Chủ động phòng, chống nắng nóng cho cây trồng, vật nuôi

Người dân xã Hoằng Châu (Thanh Hóa) ra đồng tưới nước cho các loại cây trồng từ sáng sớm để tránh nắng nóng.

Chủ động ứng phó

Trên cánh đồng chuyên sản xuất rau màu của xã Hoằng Châu, ngay từ sáng sớm, người dân đã ra đồng tưới nước cho các loại cây trồng. Để bảo đảm diện tích cây trồng luôn đủ nước, nhiều hộ đã chủ động lắp đặt hệ thống tưới phun tự động.

Bà Nguyễn Thị Hương, thôn Hoàng Trì 2, xã Hoằng Châu chia sẻ: Gia đình bà có gần 2 sào trồng dưa hấu và các loại rau theo mùa. Mấy ngày nay, trời nắng nóng, nhiệt độ ngoài trời cao trên dưới 40 độ C, để bảo vệ diện tích cây trồng, gia đình bà đã tăng cường tưới vào sáng sớm và chiều muộn. Dù dưa hấu là loại cây ưa nắng nhưng trong điều kiện nắng nóng gay gắt, gia đình bà rất chú trọng việc giữ ẩm cho đất và bảo vệ rễ để cây đạt năng suất cao, không bị cháy lá hay nứt quả, ảnh hưởng đến mẫu mã. Hiện còn khoảng nửa tháng nữa cây dưa hấu sẽ cho thu hoạch, vì vậy việc chăm sóc càng phải kỹ càng hơn bao giờ hết.

“Ngày nào tôi cũng phải ra đồng ít nhất hai lần để tưới nước. Nắng nóng khiến sâu bệnh phát sinh nhiều hơn, nếu không chăm sóc kỹ có thể mất trắng cả luống dưa" - bà Nguyễn Thị Hương, thôn Hoàng Trì 2, xã Hoằng Châu cho biết thêm.

Tại thủ phủ bưởi tiến vua Luận Văn (xã Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa), người dân cũng đang tập trung chăm sóc và chống hạn cho vườn cây. Hơn 1 tuần nay, tại trang trại rộng hơn 4ha của gia đình ông Nguyễn Văn Tư (thôn Thủ Trinh, xã Lam Sơn) nhịp độ lao động sản xuất trở nên tất bật, hối hả hơn bao giờ hết. Với hơn 1.000 gốc bưởi đỏ, ông Tư đã chủ động thuê thêm nhân công sử dụng rơm rạ phủ gốc giữ ẩm, tưới nước thường xuyên và bổ sung dinh dưỡng nhằm giúp cây bưởi phát triển ổn định, hạn chế rụng quả.

Ông Nguyễn Văn Tư cho biết: Gia đình ông đầu tư hệ thống tưới tự động nhờ đó việc tưới nước được thực hiện thuận lợi, kịp thời trong những ngày thời tiết khô hạn. Bên cạnh đó, để đảm bảo dinh dưỡng cho cây trồng, ông dùng đạm cá, phân gà ủ hoai mục để bón cho cây, kết hợp cắt tỉa cành tạo độ thông thoáng, giúp cây sinh trưởng ổn định, hạn chế rụng quả và đảm bảo năng suất.

Anh Phạm Văn Tuấn tại thôn Tân Phúc, xã Vĩnh Lộc (Thanh Hóa) bổ sung thêm các loại vitamin C, vitamin B-Complex và chất điện giải vào nước uống để tăng sức đề kháng cho đàn vịt.

Giữa tiết trời nắng như đổ lửa song trang trại nuôi 5.000 con vịt của gia đình anh Phạm Văn Tuấn, thôn Tân Phúc, xã Vĩnh Lộc vẫn rất mát mẻ. Đầu mùa hè năm 2026, gia đình anh Tuấn đã bỏ thêm chi phí để chống nóng cho vật nuôi. Tại 5 khu chuồng nuôi, anh Tuấn đã trang bị thêm hệ thống quạt hút, quạt thông gió, máy bơm tuần hoàn và hệ thống giàn phun nước được vận hành hết công suất để bảo đảm thoáng mát cho đàn vịt khi nuôi nhốt trong chuồng kín dưới tiết trời nắng nóng.

Anh Phạm Văn Tuấn chia sẻ: Do chăn nuôi theo phương thức khép kín, nên gia đình đầu tư hệ thống làm mát từ giàn phun nước đến quạt thông gió để chống nắng chủ động cho đàn vật nuôi. Ngoài ra, anh còn mua thêm máy phát điện phòng khi mất điện vẫn có thể vận hành hệ thống quạt mát, quạt hút, bảo đảm nhiệt độ trong chuồng luôn thấp hơn 6-10 độ C so với nhiệt độ ngoài trời. Hằng ngày, ngoài việc vệ sinh chuồng trại, anh còn bổ sung thêm các loại vitamin và chất điện giải vào nước uống để tăng sức đề kháng cho đàn vịt.

Khuyến cáo các giải pháp an toàn

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, tại khu vực Bắc Trung Bộ; trong đó có Thanh Hóa tình hình thời tiết nắng nóng đã và đang diễn biến phức tạp có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến hoạt động trồng trọt, sản xuất, chăn nuôi. Trong tháng 6 và tháng 7, nắng nóng có xu hướng gia tăng, số ngày nắng nóng xuất hiện nhiều hơn so với trung bình nhiều năm. Đây là điều kiện bất lợi khiến cây trồng, vật nuôi có thể bị chết do cảm nắng, cảm nóng, gây thiệt hại về kinh tế cho sản xuất.

Theo dự báo của Chi cục Thủy lợi Thanh Hóa, hiện tại, nguồn nước của 574/610 hồ chứa trên địa bàn cơ bản đảm bảo phục vụ sản xuất. Tình hình mực nước 4 hồ chứa nước lớn ngày 26/6 như hồ chứa nước Cửa Đạt cao hơn so với mực nước tối thiểu mùa kiệt nhưng thấp hơn so với mực nước cùng kỳ năm 2025 là 2,55m; hồ Yên Mỹ cũng cao hơn so với mực nước tối thiểu mùa kiệt là 0,52 m; thấp hơn so với cùng kỳ năm 2025 là 2,02 m; hồ Sông Mực cao hơn so với mực nước tối thiểu mùa kiệt là 5,85 m và cao hơn so với cùng kỳ năm 2025 là 0,68 m…

Hiện Thanh Hóa cũng có 36 hồ chứa chưa đảm bảo nguồn nước phục vụ tưới trong suốt vụ, trong đó có 9 hồ đang thi công và mới thi công xong chưa tích được nước; 3 hồ không đảm bảo an toàn, chưa có kinh phí khắc phục không được phép tích nước; 24 hồ không đảm bảo nguồn do tình hình nắng nóng kéo dài, không có mưa.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt, các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán có xu hướng gia tăng. Vì vậy, việc chủ động nguồn nước tưới, áp dụng đồng bộ các biện pháp chống hạn và chăm sóc cây trồng hợp lý sẽ góp phần bảo đảm năng suất, ổn định sản xuất nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người dân.

Ngành nông nghiệp và môi trường Thanh Hóa khuyến cáo các địa phương và nông dân cần thường xuyên theo dõi diễn biến của thời tiết để tăng cường các biện pháp chống nắng nóng, phòng dịch bệnh hay xảy ra vào mùa hè cho từng đối tượng cây trồng, vật nuôi.

Trồng chuối tạo bóng mát dọc các ao nước cũng là giải pháp chống nóng cho đàn gia cầm mùa nắng nóng.

Đối với diện tích lúa Mùa nhất là lúa gieo sạ, diện tích mới cấy cần tăng cường kiểm tra đồng ruộng, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thủy nông điều tiết nước hợp lý; không để ruộng lúa bị khô hạn, nứt nẻ dẫn đến chết mầm. Duy trì lớp nước trên mặt ruộng từ 2 - 3 cm để làm mát chân đất, bảo vệ bộ rễ non và hạn chế cỏ dại. Đối với các loại rau màu ngắn ngày tăng cường tưới nước hợp lý, che phủ đất, áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm và chủ động chăm sóc cây trồng trong khung giờ phù hợp để hạn chế thiệt hại.

Đối với các loại cây ăn quả cần tận dụng các nguồn phế phụ phẩm nông nghiệp sẵn có như rơm rạ, cỏ khô, thân cây ngô hoặc vỏ trấu để che phủ xung quanh vùng gốc cây, che phủ cần kết hợp với tưới nước vào sáng sớm hoặc chiều mát để đất duy trì được độ ẩm tối ưu, giúp cây ăn quả không bị sốc nhiệt và hạn chế tối đa tình trạng rụng quả non. Các hộ chăn nuôi cần lắp đặt hệ thống làm mát, giảm mật độ nuôi, vệ sinh chuồng trại sạch sẽ; đồng thời, bổ sung thêm các loại vitamin, chia nhỏ các bữa ăn trong ngày để không ảnh hưởng tới quá trình sinh trưởng, hấp thụ chất dinh dưỡng của vật nuôi.

Ông Nguyễn Đức Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa cho biết, để bảo đảm duy trì hoạt động sản xuất nông nghiệp, các hộ trồng trọt, chăn nuôi cần tích cực chăm sóc cây trồng, vật nuôi để tăng khả năng chống chịu trước thay đổi của thời tiết, khí hậu cũng như có biện pháp chủ động phòng, chống nắng nóng hiệu quả.