Chu Lai hạt nhân hệ sinh thái động lực nam Đà Nẵng

Công nhân làm việc trong dây chuyền lắp ráp ô tô của Tập đoàn THACO tại Chu Lai. Ảnh: Xuân Sơn

Mở cửa bầu trời và tiến ra đại dương

Từ tuyến kè vịnh An Hòa, hướng mắt theo dòng chảy của sông Trường Giang về phía biển, sẽ thấy những cẩu hàng tải trọng lớn vươn lên nền trời Chu Lai như những cánh tay khổng lồ đón nhận nguồn năng lượng dồi dào. Đó là hệ thống cẩu hàng của cảng biển Chu Lai, Kỳ Hà. Ông Đỗ Xuân Diện, nguyên Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai (nay là Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai thành phố Đà Nẵng) từng nhấn mạnh, ngay từ những ngày đầu, cảng biển trên hệ thống sông Trường Giang chính là tiền đề để Khu kinh tế mở Chu Lai ra đời với tầm nhìn mở cửa ra đại dương.

Sau 23 năm thành lập khu kinh tế này, vai trò của cảng biển trong vận tải hàng hóa đã chứng minh ưu thế vượt trội về năng lực vận chuyển, tiết giảm chi phí logistics và thu hút các nhà đầu tư vào Chu Lai. Để khai thác thế mạnh cảng biển tại Chu Lai, tháng 3/2025, Bộ Xây dựng phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Quảng Nam (cũ) thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, đến năm 2030 khu bến Tam Hiệp, Tam Hòa thuộc hệ thống bến cảng Chu Lai đạt công suất hàng hóa từ 7,5 triệu tấn đến 9 triệu tấn với nhu cầu vốn đến năm 2030 khoảng 5.236 tỷ đồng chủ yếu cho hạ tầng hàng hải công cộng (khoảng 3.612 tỷ đồng) và nhu cầu vốn đầu tư cho bến cảng khoảng 1.624 tỷ đồng.

Công nhân làm việc trong dây chuyền lắp ráp ô tô của Tập đoàn THACO tại Chu Lai. Ảnh: Xuân Sơn

Tỉnh Quảng Nam (cũ) cũng kêu gọi Dự án tuyến luồng Cửa Lở, tổng mức đầu tư dự kiến lên đến 7.200 tỷ đồng và đã có nhà đầu tư “đặt hàng”. Với tham vọng nạo vét tuyến luồng Cửa Lở, mở ra cánh cửa về phát triển hạ tầng logistics đồng bộ, gắn liền với Khu phi thuế quan Tam Hòa rộng 797ha và hệ thống cảng biển, khu công nghiệp tại Chu Lai. Ông Trần Bá Dương, Chủ tịch THACO Group, doanh nghiệp đề xuất đầu tư dự án này, chia sẻ: “Đây là dự án tâm huyết của THACO, không quan trọng về vốn đầu tư, mà cần sự hỗ trợ của cấp thẩm quyền về thủ tục đầu tư”.

Theo Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai thành phố Đà Nẵng Nguyễn Hồng Quang, mục tiêu cốt lõi của dự án là nạo vét và xây dựng tuyến luồng hàng hải Cửa Lở đón tàu trọng tải 50.000 tấn. Đạt được điều này, không chỉ giải quyết bài toán về năng lực tiếp nhận tàu lớn hiện tại, mà còn mở ra nhiều cơ hội cho nhà đầu tư quan tâm đến môi trường đầu tư phía nam Đà Nẵng.

Công nhân làm việc trong dây chuyền lắp ráp ô tô của Tập đoàn THACO tại Chu Lai. Ảnh: Xuân Sơn

Rời tuyến kè vịnh An Hòa xuôi theo đường ven biển Võ Chí Công đang được thi công mở rộng, sẽ “đến đích” cảng hàng không Chu Lai. Chuyến bay ngày cuối năm như hối hả hơn khi vào đường băng cất cánh. Cảng hàng không Chu Lai ngày càng nhộn nhịp đã tạo ra sức bật mới cho vùng đất này.

Hệ sinh thái phát triển kinh tế đô thị, logistics mà hạt nhân là dự án cảng hàng không Chu Lai đang được xúc tiến triển khai. Trên diện tích khoảng 3.000ha, tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 10 tỷ USD trong tổ hợp dự án này, sẽ dành khoảng 6,7 tỷ USD đầu tư khu thương mại tự do (khoảng 225ha); khu đô thị dịch vụ sinh thái cảng hàng không với diện tích khoảng 185ha và khu công nghiệp với diện tích khoảng 360ha. Riêng Cảng hàng không Chu Lai, sẽ dành khoảng 3,3 tỷ USD đầu tư hạ tầng bao gồm sân đỗ, đường băng, ga hành khách, trung tâm sửa chữa và bảo dưỡng tàu bay...

Cảng Chu Lai - Trường Hải ngày càng nhộn nhịp. Ảnh: Hà Minh

Cơ hội cho nhà đầu tư tư nhân

Bốn năm trở lại đây, trên phạm vi cả nước, lĩnh vực hạ tầng (cao tốc, sân bay) chứng kiến làn sóng ồ ạt vốn đầu tư từ kinh tế tư nhân theo phương thức đối tác công - tư. Nhiều dự án hạ tầng hiện đại được hoàn thành, đưa vào khai thác nâng cao năng lực vận tải quốc gia, nâng tầm hạ tầng Việt Nam đối với quốc tế. Tại Đà Nẵng, từ thành công dự án lĩnh vực hạ tầng với sự tham gia của kinh tế tư nhân như THACO tại cảng Chu Lai, THACO đang tiếp tục đề xuất với cấp thẩm quyền Đà Nẵng phương thức đầu tư PPP, loại hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao) đối với Dự án luồng Cửa Lở.

Xã hội hóa đầu tư, chia sẻ gánh nặng cho ngân sách nhà nước và cũng là cơ hội cho những nhà đầu tư đảm bảo năng lực nhằm phát triển nam Đà Nẵng nhộn nhịp trong tương lai. Với phương châm này, Đà Nẵng đang từng bước đề nghị các bộ, ngành Trung ương trao quyền cho thành phố thực hiện dự án đầu tư, khai thác Cảng hàng không Chu Lai và hệ sinh thái kinh tế, đô thị sân bay theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Cảng Chu Lai - Trường Hải ngày càng nhộn nhịp. Ảnh: Hà Minh

Ông Nguyễn Hà Nam, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, theo quy hoạch tổng thể, sân bay Chu Lai sẽ chuyển đổi từ sân bay truyền thống sang mô hình đô thị sân bay tích hợp đa chức năng, bao gồm các hoạt động hàng không, logistics, công nghiệp, thương mại và đô thị. Các hạng mục trọng điểm gồm nhà ga hành khách quốc tế, trung tâm logistics và hàng hóa hàng không, trung tâm bảo dưỡng – sửa chữa – đại tu tàu bay (MRO), khu thương mại tự do và các trung tâm thương mại, dịch vụ.

Ông Trần Nam Hưng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng khẳng định, khu đô thị sân bay sẽ trở thành cực tăng trưởng mới thông qua khai thác không gian đô thị gắn với sân bay và dịch vụ hàng không; đồng thời gắn kết chặt chẽ với Khu kinh tế mở Chu Lai và hành lang phát triển ven biển từ Đà Nẵng đến Quảng Ngãi. Tại chương trình gặp gỡ “Hàng không đồng hành cùng du lịch Đà Nẵng 2025” diễn ra giữa tháng 12/2025, bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND thành phố cũng đánh giá việc phát triển sân bay Chu Lai theo mô hình đô thị sân bay sẽ mở rộng năng lực hạ tầng hàng không, tạo không gian phát triển kinh tế - đô thị hiện đại, gia tăng sức cạnh tranh và khả năng liên kết quốc tế.

Một dự án lớn sẽ đòi hỏi việc chọn lựa nhà đầu tư xứng tầm. Đã có một số nhà đầu tư ngỏ lời tìm hiểu Cảng hàng không Chu Lai. Đặc biệt, tại buổi làm việc mới đây, ông Tabajah Bassam, Chủ tịch Hội đồng Doanh nhân Ả Rập cho rằng Đà Nẵng sở hữu vị trí thuận lợi, có đường bờ biển dài và đẹp, khu vực phía nam có quỹ đất rộng lớn, cơ hội đầu tư của nhà đầu tư Trung Đông vào khu vực rất rộng mở. Song song đó, trong tháng 11/2025, Royal Schiphol Group và Công ty Tư vấn hàng không Hà Lan (NACO) đã đến khảo sát, nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Chu Lai.

Theo ông Nguyễn Hồng Quang, chậm nhất tháng 3/2026, quy hoạch tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng cũ sẽ tích hợp hoàn thiện, một không gian mới được mở rộng ra toàn bộ Khu kinh tế mở Chu Lai, vươn ra xã đảo Tam Hải và kéo dài đến nút giao quốc lộ 14E, nam Đà Nẵng bước vào giai đoạn mới với thênh thang cơ hội...

HÀ MINH