Chu kỳ tiền rẻ kết thúc: Thị trường chứng khoán sẽ đi về đâu?

Theo SGI Capital, áp lực lạm phát tiếp tục đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu đi lên. Đáng chú ý, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm (US2Y) đã vượt lãi suất điều hành của Fed khoảng 0,5 điểm phần trăm.

Tiền mặt trở nên khan hiếm

SGI Capital nhận định khả năng Fed cắt giảm lãi suất hiện gần như không còn. Ngược lại, xác suất Fed tăng lãi suất đang dần được thị trường tính đến sau khi các số liệu việc làm tại Mỹ phát đi tín hiệu tích cực trở lại.

Thị trường chứng khoán đang bước vào giai đoạn mới khi chu kỳ tiền rẻ dần khép lại.

Đối với Việt Nam, SGI Capital đánh giá các cân đối vĩ mô cơ bản vẫn đang được Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước điều hành linh hoạt.

Thanh khoản hệ thống ngân hàng tiếp tục chịu áp lực khi tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa tốc độ huy động vốn trong 5 tháng đầu năm. Khoảng cách giữa tín dụng và huy động đã lên tới 2,65 triệu tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ LDR thuần vượt 115%.

Tuy nhiên, tình trạng này chưa đẩy hệ thống vào một cuộc đua tăng lãi suất huy động mới. Ngân hàng Nhà nước vẫn đang hỗ trợ thanh khoản thông qua các công cụ như OMO, SWAP ngoại tệ và bán USD kỳ hạn, qua đó vừa bổ sung thanh khoản VND vừa hỗ trợ cân đối áp lực tỷ giá.

Có thể thấy, sau các cuộc khủng hoảng tài chính và đặc biệt là đại dịch COVID-19, nhiều ngân hàng trung ương đã bơm lượng tiền lớn vào nền kinh tế nhằm kích thích tăng trưởng. Nguồn vốn giá rẻ không chỉ giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận tín dụng mà còn thúc đẩy dòng tiền chảy mạnh vào các tài sản rủi ro như chứng khoán, bất động sản hay tiền số.

Tuy nhiên, khi lạm phát gia tăng, các ngân hàng trung ương buộc phải đảo chiều chính sách. Lãi suất tăng lên, điều kiện tín dụng chặt chẽ hơn và chi phí sử dụng vốn cũng cao hơn trước. Điều này đánh dấu sự kết thúc của chu kỳ “tiền rẻ” – giai đoạn mà dòng tiền dư thừa từng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng đỡ giá tài sản.

Đối với thị trường chứng khoán, tác động đầu tiên là sự thu hẹp về định giá. Khi lãi suất tăng, nhà đầu tư có thêm nhiều lựa chọn an toàn như tiền gửi hoặc trái phiếu với mức sinh lời hấp dẫn hơn. Để cạnh tranh với những kênh đầu tư này, cổ phiếu phải mang lại kỳ vọng lợi nhuận cao hơn, đồng nghĩa với việc mặt bằng định giá có xu hướng giảm xuống.

Thanh khoản thị trường cũng thường suy yếu. Nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính sẽ phải cân nhắc kỹ hơn khi chi phí vay vốn tăng lên. Các công ty chứng khoán siết điều kiện cho vay ký quỹ, trong khi các quỹ đầu tư cũng trở nên thận trọng trước môi trường nhiều biến động. Hệ quả là giá cổ phiếu có thể phản ứng mạnh với những thông tin tiêu cực do lực cầu không còn dồi dào như trước.

"Từ đầu năm đến nay, các kênh tài sản lớn từ chứng khoán, bất động sản, vàng đến tiền số đều gặp khó khăn khi giá và thanh khoản cùng suy giảm. Chúng tôi tiếp tục giữ quan điểm thận trọng rằng chu kỳ tiền rẻ đã kết thúc và tiền mặt sẽ trở nên khan hiếm và dần lên ngôi và đảo ngược tâm lý sợ giữ tiền mặt đã bị đẩy lên đỉnh điểm vào năm ngoái ", SGI Capital nhấn mạnh.

Thị trường chứng khoán bước sang giai đoạn sàng lọc

Ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, CTCP Chứng khoán Mirae Asset (MAS) cho rằng môi trường lãi suất toàn cầu đang chuyển sang trạng thái duy trì ở mức cao, thay vì quay lại chu kỳ tiền rẻ. Điều này đồng nghĩa với việc dòng tiền đầu tư trở nên thận trọng hơn, chi phí vốn cao hơn và áp lực lên các thị trường tài sản vẫn còn hiện hữu trong trung hạn.

Tuy nhiên, “tiền mặt khan hiếm” không đồng nghĩa với việc toàn bộ dòng vốn rời bỏ thị trường chứng khoán. Thực tế, dòng tiền chỉ thay đổi cách phân bổ. Thay vì tìm kiếm cơ hội ở mọi loại tài sản, nhà đầu tư có xu hướng lựa chọn kỹ lưỡng hơn, ưu tiên các doanh nghiệp sở hữu nền tảng tài chính lành mạnh, lợi thế cạnh tranh bền vững và khả năng tạo dòng tiền thực.

Nói cách khác, khi chu kỳ tiền rẻ kết thúc, thị trường bước sang giai đoạn sàng lọc, nơi chất lượng doanh nghiệp trở thành yếu tố quyết định thay cho sự hưng phấn của dòng tiền.

Lịch sử cho thấy việc lãi suất cao không đồng nghĩa với việc thị trường chứng khoán chắc chắn đi xuống trong thời gian dài. Thực tế, nhiều giai đoạn kinh tế vẫn tăng trưởng tốt dù chính sách tiền tệ được duy trì ở mức thận trọng. Khi doanh nghiệp tiếp tục mở rộng hoạt động, lợi nhuận cải thiện và triển vọng kinh doanh tích cực, giá cổ phiếu vẫn có thể tăng bất chấp môi trường lãi suất không còn thấp.

Điều khác biệt nằm ở chỗ xu hướng tăng sẽ mang tính phân hóa mạnh hơn. Những doanh nghiệp có quản trị hiệu quả, nợ vay hợp lý và khả năng tạo dòng tiền ổn định thường thu hút dòng vốn dài hạn. Ngược lại, các doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào vốn giá rẻ hoặc tăng trưởng dựa trên đòn bẩy tài chính có thể gặp nhiều khó khăn hơn trong việc duy trì lợi nhuận.

Đối với thị trường Việt Nam, nếu thanh khoản toàn hệ thống không còn dồi dào như giai đoạn trước nhưng nền kinh tế vẫn duy trì tăng trưởng ổn định, nhiều nhóm ngành vẫn có cơ hội phát triển. Ngân hàng có thể hưởng lợi từ nhu cầu tín dụng và khả năng kiểm soát rủi ro tốt; các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ được hỗ trợ nếu kinh tế thế giới phục hồi; trong khi nhóm hạ tầng và đầu tư công có thể tiếp tục tăng trưởng nhờ các dự án quy mô lớn.

Ngược lại, những lĩnh vực sử dụng đòn bẩy cao sẽ cần nhiều thời gian để thích nghi với môi trường chi phí vốn mới. Nhà đầu tư vì thế không chỉ quan tâm đến tốc độ tăng doanh thu mà còn phải đánh giá khả năng tạo lợi nhuận thực, sức khỏe tài chính và chất lượng dòng tiền của doanh nghiệp.

Một điểm đáng lưu ý là trong chu kỳ tiền rẻ, nhiều cổ phiếu tăng giá chủ yếu nhờ kỳ vọng và tâm lý lạc quan. Khi thanh khoản bị thu hẹp, thị trường thường quay trở về phản ánh giá trị nội tại nhiều hơn. Đây là lý do những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt thường thể hiện sức chống chịu vượt trội và phục hồi nhanh hơn sau các giai đoạn điều chỉnh.