Chủ tịch Quốc hội: Bảo vệ chất xám, trao quyền cho doanh nghiệp xuất bản

Hoàn thiện quy định về xuất bản, đẩy mạnh chuyển đổi số

Sáng 15/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành nội dung Phiên họp.

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, việc sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản được đặt ra trên cơ sở các chủ trương, đường lối của Đảng về hoàn thiện thể chế, phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động xuất bản.

Đồng thời, dự án luật sửa đổi cũng nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật sau khi Quốc hội ban hành nhiều luật mới, đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế và các chiến lược, chương trình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Ảnh: Vũ Hiếu

Sau hơn 13 năm thi hành, ngoài những ưu điểm, thuận lợi, Luật Xuất bản 2012 đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Ngành xuất bản, in, phát hành là một trong 10 trụ cột của công nghiệp văn hóa quốc gia; mục tiêu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đòi hỏi sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản để thúc đẩy hoạt động xuất bản phát triển nhanh và bền vững.

Dự thảo Luật không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đổi tượng áp dụng của Luật Xuất bản 2012; không có nội dung hạn chế quyền con người, quyền công dân quy định trong Hiến pháp tại dự thảo Luật.

Bố cục của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung nội dung 27/54 điều (bảo đảm việc sửa đổi, bổ sung nội dung không quá 50% tổng số điều theo quy định tại khoản 4 Điều 8 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật), bãi bỏ 03 điều (Điều 15, Điều 37 và Điều 41) và bãi bỏ các cụm từ “cấp đổi,” “gia hạn” tại khoản 2 Điều 8; đồng thời thay thế cụm từ “Bộ Thông tin và Truyền thông” thành “Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch” trong 05 điều của Luật Xuất bản 2012.

Trong số 27 điều được sửa đổi, bổ sung nội dung, có 16 điều về cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày tờ trình dự án luật. Ảnh: Vũ Hiếu

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, nội dung cơ bản của dự thảo Luật theo nguyên tắc "6 rõ", trong đó nội dung 27 điều của Luật Xuất bản 2012 được sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật tập trung vào các nhóm nội dung quan trọng sau:

Thứ nhất, hoàn thiện quy định về nội dung quản lý và chính sách của nhà nước đối với hoạt động xuất bản.

Thứ hai, hoàn thiện quy định phòng chống xâm phạm bản quyền, đặc biệt là các hành vi xâm phạm bản quyền trên không gian mạng, tạo động lực phát triển hoạt động xuất bản.

Thứ ba, hoàn thiện các quy định về tổ chức hoạt động, liên kết của nhà xuất bản.

Thứ tư, hoàn thiện các quy định về xuất bản và phát hành xuất bản phẩm điện tử, đẩy mạnh chuyển đổi số.

Dự thảo Luật có 19 nội dung dự kiến giao Chính phủ quy định chi tiết.

Trình bày báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật; đồng thời, đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát, tiếp tục thể chế hóa đầy đủ hơn các quan điểm, chủ trương mới của Đảng tại Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới".

Ngoài ra, đề nghị nghiên cứu bổ sung thêm nhóm chính sách về phát triển nguồn nhân lực xuất bản, nhất là đội ngũ cán bộ, biên tập viên, chuyên gia công nghệ, nhà quản trị giỏi theo tinh thần của Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư; rà soát các chính sách về đặt hàng, đấu thầu, giao nhiệm vụ, hỗ trợ, ưu đãi, khuyến khích để bảo đảm phù hợp với đặc thù của hoạt động xuất bản và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Cùng với đó, đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát kỹ lưỡng việc quản lý các nội dung, sản phẩm thông tin trên không gian mạng đang được điều chỉnh ở nhiều quy định có liên quan (báo chí, thông tin điện tử, giao dịch điện tử, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ,…) để tránh chồng chéo.

Mở đường cho xuất bản số và hội nhập quốc tế

Cho ý kiến tại Phiên họp, các ý kiến tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Xuất bản 2012 để tiếp tục thể chế hóa kịp thời, đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng trong lĩnh vực xuất bản; khắc phục những khó khăn, vướng mắc, bất cập phát sinh sau 13 năm thi hành Luật Xuất bản; góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng luật sửa đổi cần mở đường cho công nghệ, bảo vệ tối đa chất xám của tác giả và trao quyền cho các doanh nghiệp xuất bản tự tin hội nhập quốc tế. Ảnh: Vũ Hiếu

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Xuất bản lần này phải chuyển dịch mạnh mẽ sang vai trò kiến tạo phát triển. Luật sửa đổi cần mở đường cho công nghệ, bảo vệ tối đa chất xám của tác giả và trao quyền cho các doanh nghiệp xuất bản tự tin hội nhập quốc tế.

Qua quá trình thực hiện Luật Xuất bản thời gian qua, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị các cơ quan cần phân tích kỹ các hạn chế lớn về: hạ tầng và tư duy quản lý xuất bản số còn thiếu và yếu; vấn nạn xâm phạm bản quyền và sách lậu diễn ra phức tạp, chưa được xử lý triệt để; sự thiếu vắng các tác phẩm nội địa có tầm vóc, giá trị để xuất khẩu ra nước ngoài; nguồn nhân lực biên tập viên chưa được chuẩn hóa…

Từ những hạn chế nêu trên, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng việc sửa đổi luật lần này cần tập trung vào các giải pháp sau: phải luật hóa và nâng cao vị thế pháp lý của đơn vị liên kết; kiến tạo hành lang pháp lý vượt trội cho xuất bản số; thiết lập cơ chế mạnh mẽ để chống sách lậu trên không gian mạng; áp dụng các chính sách ưu đãi tài chính thực chất cho chuỗi giá trị xuất bản; chuẩn hóa đội ngũ nhân sự ngành xuất bản. Đây là vấn đề cốt lõi để triển khai hiệu quả luật và các văn bản dưới luật.

“Việc sửa luật là công việc khó, nhưng phải sửa sao cho đáp ứng được yêu cầu của kỷ nguyên số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và thiết lập được phương thức quản lý vượt trội cho lĩnh vực xuất bản số” Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự nỗ lực và tinh thần khẩn trương của Chính phủ trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án Luật.

Để hoàn thiện dự án Luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo khẩn trương tiếp thu tối đa ý kiến tại Phiên họp. Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục rà soát để thể chế hóa tinh thần Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư và các chủ trương, định hướng mới của Đảng về phát triển hoạt động xuất bản trong kỷ nguyên số. Việc sửa đổi luật cần hướng tới phát triển công nghiệp văn hóa, văn hóa đọc, xây dựng ngành xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp và phát huy tối đa vai trò của ngành trong sự nghiệp phát triển chung.