Chủ tịch Fed khuyên người kế nhiệm tránh xa chính trị và giữ tính độc lập

Chủ tịch Fed phát biểu trong cuộc họp báo. Ảnh: AFP

Giữ nguyên lãi suất

Phát biểu trong cuộc họp báo sau cuộc họp của Ủy ban Thị trường mở liên bang (FOMC), ông Powell cho biết, Fed đã quyết định giữ nguyên lãi suất, trong bối cảnh cơ quan này đang nỗ lực bảo vệ khả năng hoạch định chính sách tiền tệ không chịu sự can thiệp từ chính trị. Theo đó, Fed duy trì lãi suất cho vay chủ chốt trong biên độ 3,5% - 3,75%, sau ba lần cắt giảm liên tiếp vào cuối năm ngoái. Chủ tịch Fed Powell ám chỉ rằng giai đoạn “tạm dừng” này có thể kéo dài trong một thời gian.

Quyết định lần này không đạt được sự đồng thuận tuyệt đối. Hai Thống đốc Fed là Stephen Miran và Christopher Waller - đều do ông Trump bổ nhiệm đã bỏ phiếu phản đối. Hai ông ủng hộ cắt giảm lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm.

Đáng chú ý, ông Waller hiện là một trong 4 ứng viên tiềm năng cho vị trí Chủ tịch Fed khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc vào tháng 5 tới. Trước đây, các quan điểm thiên về nới lỏng tiền tệ của ông Waller thường được chính quyền Tổng thống Trump đánh giá tích cực.

Tuy nhiên, ông Powell phát tín hiệu rõ ràng rằng chưa có lý do cấp bách để nới lỏng chính sách tiền tệ. “Tôi nghĩ, và nhiều đồng nghiệp của tôi cũng nghĩ như vậy, rằng rất khó để nhìn vào các dữ liệu hiện tại và kết luận rằng Mỹ đang theo đuổi chính sách tiền tệ thắt chặt đáng kể”, ông Powell nói, hàm ý rằng nền kinh tế Mỹ vẫn đang trụ vững.

Trong tuyên bố chính sách mới nhất, Fed mô tả tăng trưởng kinh tế là “vững chắc”, nâng mức đánh giá so với “vừa phải” trong thông cáo hồi tháng 12. Các nhà hoạch định chính sách cũng cho biết tỷ lệ thất nghiệp đã xuất hiện những dấu hiệu ổn định.

Năm ngoái, Fed quyết định hạ lãi suất do lo ngại thị trường lao động suy yếu, nhằm ngăn chặn nguy cơ kinh tế giảm tốc sâu hơn.

Lời khuyên cho người kế nhiệm: Tránh xa chính trị

Khi được hỏi về lời khuyên dành cho người kế nhiệm, ông Powell trả lời ngắn gọn: “Hãy tránh xa chính trị”. Tuy nhiên, Chủ tịch Fed cho rằng, tránh xa chính trị không đồng nghĩa với việc né tránh trách nhiệm giải trình. Theo ông, người đứng đầu Fed trong tương lai vẫn có nghĩa vụ làm việc và chịu sự giám sát của Quốc hội. Trong 8 năm lãnh đạo Fed, ông Powell cho biết đã xây dựng được các mối quan hệ rộng rãi với các nghị sĩ Mỹ. Ông nhấn mạnh rằng, Quốc hội là kênh duy nhất bảo đảm trách nhiệm giải trình dân chủ của Fed, và việc điều trần, báo cáo trước các nghị sĩ là nghĩa vụ thường xuyên, không phải gánh nặng hình thức.

Tại cuộc họp báo kéo dài hơn 45 phút, ông Powell cũng đối mặt với nhiều câu hỏi liên quan đến cuộc điều tra của Bộ Tư pháp Mỹ nhằm vào cá nhân ông. Tuy nhiên, Chủ tịch Fed từ chối bình luận, đồng thời né tránh các câu hỏi về tương lai của mình tại ngân hàng trung ương sau khi nhiệm kỳ chủ tịch kết thúc.

Dù từ chối trả lời nhiều câu hỏi liên quan đến chính trị và các cuộc điều tra liên bang, ông Powell vẫn giải thích lý do tham dự phiên tranh luận pháp lý gần đây trong vụ kiện của Thống đốc Fed Lisa Cook, người đang thách thức nỗ lực của ông Trump nhằm cách chức bà khỏi Hội đồng Thống đốc Fed dựa trên các cáo buộc gian lận thế chấp chưa được chứng minh.

“Tôi nghĩ sẽ rất khó để giải thích nếu tôi không có mặt”, ông Powell nói, đồng thời dẫn lại tiền lệ khi cựu Chủ tịch Fed Paul Volcker từng tham dự một phiên tòa Tòa án Tối cao vào những năm 1980.

Một phán quyết bất lợi cho bà Cook được nhiều chuyên gia đánh giá sẽ là đòn giáng nghiêm trọng vào tính độc lập chính trị của Fed - yếu tố mà ông Powell khẳng định đã “phục vụ người dân Mỹ rất tốt” trong nhiều thập kỷ.

Đáng chú ý, ngay cả các thẩm phán bảo thủ của Tối cao Pháp viện cũng tỏ ra hoài nghi trước lập luận của chính quyền. Thẩm phán Brett Kavanaugh, do chính ông Trump đề cử cảnh báo rằng, nếu vụ chính quyền Tổng thống Trump kiện Thống đốc Cook tạo ra tiền lệ, các Tổng thống tương lai có thể dễ dàng viện dẫn những lý do mơ hồ để loại bỏ các quan chức Fed không cùng quan điểm.

Kỳ vọng về người kế nhiệm

Tổng thống Donald Trump cho biết, ông sẽ “rất sớm” công bố người được đề cử giữ chức Chủ tịch Fed tiếp theo, khép lại quá trình tìm kiếm kéo dài nhiều tháng, từng xem xét khoảng một chục ứng viên cho vị trí có ảnh hưởng bậc nhất trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Câu hỏi ai sẽ lãnh đạo Fed tiếp theo đang là mối quan tâm hàng đầu của Phố Wall, nhất là khi ông Powell chỉ còn hai cuộc họp chính sách trước khi mãn nhiệm, trong khi thị trường hiện chưa kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trước mùa hè.

Giới đầu tư Phố Wall hiện dự báo Fed sẽ cắt giảm lãi suất hai lần trong năm 2026, phần lớn vì tin rằng người kế nhiệm ông Powell sẽ có xu hướng “ôn hòa” hơn trong chính sách tiền tệ.

“Chưa có cơ sở rõ ràng để cắt giảm lãi suất trong năm nay, nhưng chúng tôi biết Chủ tịch Fed tiếp theo nhiều khả năng sẽ nghiêng về nới lỏng”, ông Aditya Bhave, kinh tế trưởng Mỹ tại Bank of America, nhận định. “Dù vậy, việc xây dựng được sự đồng thuận trong Ủy ban Thị trưởng mở sẽ không đơn giản”.

Người đứng đầu mới của Fed sẽ phải điều hành Ủy ban Thị trường mở liên bang (FOMC) gồm 12 thành viên, nơi các quyết định không phụ thuộc hoàn toàn vào ý chí của Chủ tịch. Năm nay, ủy ban có thêm những tiếng nói mới vẫn lo ngại về lạm phát, như Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack và Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan.

Quỳnh Vũ