Chủ động giữ vững trận địa tư tưởng trên không gian mạng

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội, làm cho Quân đội luôn là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Ảnh: Vũ Lê

Cách đây 35 năm, sự tan rã của Liên Xô năm 1991 để lại nhiều bài học lớn. Nhưng trong những nguyên nhân dẫn đến biến cố ấy, không thể không thấy một nguy cơ: Đó là nền tảng tư tưởng bị xói mòn, niềm tin xã hội suy giảm, nội bộ mất dần sự thống nhất.

Vậy chúng ta cần nhận diện sớm bằng cách nào?

Nhận diện sớm không có nghĩa là quy kết mọi ý kiến khác biệt là chống đối, thù địch. Phải phân định rõ: đâu là góp ý chân thành; đâu là bức xúc có căn nguyên thực tế; đâu là thông tin chưa kiểm chứng; đâu là sai sót do thiếu hiểu biết; đâu là hoạt động có chủ ý xuyên tạc, kích động, chống phá. Kiến nghị chính đáng cần được lắng nghe và giải quyết. Hiểu lầm, hiểu sai, hiểu chưa đúng cần được giải thích. Tin giả phải bị bác bỏ. Hành vi vi phạm nghiêm trọng phải được ngăn chặn, xử lý theo pháp luật.

Muốn phát hiện từ khi mới manh nha, cán bộ phải bám sát cơ sở, lắng nghe nhân dân, phân tích dữ liệu số và nhận diện rõ thủ đoạn ẩn sau nội dung. Các đối tượng thường trộn một phần sự thật với nhiều suy diễn, tách hình ảnh, câu nói ra khỏi bối cảnh, lấy hiện tượng cá biệt quy thành bản chất chế độ, lợi dụng vụ việc tiêu cực để gieo tâm lý bi quan, kích động đối lập giữa nhân dân với Đảng và Nhà nước. Trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra các sản phẩm rất khó nhận biết đâu là thật, đâu là giả. Do vậy, phản bác bằng luận cứ khoa học phải dựa trên dữ liệu có thể kiểm chứng. Đó là các văn bản pháp luật, tài liệu lịch sử, số liệu thống kê, kết quả điều tra, chứng cứ hiện trường, ý kiến chuyên gia hoặc đánh giá của tổ chức quốc tế có thẩm quyền. Phải chỉ ra cái sai nằm ở đâu: sai dữ kiện, sai phương pháp so sánh, cắt xén bối cảnh hay cố tình đánh tráo khái niệm. Phản bác càng cụ thể, công chúng càng dễ kiểm chứng và tin cậy.

Và quan trọng hơn cả, thực tiễn là luận cứ sinh động nhất

Đã từng có thời điểm, một số trang mạng tung tin bịa đặt rằng một đồng chí lãnh đạo “mất tích”, thậm chí bị ám sát. Ngay sau đó, hình ảnh đồng chí lãnh đạo xuất hiện công khai trên truyền hình, tham gia các hoạt động bình thường, đã trực tiếp bác bỏ tin đồn. Không cần tranh cãi dài dòng. Sự thật được công bố đúng lúc đã khóa đường lan truyền của tin giả. Đó là phản ứng nhanh, đúng, trúng, kịp thời, hiệu quả. Với những vấn đề phức tạp như dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo, cần hệ thống luận cứ chặt chẽ, không thể chỉ khẳng định chung chung, cần đối chiếu với Hiến pháp, pháp luật và thực tế bảo đảm quyền con người.

Đồng thời, có dẫn chứng bằng số liệu về kết quả giảm nghèo, y tế, giáo dục, an sinh và sự tham gia của người dân. Nếu một báo cáo thiếu khách quan, phải chỉ rõ tiêu chí, nguồn dữ liệu hoặc kết luận nào chưa phản ánh đầy đủ bối cảnh Việt Nam. Phản bác bằng thực tiễn phải khách quan, không tô hồng, không né tránh hạn chế, khuyết điểm. Nếu còn bất cập thì phải thẳng thắn thừa nhận, làm rõ nguyên nhân và thông báo biện pháp khắc phục. Khi quyền lợi chính đáng được bảo đảm, cán bộ sai phạm bị xử lý nghiêm hoặc một vụ việc được giải quyết dứt điểm, những việc làm ấy có giá trị hơn nhiều lời nói. Bởi niềm tin được bồi đắp bằng kết quả mà nhân dân nhìn thấy và thụ hưởng.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu Lý Vạn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng tham gia Cuộc thi trắc nghiệm trực tuyến “Tìm hiểu Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cao Bằng lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025-2030”. Ảnh: Vũ Lê

Để đạt mục tiêu ngăn chặn kịp thời 100% nội dung vi phạm nghiêm trọng, cần có sự phối hợp đồng bộ. Cơ quan chức năng phải phát hiện nhanh. Cơ quan quản lý phải phân loại đúng. Báo chí phải cung cấp thông tin kịp thời. Các nền tảng số phải thực hiện trách nhiệm theo pháp luật Việt Nam. Mỗi vụ việc cần một đầu mối phát ngôn và một bộ thông điệp thống nhất. Không thể để các nguồn chính thống nói khác nhau, tạo thêm hoài nghi. Chỉ tiêu giảm tối thiểu 70% mức độ lan tỏa của nội dung xấu độc so với năm 2026 còn đòi hỏi việc đo lường thực chất hơn. Cần có tiêu chí về phạm vi tiếp cận, tốc độ phát tán, mức độ tương tác và tác động xã hội. Không thể chỉ tính số bài đã viết, số cuộc họp đã tổ chức hay số tài khoản đã xử lý. Thước đo cuối cùng phải là nội dung xấu độc giảm sức ảnh hưởng; thông tin chính thống đến nhanh hơn; người dân chủ động kiểm chứng nhiều hơn và niềm tin xã hội được củng cố vững chắc hơn.

Trong nhiệm vụ này, Quân đội nhân dân Việt Nam có vai trò đặc biệt quan trọng. Trước hết, Quân đội phải làm tốt công tác tư tưởng trong nội bộ. Mỗi cán bộ, chiến sĩ phải vững vàng trước thông tin xuyên tạc; hiểu rõ mục tiêu, lý tưởng chiến đấu; tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân. Do vậy, giáo dục chính trị cần gắn với nhiệm vụ, địa bàn và những vấn đề bộ đội quan tâm. Cần tăng cường đối thoại, giải thích, giải quyết vướng mắc từ cơ sở. Kỷ luật phát ngôn, kỷ luật sử dụng mạng xã hội và quy định bảo vệ bí mật quân sự cần được chấp hành nghiêm.

Đồng thời, Quân đội là lực lượng nòng cốt tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên các mặt trận. Báo chí Quân đội, lực lượng chuyên trách, cán bộ khoa học, giảng viên, báo cáo viên và mỗi quân nhân đều có trách nhiệm lan tỏa thông tin chính thống. Nội dung đấu tranh phải sắc bén nhưng có văn hóa; kiên quyết nhưng không cực đoan; có lý, có tình và có chứng cứ. Cùng với đó, cần chủ động thông tin về quân sự, quốc phòng trong phạm vi được phép; không để các vấn đề về chủ quyền, biển đảo, biên giới, đối ngoại quốc phòng và chính sách hậu phương Quân đội bị xuyên tạc.

Hoàn thành các mục tiêu Nghị quyết số 25 đề ra là nhiệm vụ khó. Con số 100% thể hiện yêu cầu không được chủ quan trước bất kỳ quan điểm sai trái nào dù nhỏ. Con số giảm tối thiểu 70% đòi hỏi sự thay đổi thực chất trên không gian số. Muốn vậy, cần kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, lấy “xây” làm gốc. Xây dựng nền tảng lý luận vững chắc, xây dựng đội ngũ đủ tâm, đủ tầm, xây dựng hệ sinh thái thông tin tích cực và xây dựng năng lực kiểm chứng cho mỗi người dân. Quan trọng hơn cả là xây dựng niềm tin bằng hiệu quả phát triển đất nước, bằng kỷ cương, công bằng và cuộc sống ngày càng tốt đẹp của nhân dân.

Giữ vững trận địa tư tưởng không phải là khép lại cánh cửa trao đổi. Đó là chủ động mở rộng đối thoại trên nền tảng sự thật, khoa học và trách nhiệm. Khi thông tin chính thống đi trước, khi thực tiễn lên tiếng, khi băn khoăn chính đáng được giải đáp và vi phạm bị xử lý nghiêm minh, cái sai sẽ mất chỗ đứng, cái xấu độc sẽ bị thu hẹp và niềm tin xã hội sẽ được nhân lên.