Chủ tịch UBND TP Hà Nội: Thu hồi đất phải gắn với bảo đảm sinh kế lâu dài cho nông dân

Ngày 14/10, UBND TP Hà Nội tổ chức Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND TP với nông dân Thủ đô năm 2026. Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì hội nghị.

Không chỉ bồi thường, phải bảo đảm sinh kế

Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, đây là dịp để lãnh đạo thành phố trực tiếp lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, khó khăn và kiến nghị của nông dân; qua đó tìm giải pháp phát triển nông nghiệp, nông thôn, nâng cao đời sống người dân trong giai đoạn mới.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại hội nghị.

Theo ông Vũ Đại Thắng, Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, đẩy mạnh khoa học công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Trong tiến trình đó, nông nghiệp, nông dân, nông thôn tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của Thủ đô.

Quá trình đô thị hóa cũng kéo theo những thay đổi lớn. Một phần diện tích đất nông nghiệp sẽ chuyển sang phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng; cơ cấu lao động nông thôn tiếp tục chuyển dịch, nhiều làng quê trở thành một phần của không gian đô thị. “Đây là xu thế tất yếu, nhưng phải được quản lý, tổ chức thực hiện tốt, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển và quyền lợi chính đáng của người dân”, Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh.

Cùng với phát triển đô thị hiện đại, thành phố cần quan tâm đến mô hình “làng trong phố, phố trong làng”; bảo tồn làng cổ, làng nghề, không gian văn hóa cộng đồng, cảnh quan sinh thái và các giá trị truyền thống. Những yếu tố này phải được tính toán ngay từ khâu quy hoạch, gắn với đầu tư hạ tầng, dịch vụ và nâng cao chất lượng sống.

Đặc biệt, Chủ tịch Hà Nội yêu cầu quan tâm đúng mức đến người nông dân trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đô thị hóa. Theo ông, những câu hỏi như người dân sau thu hồi đất sẽ làm nghề gì, thu nhập từ đâu, con em được đào tạo ra sao và có cơ hội việc làm nào phải được đặt ra ngay từ khi xây dựng, triển khai dự án. “Không thể chỉ quan tâm đến phương án bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất mà thiếu phương án sinh kế lâu dài cho người dân”, ông Thắng nêu rõ.

Chủ tịch Hà Nội yêu cầu các địa phương khi triển khai dự án phải đồng thời xây dựng phương án chuyển đổi nghề nghiệp, giải quyết việc làm và ổn định đời sống cho các hộ bị ảnh hưởng. Với những hộ sản xuất, trang trại phải di dời, cần rà soát nhu cầu, hướng dẫn bố trí địa điểm sản xuất phù hợp quy hoạch và quy định về môi trường.

Sở Nội vụ được giao phối hợp với cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, Hội Nông dân và chính quyền địa phương tổ chức đào tạo nghề gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế, đặc biệt quan tâm đến lao động trung niên, lớn tuổi. Các khu đô thị, khu công nghiệp cũng cần tính toán không gian thương mại, dịch vụ, đào tạo nghề và tạo việc làm cho người dân tại chỗ.

Yêu cầu này đặt ra trách nhiệm cụ thể đối với chính quyền các cấp, cơ quan quản lý và chủ đầu tư. Việc thu hồi đất phục vụ phát triển không thể tách rời trách nhiệm hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định thu nhập và thích ứng với môi trường sống mới.

Nâng giá trị nông nghiệp, tháo gỡ khó khăn sản xuất

Bên cạnh bảo đảm sinh kế, Chủ tịch Hà Nội yêu cầu tập trung tháo gỡ vướng mắc về đất đai, quy hoạch, hạ tầng sản xuất và phòng, chống thiên tai. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát diện tích đất nông nghiệp sản xuất kém hiệu quả, thường xuyên ngập úng; hướng dẫn chuyển đổi cây trồng, vật nuôi phù hợp điều kiện tự nhiên, quy hoạch và nhu cầu thị trường. Thành phố đồng thời nghiên cứu giải pháp tập trung đất đai, hình thành vùng sản xuất tập trung, ưu tiên đầu tư thủy lợi, giao thông nội đồng và điện phục vụ sản xuất.

Hà Nội đề ra nhiệm vụ trọng tâm thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả liên kết tiêu thụ nông sản. Ảnh: MQ

Đối với các khu vực thường xuyên ngập úng thuộc lưu vực sông Tích, sông Bùi, sông Đáy, các cơ quan chuyên môn phải rà soát hệ thống đê điều, tiêu thoát nước, hồ điều hòa và công trình thủy lợi; xác định giải pháp trước mắt và phương án đầu tư lâu dài, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản và sinh kế của người dân.

Theo Chủ tịch Hà Nội, nông nghiệp Thủ đô cần được đặt trong tổng thể phát triển thành phố và liên kết Vùng Thủ đô. Với đặc thù đô thị lớn, Hà Nội phải chuyển mạnh sang nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất hàng hóa chất lượng cao, có giá trị kinh tế lớn và hiệu quả sử dụng đất cao.

Thành phố cần phát huy vai trò trung tâm về khoa học công nghệ, giống, chế biến, logistics, thương mại và tiêu thụ nông sản; tăng cường liên kết với các tỉnh Vùng Thủ đô và Đồng bằng sông Hồng để hình thành chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, ổn định.

Cùng với đó, Hà Nội định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, chăn nuôi an toàn sinh học, tận dụng phụ phẩm và kiểm soát chất thải. Các làng nghề truyền thống như Chuyên Mỹ cần được hỗ trợ về mặt bằng, hạ tầng, xử lý môi trường, đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Phát triển du lịch làng nghề, không gian trải nghiệm và giới thiệu sản phẩm cũng là hướng đi nhằm tạo thêm việc làm, nâng thu nhập và bảo tồn bản sắc văn hóa.

Bên cạnh đó, một nhiệm vụ trọng tâm khác là thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả liên kết tiêu thụ nông sản. Nông dân đã quan tâm hơn đến tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển sản phẩm OCOP, nhiều hộ sản xuất, hợp tác xã vẫn gặp khó khăn về chi phí đầu tư, khả năng tiếp cận công nghệ, thông tin thị trường và đầu ra ổn định. Do đó, cần xây dựng giải pháp chuyển đổi số phù hợp với quy mô sản xuất; tăng cường hướng dẫn trực tiếp, kết nối dữ liệu sản xuất, truy xuất nguồn gốc và tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.

Sở Công Thương phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát nhu cầu sơ chế, chế biến, kho lạnh, bảo quản và logistics tại các vùng sản xuất tập trung; tăng cường kết nối với doanh nghiệp phân phối, siêu thị, chợ đầu mối và hệ thống bán lẻ. Các hợp tác xã, doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn cần được hỗ trợ tham gia chuỗi cung ứng thực phẩm cho trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và bếp ăn tập thể...

Thành phố cũng yêu cầu rà soát hiệu quả Quỹ Hỗ trợ nông dân, nghiên cứu bổ sung nguồn lực phù hợp, ưu tiên mô hình sản xuất hiệu quả, hợp tác xã và hoạt động tạo việc làm, sinh kế bền vững. Hội Nông dân thành phố cần đổi mới hoạt động, hướng về cơ sở, hỗ trợ hội viên tiếp cận vốn, khoa học công nghệ, đào tạo nghề và thị trường.

Phát triển Thủ đô phải đi đôi với gìn giữ không gian sinh thái, cảnh quan nông thôn, làng nghề và những giá trị văn hóa đặc sắc của Thăng Long - Hà Nội. Người dân cần có điều kiện tiếp tục làm giàu từ nông nghiệp ở những nơi có lợi thế, đồng thời có cơ hội chuyển đổi nghề nghiệp, tham gia các ngành kinh tế mới. Mục tiêu cuối cùng là tạo chuyển biến cụ thể tại cơ sở, giúp nông dân ổn định cuộc sống, nâng cao thu nhập và cùng tham gia vào quá trình phát triển của Thủ đô.