Chủ tịch Quốc hội 'điểm danh' các luật chậm ban hành, kém chất lượng

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, đây là lần thứ 2 liên tiếp Bộ Chính trị ban hành Kết luận về định hướng lập pháp toàn khóa (sau Kết luận số 19-KL/TW của khóa XV), khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của công tác này.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu bế mạc hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Ảnh: VIẾT CHUNG

Chủ tịch Quốc hội thông tin, từ kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, Quốc hội đã thực hiện đổi mới tư duy lập pháp. Theo đó, Quốc hội chỉ ban hành luật khung; nghị định do Chính phủ và thông tư do các bộ, ngành ban hành; không đưa các quy định mang tính nghị định, thông tư vào luật theo đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đó là: “Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu mà còn phải kiến tạo tương lai; không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường”.

Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ những tồn tại, hạn chế trong công tác xây dựng pháp luật. Ảnh: VIẾT CHUNG

Bên cạnh kết quả đạt được, Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ rõ những tồn tại, hạn chế trong công tác xây dựng pháp luật vừa qua. Việc chuẩn bị một số dự án luật chậm tiến độ, xảy ra tình trạng xin lùi thời gian trình Quốc hội xem xét như Luật Đất đai; Luật Khám bệnh, chữa bệnh; Luật Các tổ chức tín dụng; Luật Quy hoạch; Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND... Có những luật chuẩn bị chưa kỹ, luật vừa ban hành đã phải sửa đổi như Luật Thủ đô; Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn...

Chủ tịch Quốc hội cũng phê bình tình trạng chậm ban hành văn bản hướng dẫn, như Luật Công đoàn có hiệu lực từ 1-7-2025 nhưng đến nay vẫn chưa ban hành đủ văn bản quy định chi tiết; Luật Tổ chức chính quyền địa phương có hiệu lực từ 1-7-2025 nhưng ngày 26-5-2026 mới ban hành Nghị định số 185; Luật Lưu trữ có hiệu lực từ 1-7-2025 nhưng ngày 12-5-2026 mới ban hành Thông tư số 47…

Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng đối với các cơ quan của Chính phủ, khi trình dự án Luật phải trình kèm dự thảo Nghị định và dự thảo Thông tư hướng dẫn. Như vậy, luật ban hành xong mới thực hiện ngay được, khắc phục tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư". "Nếu không khắc phục triệt để thì đây có thể là một “điểm nghẽn” trong tổ chức thi hành pháp luật", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Về nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, từ nay đến hết năm 2026, khối lượng nhiệm vụ lập pháp là rất lớn với 61 nhiệm vụ. Cùng với đó, 39 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2027 để đưa vào Chương trình năm 2028; 26 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2028 để đưa vào Chương trình năm 2029; 14 nhiệm vụ cần hoàn thành năm 2029 để đưa vào Chương trình năm 2030; chưa tính các vấn đề cấp thiết, quan trọng theo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương trong thời gian tới.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan, tổ chức khẩn trương hoàn thành (trước ngày 30-6) xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm và triển khai thực hiện ngay việc rà soát, nghiên cứu, thực hiện các nhiệm vụ theo kế hoạch đã đề ra.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: VIẾT CHUNG

Chủ tịch Quốc hội cũng nhắc lại yêu cầu, tại các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng phải trực tiếp chủ trì báo cáo và giải trình, không cử Thứ trưởng đi thay (trừ trường hợp Phó Thủ tướng đi thay). Nếu Bộ trưởng vắng mặt không có lý do chính đáng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ hoãn họp. Đây là quy chế làm việc, phải thực hiện nghiêm túc.

Do khối lượng lập pháp rất lớn, các cơ quan liên quan cần khẩn trương xây dựng các dự án để kiến nghị tổ chức kỳ họp không thường lệ nhằm giảm tải cho kỳ họp thứ 2, kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XVI.

"Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban sẽ chịu trách nhiệm về chất lượng dự án luật cùng với đơn vị soạn thảo. Đủ điều kiện thì trình, không đủ điều kiện phải báo cáo với Phó Chủ tịch Quốc hội phụ trách. Các Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Thủ tướng phụ trách cũng phải theo dõi xuyên suốt để báo cáo Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.