Chủ động định hướng, dẫn dắt và quản trị dư luận xã hội

Trong bối cảnh thông tin đa chiều, tốc độ lan truyền ngày càng nhanh, công tác dư luận xã hội (DLXH) không chỉ dừng ở việc nắm bắt, tổng hợp và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, mà phải chủ động dự báo, định hướng, dẫn dắt và quản trị. Đây là yêu cầu quan trọng góp phần củng cố niềm tin, tạo đồng thuận xã hội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và phục vụ hiệu quả nhiệm vụ phát triển Khánh Hòa trong giai đoạn mới.

Đổi mới từ nhận thức đến phương thức nắm bắt dư luận

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặt Nhân dân ở vị trí trung tâm, đề cao vai trò và sức mạnh của Nhân dân. Người dặn: “Việc gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”. Thấm nhuần tư tưởng của Bác, ngay từ khi ra đời, Đảng ta luôn coi trọng việc nắm bắt dư luận xã hội (DLXH), tâm tư, ý chí và nguyện vọng của Nhân dân, xem công tác DLXH là một phần quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng, góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, củng cố đoàn kết, thống nhất trong Đảng và đồng thuận trong xã hội, thắp sáng ngọn lửa niềm tin, quy tụ lòng dân, nhân lên sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. 

Qua thực tiễn, công tác DLXH trong hệ thống chính trị đã trải qua những bước chuyển mình mạnh mẽ. Trước đây, công tác DLXH có lúc mang tính thụ động, xem là việc riêng của ngành Tuyên giáo, từ khi có Kết luận số 100-KL/TW ngày 18-8-2014 của Ban Bí thư về việc “đổi mới và nâng cao chất lượng công tác điều tra, nắm bắt, nghiên cứu dư luận xã hội”, Chỉ thị số 47-CT/TW DLXH ngày 23-5-2025 của Ban Bí thư về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dư luận xã hội trong tình hình mới” đã dần khẳng định vai trò, vị thế quan trọng của công tác DLXH - đó là một trong những nội dung quan trọng của công tác tư tưởng, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Chính quyền tổ chức gặp gỡ, đối thoại với người dân bị ảnh hưởng bởi Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 trên địa bàn xã Vĩnh Hải.

Người dân bị ảnh hưởng bởi Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 nêu ý kiến tại buổi đối thoại.

Không chỉ “nghe để biết”, công tác DLXH phải “nghe để hành động”; kịp thời nhận diện những vấn đề mới phát sinh, những bức xúc từ cơ sở, nhất là các vấn đề phức tạp, nhạy cảm và những luồng thông tin trên không gian mạng. Từ đó, tham mưu cấp ủy, chính quyền có giải pháp phù hợp, không để vấn đề nhỏ tích tụ thành vấn đề lớn, không để khoảng trống thông tin tạo cơ hội cho thông tin sai lệch, xuyên tạc tác động đến tư tưởng xã hội.

Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: Công tác dư luận xã hội phải đổi mới theo hướng khoa học, hiện đại, nâng cao năng lực phân tích, dự báo; tư duy chuyển từ “nắm bắt và phản ánh” sang “chủ động định hướng, dẫn dắt và quản trị dư luận xã hội”; nâng cao chất lượng công tác điều tra dư luận xã hội và đánh giá sự hài lòng của người dân; chủ động nắm bắt, nghiên cứu, dự báo tình hình, tư tưởng, kịp thời xử lý thông tin, định hướng tư tưởng và dư luận xã hội.

Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 3, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Người lãnh đạo phải sâu sát, nắm được hơi thở, nhịp sống của địa bàn, lĩnh vực mình phụ trách; biết lắng nghe cơ sở, doanh nghiệp và Nhân dân”; “…tạo thống nhất trong Đảng, đồng thuận trong xã hội, để Nhân dân hiểu đúng, tin tưởng và tự giác thực hiện; chủ động định hướng dư luận…”.

Đặc biệt, Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22-8-2026 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới đã xác định 5 mục tiêu đến năm 2030, trong đó tiếp tục đề ra yêu cầu: “Đổi mới phương thức nắm, phân tích, dự báo, cảnh báo sớm tình hình tư tưởng, dư luận xã hội, kết hợp điều tra xã hội học, nắm trực tiếp từ cơ sở với phân tích dữ liệu số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn; kịp thời chuyển kết quả dự báo thành quyết định lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể, được kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện, không dừng lại ở báo cáo”.

Sự vận dụng sáng tạo, hiệu quả của tỉnh Khánh Hòa

 Đối với Khánh Hòa, toàn Đảng bộ, toàn dân, toàn quân đang nỗ lực thực hiện thắng lợi các nghị quyết của Trung ương, Quốc hội, Chính phủ về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với quyết tâm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Nhiều công trình, dự án trọng điểm đang được triển khai, mở ra cơ hội lớn để tỉnh phát triển nhanh, thu hút đầu tư, khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, du lịch, Khu Kinh tế Vân Phong và các ngành kinh tế động lực. Song, quá trình này cũng đặt ra không ít vấn đề liên quan đến giải phóng mặt bằng, bồi thường, tái định cư, việc làm, thu nhập, môi trường, an sinh xã hội… Đây là những vấn đề dễ tác động trực tiếp đến đời sống, tâm tư và sự đồng thuận của Nhân dân.

Từ thực tiễn đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy xác định công tác DLXH là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của cả hệ thống chính trị. Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 nhấn mạnh yêu cầu chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng, tâm trạng trong cán bộ, đảng viên và Nhân dân để kịp thời xử lý những vấn đề mới phát sinh; nâng cao hiệu quả thông tin, truyền thông, tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Một dấu ấn quan trọng là Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Quy định số 304-QĐ/TU ngày 30-3-2026 về quy trình xử lý, định hướng dư luận xã hội trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Quy định đã góp phần cụ thể hóa trách nhiệm, quy trình xử lý các vấn đề DLXH, nhất là những vấn đề Nhân dân quan tâm, báo chí phản ánh; từng bước đưa công tác DLXH từ “nắm bắt, phản ánh” sang “nắm bắt, phân tích, tham mưu xử lý và theo dõi kết quả”.

Cùng với nắm bắt từ cơ sở, Khánh Hòa từng bước ứng dụng công nghệ để theo dõi DLXH trên không gian mạng. Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy sử dụng dịch vụ giám sát danh tiếng và theo dõi thông tin trên không gian mạng (REPUTA), kết hợp theo dõi các bản tin Khánh Hòa hằng ngày và các nền tảng mạng xã hội có lượng tương tác cao. Thông tin DLXH được theo dõi thường xuyên, tổng hợp, báo cáo định kỳ, phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Thường trực Tỉnh ủy.

Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy sử dụng ứng dụng REPUTA để theo dõi dư luận xã hội trên không gian mạng.

Trong 8 tháng năm 2026, ngành Tuyên giáo đã giải quyết 5 vụ việc Nhân dân quan tâm, phản ánh; các cuộc điều tra thăm dò DLXH chú trọng vào các nội dung xuất phát từ thực tiễn, nhất là tình hình của tỉnh, địa phương, việc triển khai các công trình, dự án trọng tâm, trọng điểm như: “Ý kiến đánh giá của các tầng lớp Nhân dân về việc triển khai các công trình, dự án trọng điểm trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa”, “Đánh giá kết quả vận hành chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa”.

Phát huy vai trò công tác dư luận xã hội trong bối cảnh mới

Có thể nói, công tác DLXH trên địa bàn tỉnh đã từng bước trở thành “trạm rada” dự báo và xử lý những vấn đề dư luận quan tâm, bức xúc, góp phần để Khánh Hòa khơi thông nguồn lực từ niềm tin và sự đồng thuận của Nhân dân. Hiệu quả đó sẽ càng được phát huy mạnh mẽ khi triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp sau:

Một là, các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội cần tiếp tục nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác DLXH, nhất là đối với việc theo dõi, dự báo, phân tích, tổng hợp các luồng ý kiến của dư luận để phối hợp xử lý, định hướng kịp thời; không để vụ việc trở thành khủng hoảng truyền thông hay gây bức xúc kéo dài, thiếu hoặc chậm trễ trong khâu cung cấp thông tin kết quả kiểm tra, xác minh, xử lý.

Hai là, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành, địa phương, gắn kết các lực lượng cùng tham gia làm tốt công tác dư luận xã hội; tích cực phối hợp với ngành Tuyên giáo thực hiện đa dạng, phong phú công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức tạo sự đồng thuận trong các tầng lớp Nhân dân, góp phần phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Ba là, đổi mới nội dung, hình thức, góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng,
hiệu quả công tác nắm bắt, định hướng dư luận xã hội. Tiếp tục nghiên cứu, triển khai sử dụng các ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác theo dõi, thu thập thông tin, cảnh báo sớm để đáp ứng yêu cầu về tính kịp thời, khoa học, tổng thể trong quá trình phân tích, đánh giá, kiểm tra, xác minh, xử lý định hướng DLXH. Đồng thời, phát huy hiệu quả đội ngũ cộng tác viên DLXH trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là phát huy tinh thần chủ động, tích cực trong cung cấp, trao đổi thông tin, tạo tiền đề quan trọng cho công tác xử lý kịp thời, thỏa đáng những vấn đề dư luận quan tâm, bức xúc.

Từ thực tiễn Khánh Hòa có thể thấy, công tác DLXH đang từng bước chuyển mình theo hướng chủ động, khoa học và thực chất hơn. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành Tuyên giáo mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó cấp ủy, chính quyền phải thực sự coi trọng việc lắng nghe Nhân dân, chủ động cung cấp thông tin và giải quyết những vấn đề chính đáng từ cơ sở.

Trong chặng đường phát triển mới, niềm tin và sự đồng thuận của Nhân dân chính là nguồn lực quan trọng để Khánh Hòa bứt phá. Chủ động định hướng, dẫn dắt và quản trị DLXH không chỉ là yêu cầu của công tác tư tưởng, mà còn là một phương thức quan trọng để cấp ủy nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, tạo đồng thuận và huy động sức mạnh Nhân dân thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển, xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.