Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Giám sát sắc bén, không để kiến nghị 'rơi vào im lặng'

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu

Như Báo Đại biểu Nhân dân đã đưa tin, chiều nay, 25/5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đã làm việc với Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát về nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và nhiệm kỳ 2026-2031.

Chuyển mạnh sang vai trò tham mưu chiến lược

Qua nghe báo cáo và các ý kiến tại cuộc làm việc, phát biểu kết luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, nỗ lực rất lớn của Ủy ban thời gian qua. Theo Chủ tịch Quốc hội, trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và những tháng đầu năm 2026, Ủy ban đã nỗ lực, đoàn kết, tham gia hoàn thiện thể chế về hoạt động giám sát; tích cực đóng góp vào các luật, nghị quyết quan trọng của Quốc hội; chuẩn bị các đề án có ý nghĩa nền tảng cho cả nhiệm kỳ; duy trì nề nếp tiếp công dân, xử lý đơn thư, tổng hợp kiến nghị cử tri và bước đầu thúc đẩy chuyển đổi số. Chất lượng báo cáo dân nguyện hằng tháng của Ủy ban ngày càng được nâng lên.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu

Lưu ý một số tồn tại, hạn chế, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đã đến lúc Ủy ban không thể “dậm chân tại chỗ” ở các công việc tiếp nhận, tổng hợp, chuyển đơn, theo dõi, báo cáo, mà phải trở thành cơ quan tham mưu chiến lược, nơi phát hiện sớm vấn đề, cảnh báo chính sách, điều hòa hoạt động giám sát và theo đến cùng trách nhiệm thực thi.

“Trong nhiều phát biểu tại các cuộc làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm luôn nhấn mạnh: “Dân là gốc”, “Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và động lực của phát triển”. Quốc hội muốn đổi mới mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả hơn thì hoạt động dân nguyện và giám sát phải có nhiều điểm mới, làm sao để “dân tin, Đảng tin”, để ý Đảng và lòng dân hòa quyện với nhau”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Dân nguyện và giám sát phải gắn chặt với nhau

Yêu cầu dân nguyện và giám sát phải gắn chặt với nhau, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, dân nguyện cung cấp dữ liệu thực tiễn, phản ánh kiến nghị của Nhân dân, bất cập của chính sách, hạn chế trong thực thi pháp luật; còn giám sát phải xử lý đến cùng những vấn đề nổi lên từ dân nguyện, làm rõ trách nhiệm và tạo chuyển biến cụ thể.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu

“Hoạt động của Ủy ban cần chuyển mạnh từ cách làm hành chính sang tư duy phân tích, dự báo và kiến nghị chính sách. Mỗi kiến nghị phải có căn cứ, có địa chỉ trách nhiệm, có giải pháp và có cơ chế theo dõi đến cùng”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác dân nguyện theo hướng thực chất, trách nhiệm, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, báo cáo dân nguyện hằng tháng phải được nâng tầm, không chỉ dừng ở thống kê số đơn, số lượt tiếp công dân, số kiến nghị đã chuyển, mà phải chỉ ra xu hướng nổi lên, lĩnh vực bức xúc, địa bàn phức tạp, cơ quan chậm giải quyết, vụ việc có nguy cơ trở thành điểm nóng.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh phát biểu

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu đổi mới hoạt động tiếp xúc cử tri. Ủy ban cần phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan liên quan để lắng nghe thực chất ý kiến của cử tri, không hình thức, không lặp lại thành phần. Qua mỗi kỳ tiếp xúc cử tri, phải nắm được tâm tư, nguyện vọng của cử tri và Nhân dân cả nước để báo cáo Quốc hội, kiến nghị với Đảng, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương.

“Dân nguyện phải làm cho người dân thấy Quốc hội lắng nghe thật, theo dõi thật, giám sát thật và thúc đẩy giải quyết thật”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Tập trung vào các vấn đề lớn như điểm nghẽn thể chế, tổ chức thực thi, phân bổ nguồn lực, kỷ luật công vụ, chất lượng dịch vụ công

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cần nâng tầm hoạt động giám sát theo hướng sắc bén, có trọng tâm, có hậu kiểm, có chuyển biến. Theo đó, Ủy ban tham mưu để hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tập trung vào các vấn đề lớn như điểm nghẽn thể chế, tổ chức thực thi, phân bổ nguồn lực, kỷ luật công vụ, chất lượng dịch vụ công.

“Kết luận giám sát phải có địa chỉ trách nhiệm, thời hạn thực hiện, chỉ số kiểm đếm và cơ chế báo cáo lại; không để kiến nghị giám sát rơi vào im lặng”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh phát biểu

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu chuẩn bị thật tốt hai đề án lớn về giám sát, gồm Đề án về tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân và Đề án của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Định hướng trọng tâm hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

“Đây phải là sản phẩm chiến lược của năm 2026 và của cả nhiệm kỳ. Hai đề án phải trả lời rõ giám sát để làm gì, giám sát vào đâu, giám sát bằng công cụ nào, theo dõi sau giám sát ra sao, trách nhiệm của cơ quan chịu giám sát được xác lập thế nào. Tinh thần là giám sát để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, siết chặt kỷ luật thực thi, bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng an ninh”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chuyển đổi số phải trở thành đột phá

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chuyển đổi số phải trở thành đột phá trong công tác dân nguyện và giám sát. Chuyển đổi số không phải là trang bị phần mềm đơn lẻ, mà là đổi mới căn bản phương thức làm việc.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư, giám sát giải quyết kiến nghị cử tri và hoạt động giám sát. Hệ thống dữ liệu phải dùng được, kết nối được, phân tích được, cảnh báo được, truy vết trách nhiệm được và phục vụ chỉ đạo, điều hành được.

Ủy ban cần nghiên cứu từng bước ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong phân loại đơn thư, phát hiện vấn đề lặp lại, nhận diện xu hướng bức xúc xã hội, hỗ trợ lựa chọn nội dung giám sát. Đây là cơ sở để chuyển từ xử lý sự vụ sang phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga phát biểu

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ dân nguyện và giám sát có bản lĩnh, kỹ năng, dữ liệu và tư duy chính sách; chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, đào tạo chuyên sâu, tăng cường sử dụng chuyên gia, nhà khoa học, xây dựng môi trường làm việc đoàn kết, dân chủ, đổi mới sáng tạo.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công phát biểu

Đối với Diễn đàn giám sát (lần thứ hai), Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục tham mưu, chuẩn bị kỹ lưỡng để tổ chức thành công; tập trung thành phần tham dự, nhất là các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các cơ quan Trung ương và địa phương, đại biểu Quốc hội các khóa trước để chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Từ đó, cần tổng hợp, chắt lọc các ý kiến, đề xuất tại Diễn đàn thành các kiến nghị cụ thể, có giá trị tham mưu cao cho Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và lãnh đạo Quốc hội để công tác giám sát của Quốc hội sâu hơn, tốt hơn trên cơ sở tăng cường số hóa.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Trần Thị Nhị Hà phát biểu

Về các kiến nghị của Ủy ban liên quan đến chế độ chính sách, chuyển đổi số, dữ liệu dùng chung, xây dựng pháp luật giữa các cơ quan của Quốc hội, chính sách truyền thông, Chủ tịch Quốc hội giao các cơ quan liên quan rà soát, tham mưu xử lý theo thẩm quyền. Trong đó, giao Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội phối hợp Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan rà soát, phân công thêm nhiệm vụ xây dựng pháp luật cho Ủy ban phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Nam Hải phát biểu

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội tăng cường phối hợp với Ủy ban Dân nguyện và Giám sát; thực hiện nghiêm việc gửi báo cáo về công tác dân nguyện, kết quả giám sát, giám sát văn bản quy phạm pháp luật và các nội dung liên quan. Ủy ban Dân nguyện và Giám sát có trách nhiệm thiết kế biểu mẫu, quy trình, thời hạn, tiêu chí đánh giá rõ ràng để tổng hợp, tham mưu kịp thời, đầy đủ, có chất lượng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát chụp ảnh lưu niệm

Chủ tịch Quốc hội tin tưởng và kỳ vọng, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát sẽ tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2026 và cả nhiệm kỳ.