjamin Haddad chia sẻ, khi ông nhấn mạnh châu Âu hiện là bên hỗ trợ tài chính lớn nhất cho Ukraine và cần phải đi xa hơn nữa trong đầu tư quốc phòng.
Trong khi đó, nghị sĩ Nghị viện châu Âu Nathalie Loiseau gọi phát biểu của ông Rutte là “đáng xấu hổ”, cho rằng việc cố gắng làm hài lòng Tổng thống Trump là không cần thiết. Cựu Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel cũng mỉa mai Tổng Thư ký NATO, khẳng định tương lai của châu Âu cần tầm nhìn và bản lĩnh, thay vì sự cam chịu và bi quan.
Cuộc tranh cãi xung quanh phát biểu của ông Rutte phản ánh rõ sự giằng co chiến lược trong nội bộ châu Âu, giữa một bên coi Mỹ vẫn là trụ cột không thể thay thế và bên kia thúc đẩy mạnh mẽ hơn tham vọng tự chủ an ninh trong bối cảnh trật tự quốc tế ngày càng khó lường.
