Chợ Hàng Dương - nơi neo giữ ký ức

1. Tôi đến xã Cần Giờ (TPHCM) vào một buổi sáng cuối thu. Thành phố phía sau dần lùi xa, nhường chỗ cho những cánh rừng đước xanh ngắt và những con đường ngập tràn gió biển. Con đường dẫn về phía biển rộng và thoáng. Không khí mang theo vị mặn và mùi hương ngai ngái của rừng ngập mặn.

Chợ Hàng Dương như một điểm dừng chân, du khách không thể bỏ qua khi đến Cần Giờ. Ảnh: GIẢN THANH SƠN

Nghe nhiều người nhắc đến chợ Hàng Dương như một điểm dừng chân không thể bỏ qua khi đến Cần Giờ. Bước qua cổng chợ, tôi có cảm giác như bước vào một thế giới hoàn toàn khác. Trước mắt tôi là biển cả được bày ra ngay trên những sạp hàng giản dị.

Những rổ tôm đỏ hồng còn ánh lên dưới nắng sớm. Những con ghẹ xanh biếc đang liên tục cựa quậy. Những con mực vừa được đưa từ ghe vào vẫn giữ nguyên độ trong và bóng. Cá thu, cá mú, cá bớp…, nghêu, sò, ốc, mực, cá, tôm, cua… nằm ngay ngắn, thân cá lấp lánh như phủ bạc.

Chợ Hàng Dương không quá cầu kỳ. Những mái che đơn sơ, những quầy hàng mộc mạc. Nhưng chính sự giản dị ấy lại tạo nên sức hấp dẫn rất riêng. Mọi thứ chân thật đúng như bản chất của nó, không tô vẽ, không kiểu cách.

Người bán hàng thấy tôi đứng ngắm khá lâu những rổ cua, ghẹ đang bơi, liền tươi cười giới thiệu. Nước da sạm nắng, giọng nói đặc trưng của miền biển và nụ cười cởi mở khiến cuộc trò chuyện trở nên tự nhiên như người quen cũ. Điều làm tôi thích thú là ở đây dường như ai cũng thân thiện.

Người bán không vồn vã chèo kéo. Khách mua không quá so đo. Mọi cuộc mua bán diễn ra trong sự vui vẻ và chân thành.

Đi giữa chợ Hàng Dương, tôi nhận ra mình không chỉ đang nhìn ngắm hải sản. Tôi đang nhìn thấy một phần đời sống của cư dân vùng biển. Thấy những chuyến tàu, những tấm lưới, những mùa cá và cả những hy vọng sau mỗi lần ra khơi.

Một trong những điều thú vị nhất ở chợ Hàng Dương chính là du khách có thể mua hải sản ngay tại chỗ rồi mang đi chế biến hoặc có thể thưởng thức những món đặc sản biển được nấu chín và bày bán ngay trong chợ.

Những chiếc bàn đơn giản giữa không gian chan hòa gió biển. Chính trong khung cảnh ấy, hương vị của biển lại trở nên trọn vẹn hơn bao giờ hết.

Thịt ghẹ chắc, ngọt và thơm. Mực nướng giòn nhẹ, đậm đà vị biển. Mỗi món ăn đều giữ được sự nguyên bản vốn có mà không cần quá nhiều gia vị. Xung quanh tôi, các nhóm du khách, có cả khách nước ngoài cười nói rộn ràng.

Thỉnh thoảng cuối tuần, nhóm chuyên gia trong lĩnh vực y khoa như PGS-TS-nhà văn Nguyễn Hoài Nam; PGS-TS Phạm Thọ Tuấn Anh; PGS-TS Trần Thiện Thuần hay TS Võ Chí Hùng… lại rủ nhau đi Cần Giờ và lần nào họ cũng ghé chợ Hàng Dương.

Các thầy chia sẻ: “Đến đây, bên cạnh thưởng thức hải sản, chúng tôi hiểu thêm cuộc sống của người dân vùng biển. Nhìn cảnh mua bán tấp nập, nghe những câu chuyện về nghề biển, chúng tôi cảm nhận được sự vất vả nhưng đầy tự hào của người dân Cần Giờ”.

Hàng Dương không chỉ là một khu chợ. Nó giống như một điểm hẹn. Một nơi để mọi người cùng ngồi lại, cùng sẻ chia niềm vui của chuyến đi và cùng chiêm nghiệm những món quà mà biển cả hào phóng ban tặng. Có lẽ chính cảm giác gần gũi ấy là điều làm nên sức hút đặc biệt của nơi đây.

2. Những tia nắng cuối ngày nghiêng nghiêng chiếu lên mái chợ. Dòng khách bắt đầu thưa hơn. Một vài sạp hàng đang thu dọn. Những tiếng mời chào cũng nhỏ dần theo bước chân người mua.

Ngoái lại phía sau, tôi chợt nhận ra điều khiến mình lưu luyến không phải những món hải sản vừa thưởng thức, cũng không phải những bức ảnh đã chụp. Điều đọng lại sâu nhất trong tôi là hơi thở của một vùng đất.

Chợ Hàng Dương là nơi trao đổi hàng hóa theo cách truyền thống, là nơi lưu giữ nếp sống của cư dân miền biển Cần Giờ. Nơi đó những giá trị lao động được hiện diện một cách rõ ràng và chân thật nhất. Nơi người ta có thể cảm nhận được sự gắn bó giữa con người với biển cả qua từng sạp hàng, từng tiếng nói cười và từng món ăn dân dã.

Giữa dòng người tấp nập, tôi tranh thủ trò chuyện với một vài du khách đến từ những vùng miền khác nhau. Mỗi người một cảm nhận, nhưng tất cả đều có chung sự thích thú trước vẻ đẹp bình dị của khu chợ biển này.

Chị Ngô Hồng, du khách đến từ Lai Châu, cho biết đây là lần đầu tiên chị đến Cần Giờ. Điều khiến chị ấn tượng nhất là độ tươi ngon của hải sản. Chị nói: “Tôi đã đi nhiều chợ hải sản ven biển nhưng ở Hàng Dương, hải sản gần như vừa được đánh bắt lên đã có mặt tại chợ. Nhìn những con ghẹ, con mực còn tươi sống, tôi cảm nhận rất rõ hơi thở của biển”.

Trong nhịp sống hiện đại, khi những trung tâm thương mại xuất hiện ngày càng nhiều, những khu chợ truyền thống như Hàng Dương vẫn giữ cho mình một giá trị đặc biệt. Bởi ở đó vẫn còn nguyên những câu chuyện đời thường, những nét văn hóa bình dị và những tình cảm chân thành không dễ tìm thấy ở nơi khác.

“Tôi đã tham quan nhiều khu chợ hải sản ở các quốc gia khác nhau, nhưng chợ Hàng Dương mang đến cảm giác rất đặc biệt. Mọi thứ đều rất sống động và chân thực. Tôi thích cách người Việt Nam thưởng thức hải sản ngay tại chợ. Đó không chỉ là một bữa ăn mà còn là một trải nghiệm văn hóa đáng nhớ”, ông David W., du khách đến từ Australia, nói với tôi như vậy và thích thú chia sẻ.

Rồi mai đây, Cần Giờ sẽ bước sang một diện mạo mới với khu đô thị du lịch lấn biển quy mô lớn, được định hướng trở thành một đô thị biển hiện đại, thông minh và trung tâm phát triển mới của TPHCM.

Bên cạnh đó, tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Cần Giờ dài gần 54km, hứa hẹn rút ngắn khoảng cách giữa trung tâm thành phố và vùng biển phía Nam. Nhưng dù những tòa nhà hiện đại có vươn cao bên biển, dù những đoàn tàu tốc hành có đưa du khách đến Cần Giờ nhanh hơn bao giờ hết, tôi mong rằng chợ Hàng Dương vẫn được giữ nguyên giá trị riêng của mình.

Bởi sự phát triển của một vùng đất không chỉ được đo bằng những công trình, mà còn bằng khả năng gìn giữ những ký ức.