Chưa học hết mẫu giáo đã phải đóng 50 triệu đồng giữ chỗ lớp 1

Phí giữ chỗ vào lớp 1 trường ngoài công lập rất đa dạng, dao động từ vài triệu cho đến hàng chục triệu đồng. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

"Đầu tháng 12/2025, sau khi trải qua vòng kiểm tra đánh giá năng lực, tôi nhận thông báo con trúng tuyển vào lớp 1 trường tư. Tuy nhiên, nhà trường yêu cầu phụ huynh hoàn tất khoản phí nhập học đợt 1 lên tới 30 triệu đồng trong vòng 6 ngày, gồm phí giữ chỗ và một số khoản thu. Nếu không thực hiện đúng thời hạn, kết quả trúng tuyển sẽ mặc nhiên bị hủy", chị Ngọc Minh, phụ huynh tại Hà Nội, chia sẻ với Tri Thức - Znews.

Dù năm học 2025-2026 mới đi qua một nửa, nhiều trường ngoài công lập trên địa bàn Hà Nội đã ra thông báo tuyển sinh vào lớp 1 năm học 2026-2027.

Ngoài học phí và các khoản thu dự kiến như đồng phục, cơ sở vật chất, dịch vụ bán trú, xe đưa đón... nhiều trường thông báo phụ huynh nộp thêm phí ghi danh/phí nhập học/phí đặt cọc.

Có trường thu hàng chục triệu đồng cọc giữ chỗ

Theo khảo sát của Tri Thức - Znews, năm học 2026-2027, phí nhập học/ghi danh vào lớp 1 trường ngoài công lập ở Hà Nội rất đa dạng, dao động từ vài triệu cho đến hàng chục triệu đồng. Cụ thể như sau:

Về bản chất, đây là một loại "phí giữ chỗ", được nhiều trường tư thục, quốc tế áp dụng nếu học sinh trúng tuyển và đăng ký nhập học vào trường.

Thực tế, việc đóng phí giữ chỗ này là hoàn toàn tự nguyện, thỏa thuận giữa nhà trường và phụ huynh. Tuy nhiên, những năm gần đây, phí giữ chỗ của các trường ngày càng đẩy lên cao.

Nếu học sinh nhập học, một số trường sẽ cấn trừ vào các khoản đóng phí trong năm học. Tuy nhiên, nếu phụ huynh rút hồ sơ, đa phần các trường quy định số tiền này không được hoàn lại hay chuyển nhượng. Đáng chú ý, không trường nào giải thích rõ vì sao phí giữ chỗ lại lên tới hàng chục triệu đồng mỗi em.

Chị Ngọc Minh cũng băn khoăn về điều này. Với trường con chị dự định theo học, phí nhập học lên tới 50 triệu đồng, chia làm hai lần đóng. Người mẹ cho rằng con số này là quá lớn, tương đương 30% học phí của một năm học. Trong khi đó, việc phải đóng tiền trong khoảng trong thời gian gấp rút có thể khiến nhiều gia đình gặp áp lực tài chính.

"Khi mua một ngôi nhà trị giá 4-5 tỷ đồng, người mua cũng chỉ đặt cọc khoảng 50 triệu đồng. Nhưng ở đây, một suất học lại yêu cầu số tiền cọc tương đương", chị Minh đặt vấn đề.

Ngoài ra, theo phụ huynh, việc đóng một khoản cọc lớn trước 6-9 tháng so với thời điểm năm học mới bắt đầu thường tiềm ẩn nhiều rủi ro. Cụ thể, năng lực tài chính của gia đình có thể thay đổi do những biến cố không lường trước được. Hoặc, trẻ ở độ tuổi mầm non có nhiều thay đổi, phụ huynh muốn chuyển trường phù hợp hơn thì sẽ mất trắng khoản cọc này.

Do đó, chị Minh hy vọng các nhà trường thông cảm với phụ huynh, thu phí giữ chỗ là không sai, nhưng mức thu nên vừa phải, phù hợp với tình hình kinh tế nói chung.

Phụ huynh nên xác định rõ nhu cầu của mình để tìm ra trường phù hợp với con. Ảnh minh họa: Khương Nguyễn.

Phụ huynh có quyền lựa chọn

Trao đổi với Tri Thức - Znews, chuyên gia giáo dục độc lập Bùi Khánh Nguyên nhận định việc đặt cọc giữ chỗ là thông lệ ở khá nhiều trường ngoài công lập, mục đích là đảm bảo người học cam kết nghiêm túc với trường.

Theo đó, để năm học diễn ra suôn sẻ, công tác chuẩn bị thường phải được triển khai từ năm học trước, bao gồm dự kiến sĩ số để bố trí phòng học, ký hợp đồng với giáo viên và nhân viên, chuẩn bị học liệu và cơ sở vật chất phù hợp. Mọi khâu đều cần được tính toán để phục vụ học sinh, đồng thời bảo đảm hiệu quả vận hành.

"Việc đóng phí nhập học giống như đặt chỗ trước ở nhà hàng. Khi khách báo số lượng từ sớm, đầu bếp có thể chủ động chuẩn bị nguyên liệu và nhà hàng sắp xếp chỗ ngồi hợp lý", ông Nguyên nói.

Nói về việc các trường căn cứ vào tiêu chí nào để đưa ra mức phí giữ chỗ, ông Nguyên cho rằng trường tư khác trường công, vận hành theo cơ chế thị trường và quy luật cung cầu.

Thu phí giữ chỗ là giao dịch dân sự, nên mỗi trường sẽ có một chính sách khác nhau. Trường có nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác và minh bạch với phụ huynh. Trong khi đó, người học cần tìm hiểu kỹ hợp đồng hoặc quy chế tuyển sinh của trường.

Chuyên gia nhấn mạnh nghĩa vụ của phụ huynh ở trường tư rất khác trường công. Khi tham gia vào giáo dục tư, phụ huynh có nghĩa vụ phải đảm bảo tài chính để nhà trường có thể hoạt động được.

Bước vào trường tư cũng như bước vào nhà hàng, bạn có thể chê đắt và bỏ đi, nhưng hiếm khi có quyền "mặc cả". Nếu không thể trả phí trường tư, phụ huynh luôn có lựa chọn thay thế là vào trường công.

"Giáo dục tư là lựa chọn, không phải bắt buộc, và mỗi trường có quyền tự chủ riêng. Không có cơ sở nào để yêu cầu trường dừng thu phí đặt cọc, hoặc giảm phí đặt cọc vì đây là dịch vụ được cung cấp trên tinh thần tự nguyện của cả hai phía", ông Nguyên nhấn mạnh.

Từ cơ sở trên, ông Nguyên khuyên phụ huynh nên xác định rõ nhu cầu của mình để tìm ra lựa chọn phù hợp. Cha mẹ chỉ quyết định đặt bút ký hợp đồng và trả tiền đặt cọc khi đã rất chắc chắn về lựa chọn của mình.

Chuyên gia cho rằng quyền lực của người mua hàng trong thị trường dịch vụ chính là sự lựa chọn. Phụ huynh có quyền lựa chọn trường nào phù hợp nhất, tốt nhất, bao gồm cả việc bỏ qua những trường thu những khoản "phí chìm" (như phí đặt cọc) vô lý để chọn những trường thu phí hợp lý, cạnh tranh, mang lại nhiều lợi ích cho người học.

Sẽ không có một bên thứ ba nào, kể cả cơ quan công quyền, can thiệp vào giao dịch tự nguyện, trừ khi có sự gian dối, thất tín hoặc lừa đảo.

Trong trường hợp muốn rút hồ sơ, phụ huynh có thể thương lượng với trường dựa trên bằng chứng bất khả kháng như chuyển nơi ở, học sinh đau ốm không thể nhập học...

Ngọc Bích