Chủ tịch Quốc hội: Tránh tình trạng công khai thông tin người dân vẫn khó tiếp cận

Đề xuất quy định rõ thông tin công dân được và không được tiếp cận

Sáng 2/3, tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) gồm 4 chương, 31 điều (giảm 1 chương, 6 điều so với Luật Tiếp cận thông tin năm 2016).

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh trình bày tờ trình. Ảnh: Media Quốc hội.

Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo Luật là quy định rõ các loại thông tin công dân được tiếp cận và không được tiếp cận để bảo đảm cụ thể, đầy đủ, rõ ràng hơn và thống nhất, đồng bộ với quy định của pháp luật có liên quan.

Dự thảo luật quy định thông tin công dân không được tiếp cận bao gồm:

Thông tin thuộc bí mật Nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật Nhà nước (khi thông tin thuộc bí mật Nhà nước được giải mật, công dân được tiếp cận theo quy định của luật này).

Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo quy định của pháp luật dân sự; dữ liệu cá nhân theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Bí mật kinh doanh theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Thông tin mà nếu cung cấp sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng xấu quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng; gây nguy hại đến tính mạng, cuộc sống hoặc tài sản của người khác (việc xác định thông tin nêu trên thực hiện theo quy định của pháp luật liên quan).

Thông tin thuộc bí mật công tác do cơ quan, đơn vị xác định theo quy định của pháp luật.

Thông tin về cuộc họp nội bộ của cơ quan, đơn vị; tài liệu do cơ quan, đơn vị soạn thảo cho công việc nội bộ.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội.

Dự thảo luật cũng nêu rõ, công dân được tiếp cận thông tin của cơ quan, đơn vị, trừ thông tin không được tiếp cận quy định như trên.

Ngoài ra, theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, dự thảo luật bổ sung thông tin được tiếp cận có điều kiện để bảo đảm thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 và Luật Lưu trữ năm 2024.

Thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện gồm: Thông tin liên quan bí mật kinh doanh được tiếp cận trong trường hợp chủ sở hữu bí mật kinh doanh đó đồng ý. Thông tin liên quan đời sống riêng tư, bí mật cá nhân được tiếp cận trong trường hợp được người đó đồng ý; thông tin liên quan bí mật gia đình được tiếp cận trong trường hợp được các thành viên gia đình đồng ý...

Chính phủ cũng đề xuất trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, người đứng đầu cơ quan, đơn vị quyết định việc cung cấp thông tin liên quan bí mật kinh doanh, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình trong trường hợp cần thiết vì lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng theo quy định của luật có liên quan mà không cần có sự đồng ý theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 điều này.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, dự thảo luật đã sửa đổi, bổ sung thông tin phải được công khai rộng rãi để bảo đảm đồng bộ với các luật chuyên ngành trong lĩnh vực như y tế, giáo dục, văn hóa, an toàn thực phẩm, môi trường, tài chính, đất đai, xây dựng, đấu thầu, lao động…

Việc công khai nhằm tạo thuận lợi cho người dân được tiếp cận thông tin liên quan mật thiết đến đời sống, sản xuất, kinh doanh, lợi ích công cộng, sức khỏe cộng đồng; đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng tăng của người dân.

Quy định trách nhiệm cơ quan cung cấp thông tin, chế tài xử lý vi phạm

Góp ý kiến về dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và giám sát Lê Thị Nga đề nghị cần làm rõ hơn thông tin được tiếp cận, không được tiếp cận, bảo đảm đồng bộ với những luật khác liên quan.

Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và giám sát Lê Thị Nga. Ảnh: Media Quốc hội.

Ngoài ra, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về các loại thông tin công dân không được tiếp cận, cũng như thông tin được tiếp cận có điều kiện để kịp thời cập nhật theo các văn bản pháp luật mới được ban hành, nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân và hạn chế trường hợp cơ quan, tổ chức phải thực hiện cung cấp thông tin theo yêu cầu.

Tham gia góp ý dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chỉ rõ, trong thời kỳ thông tin bùng nổ, Ban soạn thảo dự án luật phải làm rõ danh mục thông tin công khai chủ động, đặc biệt là dữ liệu số, dữ liệu mở, tránh tình trạng công khai thông tin trên giấy nhưng người dân vẫn khó tiếp cận.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội.

Bên cạnh đó, cần bảo đảm cân bằng chặt chẽ giữa quyền tiếp cận thông tin và bảo vệ bí mật Nhà nước, an ninh quốc gia, quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức; quy định trách nhiệm các cơ quan cung cấp thông tin, thời hạn trả lời, hình thức cung cấp, chế tài xử lý vi phạm để luật không chỉ dừng lại nguyên tắc mà phải thực thi cho được.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định khẳng định, dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI dự kiến tháng 4/2026.

Tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với các nội dung cơ bản trong sửa đổi, bổ sung đối với dự thảo luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đại biểu dự họp để hoàn chỉnh dự án luật trình Quốc hội bảo đảm tiến độ, chất lượng.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp chủ trì, phối hợp Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra chính thức dự án Luật để trình Quốc hội xem xét.

Trang Trần