Chủ động từ cơ sở trong ứng phó các tình huống thiên tai ở Lâm Đồng

Lực lượng tại chỗ ứng trực tại các vị trí xung yếu, ngập nặng để kịp thời xử lý các tình huống cấp bách

Chủ động trước khi tình huống xảy ra

Những đợt mưa lớn cuối tháng 9 và đầu tháng 10/2026 gây ngập lụt, sạt lở, ảnh hưởng giao thông, sản xuất và đời sống người dân tại nhiều khu vực trên địa bàn Lâm Đồng.

Ngày 4/10, mưa lớn trong thời gian ngắn khiến một số tuyến đường, khu dân cư ven suối tại Đà Lạt bị ngập; tại B’Lao, Bảo Lâm 2, Cát Tiên, Cát Tiên 2, mưa lũ tiếp tục ảnh hưởng nhà ở, sản xuất và giao thông. Trong 24 giờ từ chiều 3/10 đến chiều 4/10, 55 căn nhà bị ảnh hưởng, 41 hộ dân được di dời đến nơi an toàn, khoảng 323 ha cây trồng bị ngập, khoảng 30 du khách tại một khu du lịch ở B’Lao cũng được sơ tán.

Lực lượng tại chỗ có mặt ngay trong đêm để hỗ trợ người dân di dời khỏi khu vực nguy hiểm

Nhưng công tác phòng ngừa, ứng phó không bắt đầu từ khi mưa bão diễn ra hay nước lũ dâng lên nhanh, đất đá trên các sườn đồi sạt xuống mặt đường.

Từ các đợt mưa cuối tháng 9, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh đã yêu cầu địa phương rà soát khu vực có nguy cơ ngập sâu, lũ quét, sạt lở; chuẩn bị lực lượng, phương tiện, phương án sơ tán dân; theo dõi vận hành hồ chứa và thông tin cho vùng hạ du.

Di dời tài sản của người dân đến nơi an toàn

Sang đầu tháng 10, các địa phương tiếp tục duy trì trực 24/24 giờ, rà soát vùng thấp trũng, ven sông suối, điểm có nguy cơ sạt lở, chuẩn bị phương án di dời và tổ chức cảnh báo, phân luồng tại nơi nguy hiểm.

Đây là bài học đầu tiên từ cơ sở: phải nắm chắc địa bàn, nhận diện trước điểm xung yếu, biết hộ dân nào cần di dời, lực lượng nào có thể huy động và phương tiện nào có thể sử dụng ngay khi tình huống xảy ra. Khi những việc đó đã được chuẩn bị, khoảng thời gian từ cảnh báo đến hành động được rút ngắn đáng kể.

Giăng dây cảnh báo người dân không di chuyển qua vị trí ngập lụt nguy hiểm

“4 tại chỗ” phải trở thành hành động thực tế

Tại Bảo Lâm 2, nước từ thượng nguồn các con suối đổ về nhanh, có nơi ngập 0,8 - 1,2 m. Công an, quân sự, dân quân, lực lượng an ninh cơ sở, đoàn viên thanh niên được huy động hỗ trợ người dân di chuyển người và tài sản; khoảng 40 hộ bị ảnh hưởng được hỗ trợ đến nơi an toàn. Khi nước rút, lực lượng vẫn tiếp tục bám các điểm xung yếu.

Tại B’Lao, lực lượng quân sự phối hợp công an triển khai xuyên đêm, chốt chặn những vị trí nước tràn qua đường, hỗ trợ người dân tại khu vực ngập sâu và sơ tán khoảng 30 du khách khi nước tràn vào khu lưu trú.

Di chuyển đồ đạc về vị trí cũ giúp dân sau khi nước rút

Những tình huống này cho thấy phương châm “4 tại chỗ” chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được cụ thể hóa đến từng địa bàn: lực lượng tại chỗ biết việc, phương tiện tại chỗ sẵn sàng, hậu cần tại chỗ bảo đảm và người chỉ huy tại chỗ có thể quyết định nhanh.

Trong thiên tai, thông tin về mực nước dâng gây ngập nhà cửa, diện tích sản xuất hay tình trạng sạt lở đất đá làm ùn tắc, chia cắt giao thông là rất cần thiết. Tuy nhiên, đó mới chỉ phản ánh mức độ tác động của thiên tai.

Điều quan trọng hơn là hiệu quả ứng phó trước các sự cố: người dân có được cảnh báo kịp thời, được hỗ trợ di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm và được bảo đảm an toàn hay không.

Một tuyến đường tại Đà Lạt ngập cục bộ trong cơn mưa chiều 4/10

Mỗi tình huống, một phương án phù hợp

Sự chủ động của cơ sở còn nằm ở khả năng đánh giá đúng tình huống và lựa chọn cách xử lý phù hợp.

Chiều 4/10 tại Đà Lạt, nước suối dâng nhanh khiến khu vực ven suối Tô Ngọc Vân, đoạn La Sơn Phu Tử - Hải Thượng, có nơi ngập khoảng 1 m; một số tuyến đường và khu dân cư khác cũng bị ảnh hưởng. Lực lượng tại chỗ hỗ trợ người dân di chuyển tài sản, xử lý dòng chảy và bảo đảm an toàn giao thông khi nước rút.

Tại Cát Tiên 2, khoảng 243 ha cây trồng bị ngập, trong đó có 170 ha lúa; 5 vị trí taluy bị sạt lở. Chính quyền địa phương tổ chức kiểm tra, căng dây, đặt biển cảnh báo, khoanh vùng nguy hiểm, hỗ trợ người dân thu hoạch hoa màu “chạy lũ” và huy động máy móc xử lý các điểm ảnh hưởng giao thông.

Ngay sau sự cố sạt trượt trên đèo Prenn, các sở, ngành và lực lượng liên quan triển khai phân luồng giao thông, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện (Ảnh tư liệu)

Trước đó, trên các tuyến đèo cũng xuất hiện những tình huống khác nhau. Đèo Prenn xảy ra sạt trượt, tỉnh công bố tình huống khẩn cấp để huy động nguồn lực xử lý nhưng vẫn duy trì giao thông trên những làn bảo đảm an toàn.

Tại đèo Gia Bắc, khi nguy cơ mất an toàn cao, phương tiện được tạm dừng và hướng dẫn đi tuyến khác. Ở đèo Mimosa, trước dấu hiệu vết nứt mở rộng, ngành chức năng vừa xử lý nguy cơ, vừa mở rộng nền đường để duy trì lưu thông.

Cắm biển cảnh báo khu vực nước sâu nguy hiểm tại Cát Tiên

Ngập cục bộ ở khu đô thị, lũ dâng trên các sông suối, sạt lở taluy hay sự cố trên đèo không thể xử lý bằng một phương án duy nhất. Kinh nghiệm đặt ra là phương án phải được chuẩn bị trước nhưng việc tổ chức thực hiện phải linh hoạt; nơi không an toàn phải kiên quyết ngăn người và phương tiện, nơi còn kiểm soát được thì vừa khắc phục vừa duy trì hoạt động cần thiết.

Lực lượng dân quân xã Cát Tiên nhanh chóng xử lý điểm sạt lở làm cây ngã đổ chắn ngang đường dân sinh

Chủ động cả trước, trong và sau thiên tai

Ứng phó với thiên tai không kết thúc khi mưa ngừng, nước rút. Sau thiên tai, chính quyền và lực lượng tại chỗ tiếp tục hỗ trợ người dân dọn dẹp nhà cửa, khơi thông điểm ngập, kiểm tra sạt lở, khôi phục giao thông, rà soát an toàn hồ đập và vùng hạ du.

Hỗ trợ người dân xã Cát Tiên thu hoạch hoa màu "chạy lũ"

Đợt mưa từ ngày 24 đến 26/9 gây thiệt hại khoảng 52 tỷ đồng, cho thấy yêu cầu khắc phục, khôi phục đời sống và sản xuất cũng là một phần không thể tách rời của công tác phòng, chống thiên tai.

Sự chủ động cũng cần được thể hiện trong cung cấp và tiếp nhận thông tin. Những hình ảnh ngập lụt, sạt lở trên mạng xã hội nếu chỉ phản ánh một địa điểm, một thời điểm cụ thể, tách khỏi bối cảnh hoặc gán ghép không chính xác, thông tin có thể làm sai lệch mức độ và phạm vi ảnh hưởng.

Dọn dẹp nhà cửa giúp người dân phường B'Lao sau khi nước rút

Vì vậy, cùng với cảnh báo và cứu hộ tại hiện trường, cơ sở cần kịp thời cung cấp thông tin về khu vực nguy hiểm, tình hình giao thông, phương án sơ tán và kết quả xử lý để người dân chủ động phòng tránh.

Qua các đợt mưa lớn cuối tháng 9 và đầu tháng 10, có thể thấy công tác phòng, chống thiên tai là một chuỗi liên tục, từ dự báo, cảnh báo, rà soát địa bàn, chuẩn bị lực lượng đến sơ tán, cứu hộ, xử lý sự cố và khắc phục hậu quả.

Video: Lâm Đồng chủ động từ cơ sở, kịp thời ứng phó ngập lụt do mưa lớn

Trong chuỗi công việc ấy, cơ sở là nơi phát hiện nguy cơ sớm nhất, tiếp cận người dân nhanh nhất và cũng là nơi trực tiếp xử lý những tình huống đầu tiên.

Vì vậy, chủ động từ cơ sở không chỉ là yêu cầu trong phương án phòng, chống thiên tai, mà là điều kiện quan trọng để hạn chế thiệt hại, bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân và sớm ổn định cuộc sống khi thiên tai xảy ra.