Chủ động điều tiết nguồn nước, bảo đảm sản xuất điện trong mùa khô

Trước diễn biến bất lợi của thời tiết, biến đổi khí hậu và ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, lưu lượng nước về các hồ thủy điện trên địa bàn tỉnh trong năm 2026 có xu hướng giảm. Để bảo đảm kế hoạch sản xuất điện, các nhà máy thủy điện đang chủ động triển khai nhiều giải pháp điều tiết nhằm ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước, nâng cao hiệu quả khai thác.

Linh hoạt vận hành trước áp lực thiếu nước

Cụm nhà máy thủy điện Bảo Lâm gồm 7 nhà máy với tổng công suất thiết kế 151 MW, nằm trên địa bàn các xã: Bảo Lâm, Bảo Lạc, Lý Bôn, Nam Quang, Cốc Pàng và một số khu vực lân cận. Đây là cụm thủy điện quan trọng của tỉnh, hằng năm đóng góp khoảng 70% sản lượng điện thương phẩm. 

Tuy nhiên, do đặc thù hồ chứa có dung tích không lớn, chủ yếu khai thác dòng chảy tự nhiên từ thượng nguồn, hoạt động phát điện của các nhà máy trong mùa khô phụ thuộc vào lượng nước tích trữ và lưu lượng nước về hồ. Khi nguồn nước suy giảm, các nhà máy phải linh hoạt điều chỉnh công suất, thời gian vận hành và kế hoạch huy động tổ máy, ưu tiên phát điện vào những khung giờ nhu cầu phụ tải tăng cao, đồng thời bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn nước hiện có. Công tác theo dõi, dự báo lưu lượng nước về hồ, quản lý mực nước và phối hợp vận hành giữa các nhà máy trong cụm được chú trọng nhằm hạn chế nguy cơ thiếu nước, duy trì hoạt động phát điện, bảo đảm an toàn công trình. Đến ngày 23/10, tổng sản lượng điện thương phẩm của cụm Nhà máy thủy điện Bảo Lâm đạt 389,77 triệu kWh, tương đương 82% kế hoạch năm, giảm 40% so với cùng kỳ năm 2025.

Quản đốc cụm Nhà máy thủy điện Bảo Lâm Lê Văn Thắng cho biết: Do lưu lượng nước về hồ suy giảm, mực nước tại các hồ thủy điện từ tháng 9 đến nay xuống mức thấp so với nhiều năm gần đây. Trước tình hình này, các nhà máy  rà soát kế hoạch vận hành mùa khô theo hướng chủ động, linh hoạt, phù hợp với diễn biến thủy văn thực tế; tuân thủ nghiêm quy trình vận hành hồ chứa, bảo đảm an toàn công trình, duy trì dòng chảy và nguồn nước phục vụ khu vực hạ du, khai thác tối ưu lượng nước để phát điện. Cụm nhà máy phối hợp với các đơn vị chuyên môn về khí tượng, thủy văn cập nhật dự báo thời tiết, lượng mưa, lưu lượng nước về hồ và diễn biến mực nước. Trên cơ sở đó, đơn vị xây dựng phương án cân đối nguồn nước theo từng giai đoạn, xác định mức huy động tổ máy phù hợp, hạn chế sử dụng nước thiếu hiệu quả trong cao điểm mùa khô.

Để nâng cao hiệu quả khai thác, cụm nhà máy bố trí phát điện vào các khung giờ cao điểm hằng ngày: buổi sáng từ 9 giờ 30 phút - 11 giờ 30 phút; buổi chiều từ 17 giờ -  20 giờ, khi nhu cầu sử dụng điện tăng cao. Cùng với điều chỉnh phương án vận hành, công tác kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị được tăng cường nhằm nâng cao độ tin cậy của các tổ máy. Các nhà máy lắp đặt hệ thống trạm quan trắc khí tượng, thủy văn chuyên dùng, kết nối truyền dữ liệu tự động đến cơ quan quản lý tài nguyên nước. Qua đó, thông tin về diễn biến nguồn nước được cập nhật thường xuyên, hỗ trợ công tác dự báo, giám sát và xây dựng phương án vận hành hồ chứa sát với thực tế, nâng cao khả năng chủ động xử lý các tình huống phát sinh.

Hệ thống máy móc tại Nhà máy thủy điện Bảo Lâm 1 được sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ, bảo đảm vận hành ổn định trong các tháng cao điểm mùa khô.

Hệ thống máy móc tại Nhà máy thủy điện Bảo Lâm 1 được sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ, bảo đảm vận hành ổn định trong các tháng cao điểm mùa khô.

Tối ưu hiệu quả phát điện, bảo đảm an toàn vận hành

Không chỉ cụm thủy điện Bảo Lâm, Nhà máy Thủy điện Bình Long cũng đang đối mặt với khó khăn do lượng mưa thấp, nguồn nước về hồ suy giảm. Theo ông Hà Văn Quyền, Phó Giám đốc Nhà máy, lượng mưa trong năm nay thấp hơn trung bình nhiều năm. Đặc biệt, từ ngày 20/8 đến nay, trên địa bàn không có mưa khiến lưu lượng nước về hồ chỉ đạt khoảng 7 - 8 m³/s, trong khi cần 27 m³/s để vận hành một tổ máy. Tình trạng thiếu nước ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất điện. Từ đầu năm đến nay, sản lượng điện của nhà máy đạt 11 triệu kWh, thấp hơn kế hoạch 2,3 triệu kWh. Nếu chỉ tập trung chạy theo sản lượng điện, hồ chứa có thể cạn kiệt sớm, dẫn đến nguy cơ không bảo đảm dòng chảy tối thiểu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khu vực hạ du. Vì vậy, nhà máy xác định việc sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn nước phải đi đôi với yêu cầu vận hành an toàn, tuân thủ các quy định về khai thác tài nguyên nước.

Để chủ động ứng phó, nhà máy đã hoàn thành công tác bảo dưỡng máy móc, thiết bị trước mùa khô, bảo đảm các tổ máy vận hành với hiệu suất cao, tối ưu lượng điện sản xuất trên mỗi mét khối nước qua tuabin. Phối hợp với Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh cập nhật thông tin dự báo hằng ngày, linh hoạt điều chỉnh phương án tích, xả nước theo tình hình thực tế. Việc duy trì dòng chảy tối thiểu theo giấy phép khai thác nước mặt được thực hiện nghiêm túc. Dữ liệu từ trạm quan trắc tự động được truyền liên tục về Sở Nông nghiệp và Môi trường, phục vụ công tác theo dõi, giám sát.

Toàn tỉnh hiện có 24 công trình thủy điện do 15 doanh nghiệp đầu tư, tổng công suất lắp máy trên 260 MW, sản lượng điện thiết kế gần 1.000 triệu kWh. Phần lớn là các công trình thủy điện nhỏ và vừa, tập trung khai thác trên hệ thống sông Bằng, sông Hiến, sông Quây Sơn, sông Gâm. Tuy nhiên, do nắng nóng và lượng mưa giảm, nguồn nước về các hồ suy giảm, tạo áp lực đối với kế hoạch sản xuất điện của các nhà máy, nhất là trong mùa khô.

Trước tình hình đó, Sở Công thương yêu cầu các nhà máy thủy điện tiếp tục thực hiện nghiêm quy trình vận hành hồ chứa được cấp có thẩm quyền phê duyệt; tăng cường phối hợp với cơ quan chức năng, chính quyền địa phương trong thông tin, điều tiết nguồn nước; xây dựng phương án ứng phó với các tình huống thời tiết cực đoan và diễn biến thủy văn bất thường. Thường xuyên rà soát phương án vận hành, kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị, xây dựng các kịch bản ứng phó, điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp với khả năng cung ứng nguồn nước.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ quản lý, giám sát nguồn nước đến điều tiết hồ chứa và tối ưu hóa hoạt động phát điện, các nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh đang nỗ lực duy trì vận hành an toàn, ổn định. Từ đó khai thác hợp lý tài nguyên nước, nâng cao hiệu quả sản xuất điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Thái Hà

Nguồn Cao Bằng: https://baocaobang.vn/chu-dong-dieu-tiet-nguon-nuoc-bao-dam-san-xuat-dien-trong-mua-kho-3194017.html