Tranh cãi ngân sách sau các vụ xả súng đẩy chính phủ Mỹ đến nguy cơ đóng cửa
Thượng viện Mỹ đang thận trọng tìm cách tháo gỡ nguy cơ chính phủ liên bang phải đóng cửa trong tuần này, khi Quốc hội rơi vào bế tắc xoay quanh chính sách thực thi nhập cư và ngân sách dành cho Bộ An ninh Nội địa (DHS).
Sau vụ nổ súng chết người liên quan đến các đặc vụ nhập cư tại Minneapolis cuối tuần qua, các nghị sĩ Dân chủ Mỹ kêu gọi điều chỉnh nội dung ngân sách dành cho DHS, đồng thời phát tín hiệu sẵn sàng chấp nhận để ngân sách bị gián đoạn nếu yêu cầu không được đáp ứng.
Chính phủ Mỹ đứng trước nguy cơ đóng cửa sau khi xảy ra các vụ xả súng của ICE. Ảnh: Reuters
Phát biểu trước Thượng viện, lãnh đạo phe thiểu số Chuck Schumer cho rằng dự luật liên quan đến DHS sẽ được gửi lại để chỉnh sửa. Theo ông Schumer, ngân sách dành cho DHS cần được “xem xét lại nhằm bảo đảm an toàn cho công chúng”, trong đó có việc tăng cường giám sát hoạt động của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE).
Ở chiều ngược lại, lãnh đạo phe đa số John Thune kêu gọi hai bên “tìm ra lối đi chung” để tránh một kịch bản đóng cửa chính phủ mà ông cho là không cần thiết, đồng thời cảnh báo việc gián đoạn ngân sách có thể ảnh hưởng tới nhiều cơ quan trọng yếu, trong đó có Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang (FEMA) và Lực lượng Tuần duyên Mỹ.
Do quy định của Thượng viện, phe Cộng hòa không thể thông qua dự luật ngân sách nếu thiếu sự ủng hộ từ một bộ phận nghị sĩ Dân chủ, khiến thế bế tắc hiện nay trở nên khó tháo gỡ. Nguy cơ đóng cửa chính phủ gia tăng khi bất kỳ thay đổi nào đối với gói ngân sách cũng buộc phải gửi trở lại Hạ viện để bỏ phiếu.
Áp lực chính trị gia tăng sau vụ các đặc vụ liên bang bắn chết Alex Pretti, một y tá hồi sức tích cực và là công dân Mỹ, trong chiến dịch truy quét nhập cư trái phép tại Minneapolis. Đây là vụ việc gây chết người thứ hai liên quan đến lực lượng nhập cư tại thành phố này trong tháng, làm dấy lên lo ngại và phản ứng mạnh mẽ trong nội bộ đảng Dân chủ.
Dù chưa công bố đầy đủ các yêu cầu, nhiều nghị sĩ Dân chủ cho biết họ đang thúc đẩy các điều chỉnh như buộc đặc vụ nhập cư phải có trát tòa khi tiến hành bắt giữ, tự nhận dạng rõ ràng trong quá trình làm nhiệm vụ, hợp tác với các cuộc điều tra của bang và địa phương, cũng như thu hẹp phạm vi thực thi. Một số đề xuất từng được thảo luận trước đây, song nay được thúc đẩy mạnh mẽ hơn sau các vụ nổ súng.
Phía Cộng hòa phản đối việc mở lại các cuộc đàm phán ngân sách vốn đã kéo dài nhiều tháng, cảnh báo rằng việc cắt ngân sách DHS có thể gây tác động dây chuyền đến nhiều cơ quan trực thuộc.
Trên thực tế, tác động của việc đóng cửa chính phủ đối với hoạt động thực thi nhập cư có thể hạn chế hơn so với những tranh luận chính trị. ICE hiện vẫn còn nguồn ngân sách lớn được cấp từ các đạo luật chi tiêu trước đó, đủ để duy trì hoạt động ngay cả khi ngân sách mới bị gián đoạn. Tuy nhiên, nhiều cơ quan khác trong gói sáu dự luật, bao gồm Lầu Năm Góc và các chương trình giao thông, nhà ở, y tế, có thể bị ảnh hưởng, với hàng loạt nhân viên liên bang phải nghỉ không lương hoặc tạm thời bị cho nghỉ việc.
Nhà Trắng kêu gọi Quốc hội thông qua gói ngân sách như hiện tại, trong khi hai đảng tiếp tục đổ trách nhiệm chính trị cho nhau. Khi thời hạn đang cận kề, ngay cả những thượng nghị sĩ mong muốn tránh một cuộc đóng cửa chính phủ cũng thừa nhận khả năng đạt được thỏa hiệp đang ngày càng thu hẹp trước khi nguồn ngân sách cho phần lớn các cơ quan liên bang sẽ hết hiệu lực sau nửa đêm ngày 30/1.
