Chủ tịch Hà Nội: Không thể chỉ bồi thường khi thu hồi đất mà thiếu phương án sinh kế lâu dài

Sáng 14/10, UBND Thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND Thành phố với nông dân Thủ đô năm 2026. Hội nghị được kết nối trực tuyến tới 79 điểm cầu xã, với gần 3.700 đại biểu tham gia.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung kiến nghị thành phố tháo gỡ khó khăn trong hai nhóm vấn đề chính, gồm cơ chế, chính sách, nguồn lực và bảo đảm sinh kế nông dân trong quá trình đô thị hóa; đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, liên kết chuỗi giá trị và phát triển thị trường nông sản.

Nhiều ý kiến phản ánh những vướng mắc liên quan đến đất đai, hạ tầng sản xuất, tích tụ đất đai, di dời trang trại, ứng phó ngập úng, chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho người dân bị thu hồi đất. Bên cạnh đó, các đại biểu đề xuất thành phố hỗ trợ ứng dụng công nghệ, phát triển làng nghề và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.

Hội nghị được kết nối trực tuyến tới 79 điểm cầu xã, với gần 3.700 đại biểu tham gia.

Đô thị hóa phải gắn với sinh kế lâu dài của người dân

Phát biểu kết luận hội nghị, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh yêu cầu giải quyết thực chất những khó khăn của nông dân, nhất là các vấn đề về đất đai, việc làm, đầu ra nông sản và chuyển đổi mô hình sản xuất.

Theo ông Thắng, Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao về tăng trưởng kinh tế, phát triển hạ tầng, tổ chức lại không gian đô thị và nâng cao chất lượng cuộc sống. Quá trình này tất yếu làm thay đổi cơ cấu sử dụng đất, lao động và không gian nông thôn. Vì vậy, phát triển đô thị phải bảo đảm hài hòa với quyền và lợi ích chính đáng của người dân.

Đáng chú ý, người đứng đầu chính quyền thành phố yêu cầu đặc biệt quan tâm đến sinh kế của nông dân trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đô thị hóa.

"Một hộ nông dân sau khi thu hồi đất sẽ làm nghề gì, thu nhập từ đâu, con em họ được đào tạo và có cơ hội việc làm như thế nào? Những vấn đề đó phải được đặt ra ngay trong quá trình xây dựng và triển khai các dự án phát triển", Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu kết luận hội nghị.

Theo ông, đây là trách nhiệm của chính quyền các cấp, cơ quan quản lý và các chủ đầu tư có liên quan. Việc triển khai dự án không thể chỉ dừng ở phương án bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất mà phải tính đến khả năng ổn định cuộc sống lâu dài của người dân.

"Không thể chỉ quan tâm đến phương án bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất mà thiếu phương án sinh kế lâu dài cho người dân", ông Thắng nêu rõ, đồng thời yêu cầu các địa phương khi triển khai dự án phải xây dựng đồng bộ phương án hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, giải quyết việc làm và ổn định đời sống cho các hộ dân bị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, thành phố cần tập trung tháo gỡ những vướng mắc về đất đai, quy hoạch, hạ tầng sản xuất và phòng, chống thiên tai, tạo điều kiện để người dân duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp với định hướng phát triển của từng địa bàn.

Bảo tồn mô hình "làng trong phố, phố trong làng"

Đề cập định hướng quy hoạch và phát triển Thủ đô thời gian tới, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội cho rằng cần quan tâm đúng mức đến mô hình "làng trong phố, phố trong làng".

"Chúng ta phát triển đô thị hiện đại nhưng không có nghĩa là xóa đi những giá trị của làng quê truyền thống. Những làng cổ, làng nghề, không gian văn hóa cộng đồng, cảnh quan sinh thái và các giá trị truyền thống cần được bảo tồn, khai thác hợp lý, đồng thời được bổ sung hạ tầng, dịch vụ và điều kiện sống văn minh, hiện đại", ông Thắng nêu rõ.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, các khu đô thị mới cũng cần được quy hoạch với không gian xanh, không gian sinh thái, các hoạt động văn hóa cộng đồng và sự kết nối với những giá trị truyền thống của địa phương. Đây là nội dung cần được tính toán ngay từ khâu lập quy hoạch, thay vì chỉ đặt ra khi đô thị đã hình thành.

Quan tâm đúng mức đến mô hình "làng trong phố, phố trong làng" (Ảnh làng cổ Đường Lâm nhìn từ trên cao: Hữu Thắng).

Về định hướng phát triển nông nghiệp, ông Vũ Đại Thắng cho rằng nông nghiệp Hà Nội cần được đặt trong tổng thể phát triển Thủ đô và liên kết Vùng Thủ đô. Với đặc điểm của một đô thị lớn, thành phố phải chuyển mạnh sang phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất hàng hóa chất lượng cao, có giá trị kinh tế và hiệu quả sử dụng đất lớn.

Thành phố cũng định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, chăn nuôi an toàn sinh học, xử lý chất thải và tận dụng phụ phẩm trong sản xuất. Đối với các làng nghề truyền thống, cần hỗ trợ về mặt bằng sản xuất, hạ tầng, xử lý môi trường, đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Việc phát triển du lịch làng nghề, không gian giới thiệu sản phẩm và các hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống cũng cần được nghiên cứu, qua đó tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và gìn giữ bản sắc văn hóa Thủ đô.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, gắn sản xuất với thị trường

Đối với chuyển đổi số và tiêu thụ nông sản, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội yêu cầu các cơ quan chức năng hỗ trợ nông dân, hợp tác xã ứng dụng công nghệ phù hợp với quy mô sản xuất; đơn giản hóa quy trình, tăng cường hướng dẫn tại cơ sở, kết nối dữ liệu sản xuất và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Các ngành chức năng cần rà soát nhu cầu đầu tư hệ thống sơ chế, chế biến, kho lạnh, bảo quản và logistics; đồng thời đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp phân phối, siêu thị, chợ đầu mối và hệ thống bán lẻ.

Theo ông Thắng, sản xuất nông nghiệp phải gắn với nhu cầu thị trường ngay từ đầu, từng bước khắc phục tình trạng được mùa nhưng khó tiêu thụ, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của nông sản.

Sản xuất nông nghiệp phải gắn với nhu cầu thị trường ngay từ đầu.

Chủ tịch UBND Thành phố khẳng định Hà Nội sẽ tiếp tục phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ, khoa học, công nghệ và kinh tế số, đồng thời gìn giữ không gian sinh thái, cảnh quan nông thôn, làng nghề và các giá trị văn hóa truyền thống.

Thành phố hướng tới tạo điều kiện để người dân tiếp tục làm giàu từ nông nghiệp tại những nơi có lợi thế, đồng thời mở rộng cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp, tham gia các ngành kinh tế mới, ổn định cuộc sống và nâng cao thu nhập trong quá trình phát triển Thủ đô.