Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Văn phòng Quốc hội phải là thiết chế bảo đảm vận hành thông suốt hoạt động của Quốc hội

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo

Như Báo Đại biểu Nhân dân đã đưa tin, chiều 18/5, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn làm việc với Văn phòng Quốc hội về nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và nhiệm kỳ 2026 - 2031.

Nhận thức đúng về vị trí, vai trò của Văn phòng Quốc hội

Qua báo cáo và các ý kiến tại cuộc làm việc cho thấy, thời gian qua, mặc dù khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu rất cao và nhiều nhiệm vụ phát sinh mới, nhưng Văn phòng Quốc hội cơ bản đã hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần quan trọng vào kết quả hoạt động chung của Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo

Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Văn phòng Quốc hội đã tham mưu, tổ chức thành công 19 kỳ họp Quốc hội, 103 phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 9 Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách để xem xét, thông qua 150 luật, 260 Nghị quyết của Quốc hội, trong đó có 49 Nghị quyết quy phạm pháp luật, 9 pháp lệnh và 122 Nghị quyết quy phạm của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; hợp nhất 379 văn bản của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; tham mưu phục vụ hiệu quả hoạt động đối nội, đối ngoại của Chủ tịch Quốc hội và các đồng chí Phó Chủ tịch Quốc hội; tổ chức nhiều hoạt động lớn, có ý nghĩa chính trị, xã hội sâu rộng. Cùng với đó, Văn phòng Quốc hội tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Quốc hội.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến điều hành cuộc làm việc

Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các Phó Chủ tịch Quốc hội đã nghe lãnh đạo Văn phòng Quốc hội báo cáo một số nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới và kiến nghị liên quan đến tổ chức, bộ máy và phương thức vận hành của Văn phòng Quốc hội.

Phát biểu kết luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, nhiệm kỳ mới đặt ra yêu cầu mới, tiêu chuẩn mới, áp lực mới. Văn phòng Quốc hội không thể vận hành theo tư duy cũ, cách làm cũ, quy trình cũ.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng dự cuộc làm việc

"Tinh thần chung là: không để bộ máy trở thành điểm nghẽn; không để quy trình trở thành rào cản; không để trách nhiệm bị phân tán, chồng chéo hoặc đùn đẩy; không để chuyển đổi số chỉ dừng ở khẩu hiệu, hình thức; không để cán bộ làm việc theo thói quen cũ", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Quang cảnh cuộc làm việc

Gợi mở một số định hướng đối với Văn phòng Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, trước hết, cần xác định lại và nhận thức đúng về vị trí, vai trò của Văn phòng Quốc hội.

"Nói Văn phòng Quốc hội là cơ quan tham mưu, giúp việc, phục vụ Quốc hội là đúng, nhưng chưa đủ. Trong giai đoạn mới, Văn phòng Quốc hội phải là thiết chế bảo đảm vận hành thông suốt hoạt động của Quốc hội; là trung tâm tham mưu tổng hợp, điều phối, kết nối thông tin, tổ chức thực hiện và bảo đảm điều kiện hoạt động tổng thể của Quốc hội", Chủ tịch Quốc hội nói.

Cụ thể là, điều phối, kết nối thông tin, bảo đảm vận hành thông suốt kỳ họp Quốc hội, phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các hoạt động trọng tâm của Quốc hội trên nền tảng số, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo bảo đảm nhanh, chính xác, kịp thời. Tham mưu, phục vụ trực tiếp, kịp thời, hiệu quả hoạt động của Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội và lãnh đạo Quốc hội theo hướng chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn. Bảo đảm đồng bộ, hiện đại, các điều kiện phục vụ chung: hành chính, lễ tân, thông tin, truyền thông, chuyển đổi số, tài chính và vận hành hệ thống.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông dự cuộc làm việc

Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Văn phòng Quốc hội tập trung xử lý ngay, dứt điểm các điểm nghẽn trong vận hành. Trong đó, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, việc gì thuộc thẩm quyền thì Văn phòng Quốc hội chủ động xử lý, việc gì có thể phân cấp cho các vụ, cục, đơn vị thì giao cho đơn vị trực tiếp thực hiện và chịu trách nhiệm đến cùng.

Việc nào thuộc thẩm quyền, đã phân cấp thì không lấy thêm ý kiến của các đơn vị khác, không đẩy lên trên làm ảnh hưởng đến thời hạn thực hiện nhiệm vụ. Phân cấp đi đôi với kiểm soát, trách nhiệm giải trình và hậu kiểm. Giao quyền phải rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng;Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh dự cuộc làm việc

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Văn phòng Quốc hội rà soát ngay các lĩnh vực: tài chính, mua sắm, đấu thầu, quản lý tài sản, vận hành trụ sở, lễ tân, hậu cần, thông tin, truyền thông, chuyển đổi số, phục vụ kỳ họp, phiên họp; quản lý bằng tiêu chuẩn, quy trình, dữ liệu, công khai, minh bạch, kết quả đầu ra và hậu kiểm.

Thiết kế lại chuỗi vận hành, tinh gọn nhưng phải mạnh

Về kiện toàn bộ máy, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh quan điểm "tinh gọn nhưng phải mạnh". Việc sắp xếp Văn phòng Quốc hội bản chất là thiết kế lại chuỗi vận hành: việc đi từ đâu, qua khâu nào, ai chủ trì, ai phối hợp, thời hạn bao lâu, sản phẩm là gì, ai chịu trách nhiệm nếu chậm hoặc không đạt yêu cầu.

"Nguyên tắc là: rõ chức năng, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm; mỗi việc có một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng; lĩnh vực liên thông cao phải có đầu mối đủ mạnh để điều phối thống nhất. Không để bộ máy đã sắp xếp nhưng cách vận hành vẫn cũ, giảm đầu mối nhưng tăng khâu trung gian, phân công nhiệm vụ nhưng không rõ trách nhiệm", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Tổng Thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh phát biểu tại cuộc làm việc

Về phương thức vận hành, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Văn phòng Quốc hội phải tiếp tục đổi mới, chuyển từ "vận hành hành chính truyền thống" sang "quản trị hiện đại", theo kết quả đầu ra. Tất cả quy trình phải được rà soát theo hướng: rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm, rõ tiêu chí đánh giá.

Các báo cáo của Văn phòng Quốc hội phải có số liệu quản trị, phải lượng hóa được: xử lý bao nhiêu việc, bao nhiêu văn bản, bao nhiêu nhiệm vụ đúng hạn, chậm hạn, nguyên nhân do đâu, trách nhiệm thuộc về ai, khắc phục thế nào?

"Quản trị hiện đại là phải đo được, giám sát được, truy trách nhiệm được. Không để tình trạng không ai sai rõ ràng nhưng công việc vẫn chậm", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Đẩy nhanh Quốc hội số, AI, dữ liệu dùng chung

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu kiện toàn cơ chế giúp việc cho Tổng Thư ký Quốc hội. Theo đó, cần có cơ chế giúp việc tinh gọn nhưng mạnh, đủ thông tin, đủ năng lực, đủ thẩm quyền tham mưu phục vụ kỳ họp Quốc hội, phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội… Chủ tịch Quốc hội giao Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẩn trương nghiên cứu phương án kiện toàn cơ chế này.

Các đại biểu tham dự phiên làm việc

Đồng thời, phải triển khai ngay ứng dụng số theo dõi chương trình kỳ họp Quốc hội, phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Ứng dụng phải cho thấy rõ: nội dung nào đã chuẩn bị đến đâu, hồ sơ đã đủ chưa, thiếu gì, trách nhiệm thuộc cơ quan nào, thời hạn còn bao lâu, có cảnh báo chậm hạn hay không?

Cùng với đó, cần đẩy nhanh Quốc hội số, AI, dữ liệu dùng chung. Chuyển đổi số không phải là mua phần mềm hay số hóa hình thức mà phải thay đổi quy trình, thay đổi cách làm, thay đổi cách quản trị dữ liệu và ra quyết định. Trong đó, Văn phòng Quốc hội tập trung 5 việc: hoàn thiện kho dữ liệu dùng chung của Quốc hội; rà soát các phần mềm đang triển khai; xây dựng bộ chỉ số đánh giá chuyển đổi số; phát triển công cụ hỗ trợ ĐBQH, cơ quan của Quốc hội và lãnh đạo Quốc hội; nghiên cứu Chiến lược ứng dụng AI phục vụ nghiệp vụ lõi của Quốc hội. AI không thay con người quyết định, nhưng phải giúp xử lý nhanh hơn, chính xác hơn, có căn cứ hơn.

Các đại biểu tham dự phiên làm việc

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu tổ chức lại công tác thông tin, truyền thông theo tư duy nghị trường. Thông tin về Quốc hội phải chính xác, kịp thời, chủ động, thống nhất thông điệp và có sức lan tỏa. Không để cùng một nội dung nhưng nhiều đầu mối xử lý, nhiều cách thể hiện, thiếu định hướng chung, phản ứng chậm trước vấn đề dư luận quan tâm. Rà soát lại mô hình tổ chức công tác thông tin, báo chí, truyền thông, Cổng Thông tin điện tử Quốc hội, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp và Báo Đại biểu Nhân dân bảo đảm vận hành chuyên nghiệp, hiện đại.

Về công tác cán bộ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu đổi mới mạnh mẽ theo hướng: đánh giá bằng sản phẩm, bố trí theo năng lực, đào tạo theo vị trí việc làm, sử dụng hiệu quả thực chất, kỷ luật theo trách nhiệm.

Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà phát biểu tại cuộc làm việc

Cần xây dựng đội ngũ cán bộ Văn phòng Quốc hội có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy tổng hợp, kiến thức pháp luật, kỹ năng tham mưu, tác phong chuyên nghiệp, đạo đức công vụ và khả năng làm việc trong môi trường số.

"Đặc biệt, phải chú trọng các lĩnh vực mới, khó, chuyên sâu: lập pháp, phân tích chính sách, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, truyền thông chính sách, quản trị tài sản công, tài chính công và đối ngoại nghị viện", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Lưu ý vấn đề chuẩn hóa cơ chế phối hợp, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, Văn phòng Quốc hội phải phát huy vai trò trung tâm điều phối, quy trình thống nhất, bắt buộc, có thời hạn, có đầu mối, có trách nhiệm. Khẩn trương rà soát, sửa đổi quy chế phối hợp với Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, đồng thời phối hợp với Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Chủ tịch nước, Văn phòng Chính phủ nghiên cứu sửa đổi Quy chế phối hợp số 01 cho phù hợp yêu cầu mới.

Phục vụ tận tụy, tham mưu sắc bén

Trao đổi về các kiến nghị cụ thể của Văn phòng Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội cơ bản thống nhất về chủ trương tiếp tục rà soát, nghiên cứu, hoàn thiện mô hình tổ chức, cơ chế vận hành, quy chế phối hợp và điều kiện bảo đảm hoạt động.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Rà soát, hoàn thiện xây dựng Báo cáo sơ kết, đánh giá hiệu quả hoạt động của mô hình Đảng bộ Văn phòng Quốc hội sau 1 năm hoạt động; xây dựng Đề án phương án sắp xếp, tinh gọn các tổ chức bên trong của VPQH trong tháng 7 và báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội để báo cáo Bộ Chính trị cho ý kiến. Các nội dung thuộc thẩm quyền của Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thể xem xét báo cáo ngay trong Phiên họp tháng 6.

Trong quá trình xây dựng Đề án, Chủ tịch Quốc hội lưu ý phải đánh giá kỹ tác động, tạo đồng thuận cao trong nội bộ, bảo đảm sắp xếp thực sự nâng cao hiệu quả hoạt động, không làm phát sinh tầng nấc trung gian, không gây xáo trộn, không để ảnh hưởng nhiệm vụ thường xuyên của Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội cũng giao Văn phòng Quốc hội sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 524 về chế độ chi tiêu bảo đảm hoạt động của Quốc hội trên tinh thần tiếp thu đầy đủ ý kiến của các cơ quan, bảo đảm chặt chẽ về cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và tính thống nhất trong hệ thống chính sách tài chính hiện hành.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc

Văn phòng Quốc hội chủ trì, phối hợp với các đơn vị sửa đổi, bổ sung Quy chế phối hợp với Thường trực Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội; sửa Quy chế phối hợp với 3 Văn phòng Trung ương; khẩn trương ban hành theo thẩm quyền các Quy chế, Quyết định phân cấp, Quy trình xử lý công việc bảo đảm đơn giản hóa các thủ tục hành chính, giảm bớt khâu trung gian, giảm thiểu các chi phí tổ chức thực hiện, phát huy trách nhiệm, tăng tính liên thông và nâng cao hiệu quả vận hành toàn hệ thống.

Ngay sau cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Văn phòng Quốc hội xây dựng kế hoạch hành động cụ thể, xác định rõ nhóm việc trước mắt, nhóm việc trung hạn, nhóm việc dài hạn; phân công rõ người phụ trách, thời hạn hoàn thành, sản phẩm đầu ra; định kỳ báo cáo Chủ tịch Quốc hội và các Phó Chủ tịch Quốc hội về tiến độ thực hiện.

Quang cảnh cuộc làm việc

"Văn phòng Quốc hội đi đầu trong tinh gọn bộ máy nhưng phải mạnh; phải chuyên nghiệp nhưng linh hoạt; phải hiện đại nhưng kỷ luật, kỷ cương; phải phục vụ tận tụy nhưng tham mưu sắc bén; phải điều phối thống nhất nhưng phát huy trách nhiệm từng đơn vị, từng cá nhân", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.