Chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai
Nhân Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai (13-10), Phó Giám đốc Sở NN&MT Vũ Ngọc An - Ủy viên Thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh, trao đổi với Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai về kết quả kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai và việc cần làm trong thời gian tới.
• Thưa ông, qua kiểm tra 71 xã, phường trên địa bàn tỉnh, công tác chuẩn bị phòng, chống thiên tai (PCTT) năm 2026 đang ở mức nào?
Ông Vũ Ngọc An. Ảnh: T.Lợi
Theo Quyết định số 3415/QĐ-UBND ngày 14-8 của Chủ tịch UBND tỉnh, 4 tổ kiểm tra làm việc tại 71 xã, phường. Nhìn chung, cấp ủy, chính quyền các địa phương quán triệt nghiêm túc chỉ đạo của tỉnh, cơ bản đáp ứng yêu cầu trước mùa mưa bão.
Cả 71 xã, phường đã kiện toàn ban chỉ huy phòng thủ dân sự cấp xã, thành lập đội xung kích PCTT và phê duyệt phương án ứng phó thiên tai năm 2026. Nhiều địa phương đã rà soát khu vực xung yếu, lập danh sách hộ dân phải sơ tán, cắm biển cảnh báo, bố trí lực lượng chốt trực và chuẩn bị theo phương châm “4 tại chỗ”.
• Bên cạnh kết quả đạt được, đoàn kiểm tra chỉ ra những hạn chế nào đáng lo ngại nhất, thưa ông?
Đáng lưu ý là chất lượng phương án giữa các địa phương còn chênh lệch. Nhiều phương án còn nặng về liệt kê nhiệm vụ, chưa lượng hóa ngưỡng kích hoạt từng kịch bản như mực nước, lượng mưa, cấp gió nên khó xác định thời điểm ra lệnh sơ tán. Một số nơi chưa có kịch bản khi mất điện, mất sóng hoặc bị chia cắt nhiều ngày.
Phương án sơ tán ở nhiều xã cũng mới dừng ở số liệu tổng hợp, chưa cụ thể đến từng hộ, từng nhân khẩu, chưa phân công rõ người phụ trách.
Khâu yếu nhất là tập huấn, diễn tập, vận hành thử phương án; đa số xã, phường chưa tổ chức theo tiến độ được giao. Vì vậy, thời gian cơ động lực lượng, cơ chế chỉ huy, phương án liên lạc khi mất điện, mất sóng chưa được kiểm chứng đầy đủ.
Ngoài ra, việc cập nhật dữ liệu lên Hệ thống thông tin PCTT tỉnh còn chậm; có nơi chưa khớp với phương án phê duyệt hoặc chưa cập nhật theo tên thôn, tổ dân phố mới sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Mah Tiệp kiểm tra an toàn đập, hồ chứa trước cao điểm mùa mưa bão 2026. Ảnh: T.Lợi
• Nhân Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai (13-10), ông gửi gắm thông điệp gì tới người dân và chính quyền các cấp?
Với người dân, xin đừng chủ quan. Khi có cảnh báo, hãy chủ động chằng chống nhà cửa, chấp hành lệnh sơ tán và chỉ trở về khi chính quyền xác nhận an toàn. Mỗi gia đình là một “điểm tựa” đầu tiên trong PCTT.
Với chính quyền các cấp, phải làm thật, chứ không chỉ làm trên hồ sơ. Phương án phải sát thực tế, dữ liệu phải chính xác, lực lượng được tập huấn, vật tư sẵn sàng đúng vị trí. Quan điểm xuyên suốt là lấy bảo vệ tính mạng, sức khỏe nhân dân làm mục tiêu cao nhất, tuyệt đối không để xảy ra thiệt hại về người do chủ quan, lơ là hoặc chậm cảnh báo, sơ tán.
• Những tháng cuối năm, nhất là vào cao điểm mưa lũ, những khu vực nào cần đặc biệt chú ý, thưa ông?
Các xã miền núi, khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét, ngập lụt, nhất là nơi có ngầm tràn, nước dâng nhanh gây chia cắt, cần được đặc biệt chú ý. Với các khu dân cư nguy cơ sạt lở cao như tổ Phó Nga, khu phố Lại Khánh (phường Bồng Sơn), vùng O3, Đắk Tra (xã Vĩnh Sơn), các điểm sạt lở sườn núi, taluy tại phường Quy Nhơn Nam, Quy Nhơn..., địa phương phải chủ động di dời dân đến nơi an toàn khi có mưa lớn, không chờ sự cố xảy ra.
Tại vùng trũng thấp, điểm ngập sâu, chia cắt, cần bố trí sẵn phương tiện cứu hộ, áo phao, phao tròn, dây cứu sinh; tổ chức chốt trực 24/24 giờ tại các ngầm tràn, tuyến đường thấp khi có mưa lũ. Đặc biệt, phương án sơ tán phải xác định rõ từng hộ đi đâu, theo tuyến nào, ai phụ trách; điểm sơ tán bảo đảm điện, nước, vệ sinh và điều kiện chăm sóc các nhóm dễ bị tổn thương.
Các địa phương cần kiên quyết xử lý trường hợp không chấp hành lệnh sơ tán theo quy định, tuyệt đối không để người dân tự ý trở về khi chưa bảo đảm an toàn. Mục tiêu cao nhất là bảo vệ tính mạng người dân.
Đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh kiểm tra khu vực sạt lở dốc Mộng Cầm (phường Quy Nhơn Nam). Ảnh: T.Lợi
• Còn các công trình như hồ đập, giao thông, trường học, trạm y tế thì sao, thưa ông?
Đây là nhóm công trình thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người dân khi thiên tai xảy ra. Với hồ đập, các đơn vị quản lý phải thực hiện nghiêm quy trình vận hành, kiểm tra, xử lý hồ có nguy cơ mất an toàn; cấp xã cần đánh giá kỹ an toàn các hồ, đập, ao, bàu nhỏ do mình quản lý, làm rõ phương án bảo đảm an toàn vùng hạ du và danh sách hộ dân có thể bị ảnh hưởng.
Về giao thông, cần theo dõi chặt các tuyến, vị trí có nguy cơ sạt lở, nhất là đèo An Khê trên QL 19, QL 1D khu vực Ghềnh Ráng, ĐT 639 qua các đèo Lộ Diêu, Chánh Oai, Vĩnh Hội, Tân Thanh và đường đèo núi liên xã; chủ động lực lượng, phương tiện xử lý sự cố, chốt chặn, cảnh báo, phân luồng khi cần. Các công trình đang thi công phải bảo đảm khẩu độ thoát nước, tháo dỡ đường công vụ có nguy cơ cản dòng chảy, không để ảnh hưởng thoát lũ.
Với trường học, trạm y tế, cần rà soát, đánh giá an toàn, gia cố kịp thời, kiểm tra hệ thống điện và cây xanh. Trụ sở xã, trạm y tế, điểm sơ tán tập trung cần có máy phát điện hoạt động tốt; lực lượng CA, quân sự được trang bị bộ đàm để duy trì chỉ huy khi mất sóng điện thoại.
• Xin cảm ơn ông!
