Chủ động nguồn nước bảo vệ cây trồng mùa khô hạn ở Tây Nguyên
Ngày 20/11, tại phường Pleiku, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai tổ chức tọa đàm “Giải pháp sử dụng hiệu quả nguồn nước, thích ứng hạn hán trong sản xuất cây công nghiệp và cây ăn quả vùng Tây Nguyên”.

Quang cảnh buổi tọa đàm. (Ảnh: PHƯƠNG THẢO)
Theo Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, mùa khô 2026–2027 được dự báo có nguy cơ diễn biến bất lợi do tác động của El Niño. Vì vậy, công tác ứng phó cần chuyển từ xử lý khi xảy ra hạn hán sang chủ động phòng ngừa, dự báo sớm và cân đối nguồn nước theo từng tiểu vùng sản xuất.
Tính đến ngày 13/11, tổng dung tích trữ của các hồ chứa thủy lợi khu vực cao nguyên Trung Bộ đạt khoảng 91% dung tích thiết kế, dung tích hữu ích đạt khoảng 89%. Đây là điều kiện tương đối thuận lợi để cấp nước đầu vụ đông xuân. Tuy nhiên, lượng mưa vụ mùa 2026 ở nhiều nơi thấp hơn trung bình nhiều năm, từ đầu năm 2027 khả năng ít mưa, nắng nóng gia tăng từ tháng 3.
Đáng chú ý, toàn vùng có khoảng 735.300ha cây trồng cần tưới nằm ngoài phạm vi cấp nước của các công trình thủy lợi, chiếm 76,4%, chủ yếu là cà-phê và hồ tiêu. Những diện tích này phụ thuộc nhiều vào nguồn nước tại chỗ, dễ bị ảnh hưởng khi giếng, ao nhỏ và dòng chảy suối suy giảm vào cuối mùa khô.

Các đại biểu và nông dân tham quan mô hình tưới nước tiết kiệm. (Ảnh: PHƯƠNG THẢO)
Đối với Gia Lai, khoảng 114.700ha cây lâu năm nằm ngoài phạm vi công trình thủy lợi. Riêng phía Tây tỉnh có mùa khô phổ biến từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Do đó, việc quản lý, sử dụng nguồn nước cần phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, nhóm cây trồng và khả năng cung cấp nước.
Để ứng phó nguy cơ hạn hán mùa khô 2026–2027, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia xác định cần triển khai đồng bộ các giải pháp sử dụng hiệu quả nguồn nước, giảm thiểu tác động đến sản xuất nông nghiệp.
Theo Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia Lê Quốc Thanh, đối với cây trồng dài ngày ở Tây Nguyên, cần triển khai các giải pháp cụ thể để ứng phó với tình trạng hạn hán. Trong đó, chú trọng các biện pháp sinh học như tủ đất, duy trì thảm cỏ, trồng cây che bóng nhằm giữ ẩm cho đất, hạn chế thất thoát nước. Đồng thời, điều tiết và sử dụng nguồn nước tưới hợp lý, hiệu quả.
Trọng tâm là tăng cường phối hợp giữa cơ quan khí tượng thủy văn, thủy lợi, trồng trọt và hệ thống khuyến nông để kịp thời cảnh báo nguồn nước, hướng dẫn biện pháp ứng phó phù hợp với từng vùng và loại cây trồng. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm như tưới nhỏ giọt, phun mưa cục bộ; hướng dẫn tưới theo độ ẩm đất và nhu cầu sinh trưởng của cây trồng.
Ngành khuyến nông cũng chú trọng hướng dẫn người dân che phủ đất, bổ sung chất hữu cơ, duy trì thảm phủ, bón phân cân đối để giữ ẩm, hạn chế thất thoát nước. Cùng với đó là khuyến khích thu gom nước mưa, xây dựng ao, bể trữ nước; tổ chức sử dụng chung nguồn nước, tưới luân phiên và kiểm soát khai thác nước dưới đất, ưu tiên bảo đảm nước sinh hoạt.
