Chủ động thích ứng thời tiết, nâng cao hiệu quả khai thác hải sản

Các địa phương hướng dẫn tàu cá chủ động phòng tránh, di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm hoặc vào nơi neo đậu, tránh trú an toàn. Ảnh minh họa: TTXVN

Trước dự báo hiện tượng El Nino có khả năng duy trì cường độ mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương ven biển tăng cường hướng dẫn ngư dân tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện ngư trường, diễn biến thời tiết; nâng cao hiệu quả khai thác, bảo đảm an toàn cho người và tàu cá hoạt động trên biển.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng El Nino có khả năng tiếp tục duy trì trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, với cường độ mạnh nhất dự báo trong khoảng tháng 11/2026 đến tháng 1/2027. Diễn biến này cùng với các điều kiện thời tiết, khí tượng, hải văn trên biển có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn thời gian, khu vực và phương thức khai thác thủy sản, công tác bảo quản sản phẩm, hiệu quả khai thác cũng như an toàn của người và tàu cá.

Trước tình hình trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố ven biển có tàu cá chỉ đạo các cơ quan chuyên môn, đơn vị liên quan tăng cường hướng dẫn ngư dân chủ động tổ chức sản xuất, lựa chọn ngư trường và phương thức khai thác phù hợp; tính toán hiệu quả kinh tế trước mỗi chuyến biển, tăng cường liên kết giữa các tàu trong tổ, đội sản xuất, tổ đoàn kết trên biển. Đây là những giải pháp nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả khai thác, hạn chế tổn thất sau thu hoạch và bảo đảm an toàn trong hoạt động nghề cá.

Một trong những nhiệm vụ được đặt ra là cập nhật, cung cấp kịp thời thông tin về ngư trường, nguồn lợi thủy sản, thời tiết, khí tượng, hải văn và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm trên biển. Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng hướng dẫn ngư dân lựa chọn nghề, khu vực, thời gian và phương thức khai thác phù hợp, chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất.

Việc duy trì liên kết giữa các tổ, đội sản xuất, tổ đoàn kết trên biển cũng cần được khuyến khích nhằm hỗ trợ sản xuất, trao đổi thông tin, phòng tránh thiên tai và phối hợp xử lý các sự cố, cứu hộ, cứu nạn khi cần thiết.

Cùng với tổ chức sản xuất, việc quản lý đội tàu và giám sát hoạt động khai thác cần được tăng cường. Các địa phương phải rà soát, quản lý chặt chẽ tàu cá trên địa bàn; theo dõi hoạt động thông qua hệ thống giám sát hành trình (VMS), kịp thời phát hiện, thông báo và xử lý các trường hợp tàu mất kết nối, không duy trì hoạt động thiết bị VMS hoặc có dấu hiệu vi phạm. Tàu cá phải hoạt động đúng vùng biển, đúng nghề và đáp ứng các điều kiện ghi trong giấy phép khai thác thủy sản.

Cần tăng cường hướng dẫn ngư dân tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện ngư trường, diễn biến thời tiết. Ảnh: Hoa Mai - TTXVN

Đặc biệt, trước những diễn biến thời tiết phức tạp, việc thông tin, cảnh báo đến chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân cần được thực hiện kịp thời. Các địa phương cần cập nhật, thông báo dự báo, cảnh báo bão, áp thấp nhiệt đới, gió mạnh, sóng lớn, dông, lốc và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm; hướng dẫn tàu cá chủ động phòng tránh, di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm hoặc vào nơi neo đậu, tránh trú an toàn. Việc truyền đạt thông tin cần bảo đảm thông suốt đến các tàu cá, nhất là tàu hoạt động xa bờ.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát điều kiện an toàn của tàu cá trước khi xuất bến; hướng dẫn chủ tàu, thuyền trưởng duy trì tình trạng an toàn của máy móc, hệ thống điện, nhiên liệu, thiết bị thông tin liên lạc, thiết bị cứu sinh và phòng cháy, chữa cháy. Các nguy cơ cháy, nổ và mất an toàn khác cần được chủ động phòng ngừa, khắc phục; kiên quyết không cho tàu cá xuất bến khi không đủ điều kiện theo quy định.

Đối với tàu đang hoạt động trên biển, ngư dân cần thường xuyên theo dõi thông tin thời tiết, chủ động di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm và tìm nơi neo đậu, tránh trú an toàn khi cần thiết. Các địa phương cũng phải rà soát, cập nhật phương án ứng phó thiên tai, sự cố và tìm kiếm, cứu nạn trong hoạt động nghề cá; chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư, trang thiết bị để sẵn sàng xử lý các tình huống phát sinh, ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng người đi biển.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng thời yêu cầu các địa phương tiếp tục hướng dẫn ngư dân chấp hành nghiêm quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản và chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Theo đó, tàu cá phải khai thác đúng vùng, đúng nghề, đúng thời gian và quy định về ngư cụ; không hoạt động tại khu vực cấm, khu vực cấm khai thác có thời hạn và không khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Ngư dân cần thực hiện đầy đủ việc ghi, nộp nhật ký, báo cáo khai thác và cung cấp thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác. Việc duy trì, phát huy hiệu quả các tổ, đội sản xuất, tổ đoàn kết trên biển cũng góp phần hỗ trợ giám sát hoạt động khai thác, trao đổi thông tin và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân.

Các địa phương cũng cần hướng dẫn ngư dân áp dụng biện pháp, công nghệ bảo quản phù hợp với từng nghề khai thác; chuẩn bị đầy đủ đá, nước sạch và các điều kiện cần thiết trước khi xuất bến. Sản phẩm sau khai thác cần được sơ chế, phân loại, bảo quản kịp thời, kiểm soát nhiệt độ và thời gian bảo quản, nhất là trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Việc bốc dỡ, vận chuyển cũng cần được tổ chức phù hợp nhằm hạn chế tổn thất, giữ chất lượng sản phẩm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các tỉnh, thành phố ven biển có tàu cá chỉ đạo các cơ quan chuyên môn, đơn vị liên quan triển khai nghiêm túc, kịp thời các nhiệm vụ; tăng cường kiểm tra, đôn đốc, nhất là tại những địa bàn có đội tàu khai thác xa bờ và khu vực có nguy cơ chịu tác động của thời tiết bất lợi.