Chủ động phòng ngừa 'điểm nóng'

Phát huy vai trò đội ngũ hòa giải viên

Theo báo cáo của Ban Tiếp công dân tỉnh Quảng Trị, trong quý I/2026, tại Trụ sở Tiếp công dân của tỉnh đã tiếp nhận và xử lý 482 đơn khiếu nại, tố cáo và kiến nghị, phản ánh của công dân. Nội dung phần lớn liên quan đến việc quản lý, sử dụng đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng thực hiện các dự án; tranh chấp đất đai của các cá nhân, hộ gia đình… Đáng chú ý, trong đó có các đơn thư, kiến nghị liên quan đến đất đai với những vụ việc kéo dài hàng chục năm.

Tòa án nhân dân khu vực 5, tỉnh Quảng Trị chú trọng hòa giải, đối thoại tại tòa - Ảnh: V.T

Thực tế cho thấy tranh chấp và khiếu kiện đất đai kéo dài luôn để lại những hệ lụy sâu sắc cho xã hội. Vì vậy, việc chủ động nhận diện nguy cơ, phòng ngừa từ sớm và coi trọng công tác hòa giải ngay từ cơ sở chính là giải pháp quan trọng để hóa giải những mâu thuẫn trước khi các vụ việc hình thành nên những bản án không mong muốn.

Một trong những ví dụ điển hình cho hiệu quả của công tác hòa giải thành là vụ việc tranh chấp quyền sử dụng đất giữa ông Trần Đăng Khoa và bà Trần Thị Tuyết, cùng trú tại khu phố 5, phường Đông Hà, vừa được Tòa án nhân dân khu vực 5 Quảng Trị giải quyết dứt điểm. Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử đã tạo điều kiện để các đương sự tự thương lượng, giải quyết tranh chấp.

Đáng chú ý, nhờ sự giải thích thấu tình đạt lý của các hòa giải viên giàu kinh nghiệm, ông Trần Ngọc Ký, trú tại thôn Phổ Lại, xã Hiếu Giang, người đại diện hợp pháp cho ông Trần Đăng Khoa tại phiên tòa đã bày tỏ sự đồng tình trước những phân tích thấu đáo, trọn nghĩa vẹn tình của các hòa giải viên, từ đó tự nguyện rút đơn khởi kiện và tiến hành hòa giải với bà Trần Thị Tuyết.

Ông Lê Thiết Hùng, Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 5 Quảng Trị cho biết: Tòa án đã tận dụng tối đa đội ngũ hòa giải viên là những người có uy tín, kinh nghiệm. Những người nguyên là thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư đã từng công tác trong các cơ quan tư pháp. Vì vậy, khi tham gia vai trò hòa giải viên, họ đóng vai trò cầu nối khách quan, giúp giải tỏa áp lực tâm lý cho đương sự trước khi bước vào quy trình tố tụng chính thức. Nhờ đó, tỉ lệ hòa giải thành theo Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án ở Tòa án khu vực 5 Quảng Trị từ tháng 10/2025-5/2026 đạt 60,05%, tương đương 289/478 vụ hòa giải thành.

"Chìa khóa" hòa giải mâu thuẫn

Hòa giải thành công một vụ tranh chấp, tránh được một bản án khắc nghiệt giữa những người vốn là anh em, họ hàng, thân hữu luôn là cái kết nhân văn nhất. Tuy nhiên, thực tế không phải xung đột nào cũng có được cái kết trọn vẹn như vậy. Nhiều mâu thuẫn vẫn âm ỉ cháy, tích tụ từ những vụn vặt thường nhật trước khi bùng phát.

Chính vì vậy, sự vào cuộc kịp thời của các cơ quan chức năng bằng một tâm thế trách nhiệm, công tâm, khách quan là điều rất cần thiết. Bởi một khi người dân đã trao gửi niềm tin vào cơ quan công quyền, thì niềm tin ấy phải được trân trọng và bảo vệ bằng những phán quyết thấu tình, đạt lý.

Ông Lê Vĩnh Huệ, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Nam Đông Hà khẳng định: Là địa bàn triển khai nhiều dự án trọng điểm của tỉnh, như: Dự án Đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông-Tây, dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam đoạn qua địa bàn tỉnh Quảng Trị…, phường Nam Đông Hà đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc ngay từ ngày đầu. Khi xuất hiện những luồng ý kiến chưa đồng thuận, địa phương xác định công tác hòa giải cơ sở chính là giải pháp đầu tiên để tháo gỡ vướng mắc.

Với phương châm "gần dân, hiểu dân", đội ngũ cán bộ đã trực tiếp đối thoại, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân để giải thích thấu tình đạt lý. Việc hòa giải sớm, phòng ngừa từ xa không chỉ hóa giải các xung đột lợi ích, mà còn góp phần tạo sự đồng thuận xã hội, để các dự án trọng điểm được triển khai thuận lợi.

Quảng Trị đang đứng trước cơ hội phát triển với những dự án hạ tầng động lực có quy mô vốn đầu tư hàng nghìn tỉ đồng. Để dòng chảy đầu tư này thông suốt, việc khơi thông "điểm nghẽn" giải phóng mặt bằng là yếu tố có ý nghĩa rất quan trọng. Gắn liền với công tác này là sự chủ động của các cấp, các ngành trong việc kịp thời lắng nghe và tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở, trong đó có việc phòng ngừa tranh chấp liên quan đến lĩnh vực đất đai. Bởi mỗi mâu thuẫn được hòa giải thành công từ gốc không chỉ bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, mà còn tạo nền tảng vững chắc để thu hút đầu tư, đưa Quảng Trị phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới.