Chủ động kể câu chuyện của Việt Nam ra thế giới

Sự ra đời của Chiến lược không chỉ đáp ứng yêu cầu cấp thiết của công tác thông tin đối ngoại trong bối cảnh mới, mà còn đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng thương hiệu quốc gia, khi Việt Nam chủ động, bài bản và dài hạn hơn trong việc kể câu chuyện của mình với thế giới.

Trong nhiều năm qua, cùng với quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, hình ảnh Việt Nam đã xuất hiện thường xuyên hơn trên các diễn đàn đa phương, trên truyền thông quốc tế và trong các mạng lưới hợp tác khu vực, toàn cầu.

Tuy nhiên, sự hiện diện đó nhiều khi vẫn mang tính phân tán, chưa tạo thành một nhận diện thống nhất và đủ mạnh về một Việt Nam đương đại, một đất nước không chỉ có lịch sử hào hùng và thiên nhiên tươi đẹp, mà còn là một xã hội năng động, sáng tạo, có trách nhiệm và giàu khát vọng phát triển.

Ngày quốc gia Việt Nam tại EXPO 2020. Ảnh: T.L

Xây dựng và lan tỏa một hệ giá trị cốt lõi

Thực tế cho thấy, không ít bạn bè quốc tế vẫn biết đến Việt Nam qua những lát cắt quen thuộc như chiến tranh trong quá khứ, ẩm thực đặc sắc hay một vài điểm đến du lịch nổi tiếng. Những hình ảnh ấy đều tích cực, nhưng chưa phản ánh đầy đủ diện mạo của một quốc gia đang chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số, với những thành tựu nổi bật về phát triển kinh tế, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, cũng như vai trò ngày càng chủ động trong các vấn đề khu vực và toàn cầu.

Khoảng cách giữa thực tiễn phát triển trong nước và mức độ nhận diện quốc tế chính là một trong những lý do căn bản đòi hỏi phải có một chiến lược truyền thông hình ảnh quốc gia mang tính tổng thể, lâu dài và chuyên nghiệp.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành Chiến lược truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chiến lược xác định rõ truyền thông quảng bá hình ảnh quốc gia là nhiệm vụ trọng yếu của công tác thông tin đối ngoại, gắn bó mật thiết với chiến lược phát triển quốc gia và không tách rời các lĩnh vực ngoại giao, kinh tế, văn hóa, quốc phòng, an ninh, đối ngoại nhân dân, đặc biệt là công cuộc chuyển đổi số. Cách đặt vấn đề này cho thấy nhận thức mới: Hình ảnh quốc gia không chỉ là vấn đề truyền thông đơn thuần, mà là một nguồn lực mềm có ý nghĩa chiến lược đối với vị thế, uy tín và năng lực cạnh tranh của đất nước.

Chiến lược nhấn mạnh yêu cầu triển khai công tác quảng bá theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, phù hợp chuẩn mực quốc tế, lấy hiệu quả lan tỏa và mức độ nhận diện hình ảnh Việt Nam trong nhận thức của công chúng quốc tế làm thước đo. Đây là bước chuyển rõ rệt từ cách tiếp cận nặng về hoạt động sang cách tiếp cận chú trọng tác động thực chất. Trong kỷ nguyên số, khi thông tin lưu chuyển với tốc độ rất cao và cạnh tranh hình ảnh giữa các quốc gia ngày càng gay gắt, việc đo lường mức độ hiện diện, mức độ cảm nhận tích cực hay uy tín quốc gia trên các nền tảng truyền thông toàn cầu trở thành một yêu cầu tất yếu.

Nhìn ra khu vực, có thể thấy nhiều quốc gia châu Á đã thành công trong việc xây dựng hình ảnh quốc gia thông qua những chiến lược truyền thông nhất quán và dài hạn. Hàn Quốc là một ví dụ tiêu biểu, khi văn hóa đại chúng, công nghiệp giải trí và sáng tạo được gắn chặt với chiến lược nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Làn sóng Hallyu không chỉ mang lại lợi ích kinh tế to lớn mà còn giúp định vị hình ảnh Hàn Quốc là một xã hội trẻ trung, hiện đại và sáng tạo.

Nhật Bản lại cho thấy sức mạnh của việc kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa tinh hoa văn hóa lâu đời với công nghệ cao và lối sống tinh tế. Hình ảnh Nhật Bản được nhận diện rộng rãi như biểu tượng của sự chuẩn mực, sáng tạo và tôn trọng con người, thiên nhiên.

Ở Đông Nam Á, Thái Lan đã rất thành công trong việc quảng bá mình như một điểm đến thân thiện, giàu trải nghiệm văn hóa và dịch vụ du lịch chất lượng, qua đó tạo dựng một thương hiệu quốc gia gắn với sự hiếu khách và cảm xúc tích cực.

Những kinh nghiệm đó cho thấy, quảng bá hình ảnh quốc gia trước hết là xây dựng và lan tỏa một hệ giá trị cốt lõi, được chuyển tải đồng bộ qua nhiều lĩnh vực và chủ thể khác nhau. Một chiến lược hiệu quả không chỉ dừng ở khẩu hiệu, mà phải tạo ra sự thống nhất trong thông điệp, trong cách thể hiện và trong hành động của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, giới sáng tạo và từng người dân.

Củng cố vị thế và uy tín của Việt Nam

Ở điểm này, Chiến lược của Việt Nam thể hiện rõ tư duy mới khi nhấn mạnh việc phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa các Bộ, ngành, địa phương, cơ quan báo chí, doanh nghiệp và người dân, hướng tới thông điệp nhất quán nhưng cách thể hiện linh hoạt. Đặc biệt, Chiến lược đặt con người và văn hóa ở vị trí trung tâm, coi văn hóa, tri thức, sáng tạo và trách nhiệm quốc tế là nền tảng cốt lõi để xây dựng hình ảnh Việt Nam hiện đại, nhân văn, đáng tin cậy và giàu bản sắc. Đây chính là “linh hồn” của câu chuyện Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Việc đề ra các mục tiêu cụ thể như gia tăng đáng kể mức độ hiện diện và nhận diện của Việt Nam trên truyền thông quốc tế, phát triển hệ sinh thái truyền thông số hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, hay xây dựng đội ngũ nhân lực truyền thông quốc tế chuyên nghiệp cho thấy quyết tâm tiếp cận quản trị hình ảnh quốc gia bằng các công cụ và phương pháp hiện đại. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh không gian mạng trở thành mặt trận chính của cạnh tranh thông tin, nơi hình ảnh quốc gia có thể được lan tỏa rất nhanh nhưng cũng dễ bị bóp méo nếu thiếu năng lực phản ứng kịp thời và chuyên nghiệp.

Chiến lược cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tuyên truyền một chiều sang xây dựng hình ảnh, thương hiệu và sức mạnh mềm quốc gia, lấy cảm hứng, giá trị và thiện cảm làm trọng tâm. Đây là sự thay đổi có tính bước ngoặt về tư duy truyền thông đối ngoại.

Thế giới ngày nay không bị thuyết phục bởi những thông điệp áp đặt, mà bởi những câu chuyện chân thực, những đóng góp cụ thể cho hòa bình, phát triển bền vững và các giá trị nhân văn phổ quát. Việt Nam có nhiều câu chuyện như thế, từ hành trình vượt qua khó khăn để phát triển, những nỗ lực gìn giữ di sản văn hóa, đến vai trò ngày càng chủ động trong hợp tác khu vực và toàn cầu.

Đặt trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau thành công của Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, Chiến lược này càng có ý nghĩa đặc biệt. Đảng ta đã xác lập những định hướng lớn cho phát triển nhanh và bền vững, cho chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế sâu rộng. Khi mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045 được đặt ra với tầm nhìn dài hạn và khát vọng mạnh mẽ, thì việc xây dựng một hình ảnh quốc gia tương xứng trên trường quốc tế trở thành một yêu cầu tất yếu.

Truyền thông quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài vì vậy không chỉ nhằm nâng cao nhận thức hay thiện cảm đơn thuần, mà góp phần tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho hợp tác, đầu tư, du lịch, giao lưu văn hóa và khoa học công nghệ; đồng thời củng cố vị thế và uy tín của Việt Nam như một quốc gia có trách nhiệm, đáng tin cậy.

Nếu được triển khai đồng bộ, chuyên nghiệp và sáng tạo, Chiến lược sẽ giúp hình ảnh Việt Nam ngày càng rõ nét hơn trong nhận thức toàn cầu, một Việt Nam hòa bình, năng động, nhân văn, sáng tạo và giàu bản sắc, đồng hành cùng đất nước trên con đường hiện thực hóa khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới.

PGS.TS BÙI HOÀI SƠN