Chủ động nguồn nước sản xuất vụ đông xuân

Những ngày này, trên các cánh đồng xã Hòa An, phường Nùng Trí Cao, bà con nông dân đang tập trung làm đất, chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sản xuất vụ xuân. Chị Đàm Thị Thảo, xóm Thanh Hùng, xã Hòa An cho biết: Gia đình tôi có 6.000m2 lúa, để chủ động nguồn nước tưới, ngay từ đầu năm, gia đình tôi và các hộ dân trong xóm đã khơi thông dòng chảy, nạo vét kênh mương, sửa chữa các đoạn hư hỏng, không để thất thoát, lãng phí nguồn nước. Hiện nay, lượng nước dồi dào, đáp ứng đủ nhu cầu tưới của gia đình và các hộ trong xóm, không xảy ra tình trạng thiếu nước sản xuất.

Để đảm bảo nước tưới phục vụ cho sản xuất nông nghiệp của bà con, ngay từ đầu năm, UBND xã Hòa An chỉ đạo tất cả các xóm trên địa bàn xã đồng loạt ra quân làm thủy lợi. Phó Chủ tịch UBND xã Hòa An Chu Phương Thanh cho biết: Vụ đông xuân năm 2026, toàn xã gieo trồng trên 1.000ha ngô, lúa, thuốc lá và rau màu các loại. Để thực hiện tốt kế hoạch sản xuất vụ đông xuân tại địa phương, UBND xã chỉ đạo các xóm, tổ dân phố đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động bà con chủ động nạo vét kênh mương, tích trữ nước tưới tiêu hợp lý, tăng cường công tác kiểm tra các trạm bơm, hồ chứa, gia cố lại các tuyến kênh mương và phối hợp với Công ty TNHH MTV Thủy nông đảm bảo nguồn nước tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

Lãnh đạo Công ty TNHH MTV Thủy Nông kiểm tra hệ thống vận hành xả nước Trạm bơm Thủy nông Bản Ngần tại phường Nùng Trí Cao.

Đến nay, toàn xã Hòa An đã huy động trên 2.000 công lao động làm thủy lợi, qua đó, sửa chữa, nâng cấp, xây mới được trên 200m mương; nạo vét khơi thông dòng chảy tại 36 xóm, tổ dân phố. Đối với một số địa phương ít hồ chứa, nguồn nước tưới chủ yếu lấy từ các đập dâng kiên cố, đập thời vụ, vì vậy, để chống hạn hán, duy trì nguồn nước cho cây trồng, các địa phương chủ động quản lý tốt và khai thác tiết kiệm nguồn nước, chuẩn bị phương tiện sẵn sàng khắc phục tình trạng thiếu nước cục bộ xảy ra. Các trạm bơm cũng chủ động lập kế hoạch tưới luân phiên cho các cấp kênh trong từng hệ thống tưới, tuyên truyền lịch tưới để người dân biết và thực hiện; nạo vét các cửa lấy nước tại các trạm bơm, đảm bảo mục tiêu cấp nước hiệu quả, tiết kiệm, đáp ứng tốt việc đổ ải đúng tiến độ khung thời vụ.

Cụm trưởng Cụm bơm Bản Ngần thuộc phường Nùng Trí Cao (Công ty TNHH MTV Thủy Nông) Phan Mạnh Quỳ cho biết: Đơn vị thường xuyên phối hợp với UBND các xã, tổ thủy lợi cơ sở vận động bà con nạo vét mương, khơi thông dòng chảy trên các sông, suối; sửa chữa, đắp thêm các phai tạm, phát quang cỏ hai bên bờ mương. Tuyên truyền nhân dân không lấn chiếm hành lang các công trình thủy lợi, hồ chứa. Đối với các công trình đã xuống cấp, đơn vị phối hợp với các xã, phường triển khai các biện pháp tạm thời như dẫn ống nước, mở tuyến bằng mương đất, lót bạt đóng cọc tre cố định... điều tiết lượng nước, đảm bảo phục vụ nhu cầu sản xuất.

Để điều tiết, phân phối nước hợp lý, tiết kiệm, phát huy hiệu quả công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh, Công ty phối hợp với các xã, phường tổ chức ra quân nạo vét các tuyến mương thủy lợi do công ty quản lý; bảo dưỡng máy móc, thiết bị bảo đảm yêu cầu phục vụ sản xuất nông nghiệp. Chỉ đạo các đơn vị thủy nông trực thuộc cử cán bộ thay nhau trực 24/24 giờ tại đầu mối công trình để vận hành máy bơm, thực hiện mở nước theo yêu cầu của các địa phương. Hiện nay, tất cả các hồ chứa, trạm bơm, đập dâng đều đảm bảo lượng nước vận hành tưới tiêu phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, tiến hành kiểm tra, đánh giá tình hình nguồn nước, năng lực cấp nước của các công trình thủy lợi trên địa bàn để xây dựng phương án cấp nước chủ động phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt. Xây dựng kế hoạch sử dụng nguồn nước, kế hoạch phòng, chống hạn hán, thiếu nước chi tiết đến từng vùng, từng khu vực để có giải pháp cụ thể. Chủ động gia cố đập ngăn nước để dâng nước vào các trạm bơm đảm bảo cung cấp đủ nước tưới, kịp thời, tiết kiệm, hiệu quả phục vụ sản xuất nông nghiệp vụ đông xuân năm 2026.

Đối với một số diện tích đất nông nghiệp không đảm bảo nguồn nước, tùy điều kiện cụ thể của từng địa phương khuyến khích bà con chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang cây trồng ngắn có cùng khả năng chịu hạn và nhu cầu dùng nước để thuận tiện cho việc điều tiết nước tưới, đảm bảo tốt nhất các điều kiện cho sản xuất vụ xuân. Ưu tiên nguồn lực đầu tư sửa chữa, nâng cấp hệ thống thủy lợi, công trình cấp nước tập trung; đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình thủy lợi để sớm đi vào hoạt động…

Công ty TNHH MTV Thủy nông ra quân nạo vét các tuyến kênh mương thủy lợi.

Ông Trần Đức Minh, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy nông chia sẻ: Hiện Công ty quản lý vận hành, khai thác và bảo vệ 65 công trình thủy lợi vừa và lớn thuộc cấp tỉnh quản lý, trong đó, 19 hồ chứa, 20 trạm bơm, 26 đập dâng và kênh vận chuyển nước phục vụ tưới tiêu sản xuất nông nghiệp. Để điều tiết, phân phối nước hợp lý, tiết kiệm, phát huy hiệu quả công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh, công ty phối hợp với các xã, phường tổ chức ra quân nạo vét toàn bộ các tuyến kênh mương chính, kênh nhánh, kênh nội đồng với khối lượng hơn 5.000m3 đất bùn; bảo dưỡng máy móc, thiết bị các trạm bơm, hồ chứa bảo đảm yêu cầu phục vụ sản xuất nông nghiệp. Chỉ đạo các đơn vị thủy nông trực thuộc cử cán bộ thay nhau trực 24/24 giờ tại đầu mối công trình để vận hành máy bơm, điều tiết, thực hiện xả, mở nước hợp lý theo yêu cầu của các xã, phường có công trình thủy lợi do công ty quản lý.

Theo kế hoạch vận hành các công trình thủy lợi do công ty quản lý cung cấp nước tưới phục vụ sản xuất vụ đông xuân năm 2026 với tổng diện tích tưới tiêu tại các xã, phường hơn 11.000ha/3 vụ, trong đó, phục vụ đông xuân trên 5.900ha. Để ứng phó với hình thái thời tiết phức tạp, đảm bảo cung cấp nước cho sản xuất, ngay từ cuối năm 2025, các địa phương và ngành nông nghiệp đã quan tâm đầu tư, nâng cao năng lực tưới tiêu, cấp nước và ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong đó, tập trung đầu tư sửa chữa 19 công trình với chiều dài 48,8km, tổng kinh phí trên 39 tỷ đồng.

Để khai thác, vận hành, điều tiết nước tưới tiêu phục vụ nông nghiệp hiệu quả, Công ty phối hợp với các cơ quan chuyên môn tiến hành kiểm tra, rà soát hệ thống các công trình thủy lợi đã bị thẩm thấu, rò rỉ nước; tăng cường triển khai kế hoạch phòng, chống hạn hán, mưa lũ. Xây dựng kế hoạch cấp nước cụ thể cho từng công trình, có lịch điều tiết, xả nước nhằm đảm bảo cung cấp nước tưới tiêu, không để thất thoát, lãng phí. Tổ chức các đoàn kiểm tra, đánh giá tình hình nguồn nước tại các suối, ao, hồ tại một số điểm thường xuyên xảy ra hạn hán, thiếu nước, từ đó có giải pháp khắc phục. Phối hợp với chính quyền địa phương củng cố, thành lập, kiện toàn các tổ dẫn nước phân chia thời gian lấy nước hợp lý, sử dụng nước tiết kiệm, tránh lãng phí thất thoát nước; rà soát các hồ chứa có nguy cơ ngập lụt, mất an toàn; xây dựng các phương án tích nước, ứng phó khi có sự cố xảy ra, đảm bảo vận hành an toàn các công trình thủy lợi.

Tiến Mạnh