Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì hội nghị triển khai Nghị quyết hướng dẫn hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật

Đồng chủ trì Hội nghị có: Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Trần Quang Phương; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định;

Tham dự có: Các Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội, các cơ quan của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương...

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì hội nghị triển khai Nghị quyết hướng dẫn hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật. Ảnh: Lâm Hiển

Tạo thống nhất, chủ động trong nhận thức và hành động

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương nêu rõ, Hội nghị là bước quán triệt, cụ thể hóa và bảo đảm thực hiện có hiệu quả Kết luận số 843 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội; hướng dẫn một bước việc giám sát văn bản quy phạm pháp luật để tạo sự thống nhất, chủ động của các cơ quan trong nhận thức cũng như triển khai hoạt động này.

Nhấn mạnh hoạt động giám sát của Quốc hội thời gian qua đã thể hiện rõ tinh thần đổi mới, sáng tạo, hành động vì lợi ích của nhân dân, của đất nước, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương cũng cho biết, hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ quan tâm chỉ đạo và thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ để tăng cường hiệu quả.

Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

"Trong đó, đã xác định trọng tâm là việc nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, qua đó phát huy những kết quả đạt được, đồng thời khắc phục triệt để những hạn chế bất cập trong tổ chức thực hiện, nhất là những hạn chế, bất cập về trình tự, thủ tục, quy trình, cách thức tiến hành giám sát văn bản quy phạm pháp luật để công tác này được thực hiện bài bản, thường xuyên, nền nếp, thống nhất và có chất lượng, hiệu quả hơn, gắn bó chặt chẽ với việc nâng cao chất lượng xây dựng, ban hành và triển khai tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật", Phó Chủ tịch Quốc hội nói.

Một trong những yêu cầu của việc xây dựng nhà nước pháp quyền là phải có hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, hiệu lực, hiệu quả, trong đó tính tối cao của Hiến pháp được bảo đảm và có cơ chế kiểm soát hiệu quả đối với hoạt động của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước, mà trước hết là phát huy vai trò, chức năng giám sát của Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Để đạt được mục tiêu hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo cơ sở vững chắc cho việc huy động quản lý, sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển đất nước, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương nêu rõ, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội có vai trò hết sức quan trọng trong việc nghiên cứu, kịp thời phát hiện những nội dung văn bản quy phạm pháp luật trái với Hiến pháp, pháp luật, văn bản của các cơ quan nhà nước cấp trên không còn phù hợp để đề nghị cơ quan có thẩm quyền đình chỉ việc thi hành, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản, xử lý cơ quan, cá nhân đã ban hành văn bản trái pháp luật; phát hiện việc chậm ban hành văn bản quy định chi tiết các nội dung được giao trong luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Trần Quang Phương phát biểu. Ảnh: Lâm Hiển

Với ý nghĩa, vai trò và tầm quan trọng của hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương tin tưởng, hội nghị sẽ là diễn đàn để các cơ quan cùng nhau chia sẻ những kinh nghiệm, bài học hay, những cách làm mới để triển khai có hiệu quả Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đưa công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật đi vào nền nếp

Báo cáo tại Hội nghị, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Văn Cường khẳng định sự cần thiết và ý nghĩa quan trọng của việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 560.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Bùi Văn Cường phát biểu. Ảnh: Lâm Hiển

Trong đó, về mặt pháp lý, các cơ quan của Quốc hội có nhiệm vụ giám sát văn bản quy phạm pháp luật theo quy định tại 3 Luật (gồm: Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Luật Tổ chức Quốc hội). Thời gian qua, hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật còn hạn chế; các quy định về phương thức và trình tự, quy trình tiến hành còn chung chung, chưa cụ thể, nhất là về từng bước tiến hành giám sát, các công việc cần tiến hành, trách nhiệm của từng chủ thể, kỳ giám sát, hồ sơ, mẫu biểu báo cáo kết quả giám sát...

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cũng nêu thực tế, việc ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành luật, pháp lệnh còn rất chậm. Kết quả giám sát năm 2022 cho thấy có đến 21% tổng số văn bản hướng dẫn thi hành luật chưa được ban hành hoặc chậm ban hành. Phải chăng điều này cũng là do chúng ta thiếu giám sát, đôn đốc, nhắc nhở? Có những văn bản chậm hơn 3 năm 10 tháng chưa được ban hành kể từ khi luật có hiệu lực thi hành. Như vậy, rõ ràng, công tác xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật cũng chưa nghiêm.

“Vì vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 560 hướng dẫn cụ thể trình tự, thủ tục giám sát, thời gian, cách thức tiến hành giám sát văn bản quy phạm pháp luật, làm cơ sở cho việc tiến hành giám sát bài bản, thường xuyên, thống nhất ở Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và thi hành pháp luật; khắc phục tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết cũng như phát hiện kịp thời các văn bản có nội dung trái Hiến pháp, pháp luật; đưa công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật đi vào nền nếp. Đây là lần đầu tiên Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết về vấn đề này”, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nêu rõ.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Thông tin cụ thể về các nội dung của Nghị quyết số 560, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cũng đề nghị Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thực hiện kế hoạch giám sát văn bản quy phạm pháp luật năm 2022 cho đến hết ngày 31.12.2022 để tổng hợp kết quả giám sát, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo quy định tại Nghị quyết số 560; xây dựng chương trình giám sát hằng năm của Hội đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội qua Tổng Thư ký Quốc hội và tổ chức thực hiện việc báo cáo kết quả giám sát văn bản quy phạm pháp luật hằng năm (từ ngày 1.1 đến hết ngày 31.12), bắt đầu từ năm 2023.

Các đại biểu dự hội nghị. Ảnh: Lâm Hiển

Đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhấn mạnh, cần thực hiện nghiêm trách nhiệm được quy định tại Điều 7 của Nghị quyết số 560. Cùng với đó, chỉ đạo khắc phục những hạn chế, vướng mắc trong ban hành văn bản quy phạm pháp luật; nâng cao chất lượng xây dựng dự án luật, pháp lệnh, nhất là việc chuẩn bị văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành kèm theo hồ sơ dự án; chỉ đạo thực hiện nghiêm quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và gửi đầy đủ các văn bản quy phạm pháp luật tới các cơ quan phụ trách giám sát theo đúng quy định. Tăng cường công tác rà soát, kịp thời phát hiện các văn bản có nội dung mâu thuẫn, chồng chéo; đẩy mạnh công tác kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý các văn bản có sai phạm.