Chưa có danh sách doanh nghiệp được thí điểm tài sản mã hóa

Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của ngành Tài chính mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Tài chính hoàn tất việc cấp phép cho các doanh nghiệp tham gia thí điểm thị trường tài sản mã hóa (sandbox) trước ngày 15.1.2026.

Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ triển khai cơ chế thí điểm, trong đó Bộ Tài chính phải cấp phép cho các doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia sandbox thị trường tài sản mã hóa trước ngày 15.1.

Như vậy, theo "mệnh lệnh" hỏa tốc từ Thủ tướng, Bộ Tài chính cần phải hoàn tất các thủ tục cuối cùng để kích hoạt cơ chế sandbox cho thị trường tài sản mã hóa.

Đây là thời hạn chót mà Thủ tướng Phạm Minh Chính ấn định để "cởi trói" cho tài sản mã hóa - một lĩnh vực vốn nằm trong "vùng xám" suốt một thập kỷ qua. Việc cấp phép thí điểm không chỉ là thực thi một mệnh lệnh hành chính, mà là lời khẳng định: Việt Nam chọn cách quản lý để phát triển thay vì cấm đoán để tụt hậu.

Ngay sau Nghị quyết 05 ban hành vào tháng 9.2025, Bộ Tài chính đã phối hợp với Ngân hàng Nhà nước để xây dựng khung kỹ thuật cho sandbox. Như vậy, đến nay, các quyết định cấp phép thí điểm cho nhóm doanh nghiệp đầu tiên đã phải được ký duyệt.

Thời gian tới, crypto không còn là cuộc chơi đơn độc của giới trẻ công nghệ.

Việc triển khai diễn ra trong bối cảnh giá Bitcoin đang neo cao quanh ngưỡng 90.000 USD và các quốc gia lân cận như Thái Lan, Singapore đã đi trước một bước. Áp lực về việc thu hút dòng vốn ngoại và quản lý dòng tiền xuyên biên giới đã thúc đẩy tiến độ cấp phép diễn ra với tốc độ chưa từng có.

Thời gian tới, crypto không còn là cuộc chơi đơn độc của giới trẻ công nghệ. Các ngân hàng (như Techcombank, VietinBank...) có thể tham gia với vai trò lưu ký hoặc cung cấp cổng thanh toán cho các sàn giao dịch. Hay sự xuất hiện của các token đại diện cho vàng, bất động sản hoặc chứng chỉ quỹ, giúp việc chia nhỏ vốn đầu tư trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Như vậy, sau khi được cấp phép chính thức, các nhà đầu tư sẽ có thể dịch chuyển tài sản về các sàn giao dịch được Bộ Tài chính cấp phép thí điểm. Dù có thể mất thêm phí và thuế, nhưng đây là "phí bảo hiểm" để tài sản của nhà đầu tư không bị phong tỏa và được pháp luật thừa nhận.

Tuy nhiên, đến hôm nay 15.1.2026, Bộ Tài chính vẫn chưa công bố danh sách chính thức các doanh nghiệp đầu tiên được cấp phép thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Điều này cho thấy quá trình còn đang ở giai đoạn chuẩn bị và hoàn thiện quy định pháp lý chi tiết trước khi triển khai thực tế. Các thông báo gần đây tập trung vào việc đẩy nhanh tiến độ, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và xây dựng cơ chế quản lý, hứa hẹn sẽ có quyết định sớm trong năm 2026.

Thí điểm như thế nào?

Cơ chế sandbox không phải là việc cho phép giao dịch tự do vô tội vạ. Nó được vận hành dựa trên những trụ cột nghiêm ngặt:

Đối tượng giao dịch sẽ không chỉ có Bitcoin. Giai đoạn đầu, sandbox tập trung vào 3 loại tài sản chính: Stablecoins (Các loại tiền mã hóa được bảo chứng bằng VNĐ để phục vụ thanh toán nội bộ trong hệ sinh thái thí điểm); Asset-backed Tokens (Token hóa các tài sản thực... vàng, chứng chỉ quỹ); Tài sản mã hóa phổ biến (cho phép giao dịch Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH) nhưng dưới sự giám sát chặt chẽ về nguồn gốc tiền tệ (AML/KYC).

Thí điểm được thực hiện tại các khu vực kinh tế số trọng điểm (như Khu công nghệ cao TP.HCM, Đà Nẵng). Người dùng tham gia phải được xác thực danh tính qua căn cước công dân gắn chip. Hiện tại, hạn mức giao dịch được giới hạn (ví dụ: tối đa 500 USDT/giao dịch hoặc có trần tổng lượng giao dịch theo tháng) để tránh gây sốc cho hệ thống tài chính vĩ mô.

Các doanh nghiệp tham gia phải thực hiện ký quỹ tại ngân hàng được chỉ định. Toàn bộ dữ liệu giao dịch phải được kết nối thời gian thực với trung tâm giám sát của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước.

PGS-TS Nguyễn Hữu Chí (Đại học Luật Hà Nội) nhận định: "Việc trả lương bằng tài sản mã hóa hay dùng tài sản mã hóa làm vật bảo đảm trong các giao dịch dân sự có thể sớm trở thành hiện thực. Sandbox ngày hôm nay là phòng thí nghiệm để chúng ta trả lời câu hỏi: Làm sao để đánh thuế và làm sao để bảo vệ nhà đầu tư khi có sự cố sàn sập hay hacker tấn công".

Trong khi đó, đại diện Hiệp hội Blockchain Việt Nam nhấn mạnh rằng việc cấp phép này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng "chảy máu chất xám" và "chảy máu ngoại tệ" sang các sàn giao dịch chui tại nước ngoài.

Dù đã có giấy phép, nhưng chặng đường 5 năm thí điểm vẫn đầy rẫy khó khăn. Luật Công nghệ số 2025 cần sớm có các nghị định hướng dẫn chi tiết về quyền sở hữu tài sản ảo. Từ 1.7 tới, dự kiến các giao dịch tài sản số sẽ chịu mức thuế 0,1% trên mỗi giao dịch thành công. Việc áp dụng thuế sao cho công bằng mà không bóp nghẹt thị trường là bài toán đau đầu.... Trong khi đó, Crypto luôn là miếng mồi ngon cho tội phạm công nghệ cao.

Thị trường tài sản mã hóa Việt Nam trong năm 2026 được dự báo sẽ đạt quy mô giao dịch hàng tỉ USD ngay trong giai đoạn thí điểm, đóng góp đáng kể vào ngân sách thông qua thuế và phí, đồng thời tạo tiền đề để nâng hạng thị trường tài chính Việt Nam lên nhóm các quốc gia tiên phong về kinh tế số.

Tuyết Nhung